Alles of weinig?

door: Pieter Asjes

Stel u vindt sport leuk. Sterker nog u houdt zielsveel van uw sport. Al jaren. En dus bent u zeer nauw betrokken bij uw club of bond. U bent zo iemand met hart voor de zaak. Herkent u dat? Het gaat mij om mensen die zozeer betrokken zijn bij hun sport dat ze er geld voor over hebben. En dan bedoel ik niet de contributie, maar mensen die een schenking doen om hun sport te helpen.

Wellicht dat u in uw naïviteit denkt dat het niet uitmaakt of u gul bent voor uw sportclub of voor – pak weg – de stichting tot behoud en bescherming van eekhoorns in de vrije natuur. Deze stichting bestaat echt en heeft officieel de status van fiscaal erkend goed doel. Tussen de stichting en uw sportclub bestaat een wereld van verschil wat betreft fiscale behandeling. Als u honderd euro geeft aan de stichting tot behoud en bescherming van eekhoorns in de vrije natuur (en u doet dat in de vorm van een lijfrente) dan is die gift volledig aftrekbaar. U betaalt 48 en de fiscus 52 (mits u in de hoogste schijf valt). De stichting tot behoud en bescherming van eekhoorns in de vrije natuur hoeft bovendien geen schenkingsrecht te betalen. U betaalt dus weinig en het goede doel krijgt alles.

Maar stel u heeft niks met eekhoorns in de vrije natuur en wil wat geven aan uw sportclub. De gift van honderd euro kunt u niet aftrekken. Maar nog veel erger is dat uw sportclub over de gift schenkingsrecht moet betalen. En hier toont de Staat der Nederlanden zich van haar hebberigste kant. Het instaptarief is 41%, maar als u echt gul bent komt uw club in het 68% tarief terecht. Van uw schenking blijft dan dus slechts 32 over. U betaalt dus alles en uw club krijgt weinig. In mijn ogen een absurd verschil.

Overigens staat dit verschil in de fiscale wet. Als er sprake is van een Algemeen Nut Beogende Instelling is (in ons jargon: een ANBI) dan is een schenking aftrekbaar en hoeft over de gift geen schenkingsrecht te worden betaald. Nou denkt u wellicht dat sport een goed doel is. Dat vindt de overheid ook. Het is belangrijk voor onze gezondheid, voor de integratie van allochtone minderheden en vast ook voor het normen en waardenbesef van een ieder. Maar het ministerie van Financiën houdt angstvallig de hand op de knip. De Hoge Raad heeft al lang geleden uitgemaakt dat sport wel een goed doel kan zijn maar dat een vereniging of bond er voornamelijk is voor haar leden en niet voor het algemeen belang. En zo kan het al jaren zijn dat enerzijds het ministerie van VWS subsidies geeft aan sportclubs en –bonden en anderzijds het ministerie van Financiën schenkingen aan sportclubs genadeloos belast.

Vandaar dat er wordt gepleit vanuit de sportwereld en de Tweede Kamer om sportverenigingen en –stichtingen de ANBI-status te verlenen. De staatssecretaris van Financiën denkt erover na. Maar het schiet niet op.

Dat het niet om theoretisch geneuzel gaat blijkt uit een viertal rechterlijke uitspraken die ik ben tegengekomen. Hieronder een kleine fiscale quiz van een aantal gevallen van gulle gevers aan de sport:

1. In 1985 schenkt iemand f 2.880 aan de Rugby Bond en wil die schenking aftrekken. Mag dat?
2. In 1990 maakt een bestuurder f 4.886 aan kosten voor de Koninklijke Nederlandse Biljartbond, die hij niet declareert, maar wel wil aftrekken als gift. Mag dat?
3. Ook in 1990 maakt een bestuurder kosten voor de Koninklijke Nederlandse Motorrijders Vereniging, die hij niet declareert, maar eveneens wel wil aftrekken als gift. Mag dat?
4. In 2003 laat iemand een bedrag na van 441.919 euro aan een schaatsvereniging. Is de nalatenschap belast tegen het goede doelentarief of tegen het derdentarief?

De antwoorden. U voelt de bui al hangen. In de eerste drie gevallen konden de schenkingen niet worden afgetrokken. De reden is dat sportbonden geen fiscaal erkend goed doel zijn. In het vierde geval beslist de rechter iets anders. Volgens deze rechter richt de schaatsvereniging zich niet op de individuele belangen van haar leden, maar op de samenleving in haar geheel. Hoera! Dat scheelt de vereniging ruim 200.000 euro belasting! Geweldig voor de schaatsvereniging, maar het geeft aan dat de praktijk een tombola is. 

De laatste zaak onderstreept naar mijn mening dat de staatssecretaris van Financiën snel moet ingrijpen. Er staat een absurd zware fiscale straf op schenken aan sportclubs of –bonden. Het verschil met fiscaal erkende goede doelen is schrijnend. De oplossing is simpel. Verleen sportclubs en –bonden de ANBI-status. En als dat te ver gaat zorg dan in ieder geval dat schenkingen of nalatenschappen aan sportclubs of –bonden worden vrijgesteld voor het schenkings- en successierecht. Ik geloof niet dat er één politicus te vinden is die de huidige gang van zaken met droge ogen wenst te verdedigen.

Pieter Asjes werkt sinds 1990 bij PricewaterhouseCoopers in Amsterdam als fiscalist. Hij is hoofd van de sportpraktijk en adviseert tal van sporters en organisaties in de sportwereld over fiscaliteit. Daarnaast publiceerde hij diverse boeken over sport en fiscaliteit, waaronder Sport & Fiscus, dat bij Kluwer is verschenen.