10 gesprekken met verenigingsbestuurders en daarna een nationaal sportverenigingsdebat

door: Ben van Olffen & Daniel Klijn

Het is tijd om mét de sport te praten en niet óver de sport. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezing organiseren de Belangenorganisatie Amateur Voetbalverenigingen (BAV) en het Register voor Verenigingsbestuurders (RVVB) visie-avonden in heel Nederland. In tien kantines willen zij het gesprek aangaan met de sportbestuurder.

Wie het Tweede Kamerdebat in november 2022 over de sportbegroting ontleedde, zag daar de repeterende aanname als het over de sportvereniging in Nederland gaat. Middenin de energiecrisis weigerde minister Connie Helder (en de coalitiepartijen) échte steun te verlenen aan sportbestuurders die even niet meer wisten hoe ze hun begroting op orde konden brengen. Het argument was hetzelfde als dat al jarenlang wordt gebruikt: de sportvereniging is sterk genoeg om zelf een oplossing te bedenken.

Die aanname vanuit Den Haag is overigens niet vreemd. Talloze sociologen en antropologen hebben de sportvereniging al eens proberen te ontcijferen. Robert Putnam baseerde zijn boek ‘Bowling Alone’ op een krantenartikel, waarin stond dat iemand een nier had afgestaan, alleen maar omdat hij ooit een keer met de ontvanger van de nier had gebowld. Zo ver kan verbroedering in de sport (dat is bowlen in de VS) dus gaan, zó sterk is die gemeenschap.

Sjoelbak-syndroom
Waar de overheid de kracht van de vereniging graag gebruikt om op afstand te blijven als het over steun gaat, misbruikt ze die vereniging als ze haar nodig heeft. Voormalig lector Jan Janssens sprak in 2013 al van een sjoelbak-syndroom voor de sportbestuurder. De overheid wil zoveel van de vereniging. Elke wens is een steen die erbij komt in de sjoelbak. Maar het houdt een keer op, en met een volle sjoelbak valt er niet meer te scoren.

De kloof tussen plan en praktijk lijkt in de sportsector tegenwoordig groter dan ooit. Hoe kunnen we er nu samen voor zorgen dat sporten in verenigingsverband betaalbaar en uitvoerbaar blijft voor miljoenen mensen in Nederland?

De BAV en RVVB vinden het cruciaal om in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezing die vraag te stellen en daar een antwoord op te krijgen. Niet alleen vanuit allerlei sportbonden, maar vooral vanuit de kantine zelf. Van de voorzitter uit Smilde, de penningmeester uit Goes, de secretaris uit Schimmert.

Toekomstbestendige vereniging
Hoe kijken zij naar de toekomst van hun vereniging? Wat zijn hun ambities? Waar dromen ze van? Waar worden ze blij van? Hoe kunnen ze een toekomstbestendige vereniging bouwen en meer en nieuwe mensen enthousiast maken om in verenigingen te besturen, vrijwilligers te activeren en in verenigingsverband te sporten? We zoeken naar oprechte verhalen en wensen van mensen die ons verenigingsleven dag in dag uit vorm en inhoud geven.

Met de opgehaalde inzichten en informatie willen BAV en RVVB een visie ontwikkelen voor de sportverenigingen van de toekomst. Dit moet uitmonden in een kort en krachtig visiedocument met actiepunten waar beleidsmakers en ook de nieuwe regering mee aan de slag kunnen.

De afsluiting van de rondgang zal plaatsvinden in de vorm van een nationaal sportverenigingsdebat waar ook kandidaat-Tweede Kamerleden van verschillende politieke partijen aanwezig zijn. Verenigingsbestuurders, professionals en beleidsmakers in de sport worden van harte uitgenodigd om zich hiervoor aan te melden.

Toekomstplannen
Tot slot zullen BAV en RVVB het visiedocument overhandigen aan de formateurs en onderhandelaars van een nieuwe regering, zodat zij de ideeën vanuit het veld kunnen meenemen in nieuwe toekomstplannen voor Nederland.

Het boek van Putnam had overigens niet voor niets te titel ‘Bowling Alone’. Amerikanen bowlden steeds vaker alleen. Hij schetste een beeld van de VS, waarin mensen zich losmaakten van de betrokkenheid van de gemeenschap met alle gevolgen van dien. Er was een verminderde opkomst bij de verkiezingen, deelname aan openbare bijeenkomsten, zitting in commissies en samenwerking met politieke partijen. Bovendien voedde het het groeiende wantrouwen van de Amerikanen in hun regering.

Dat moeten we in Nederland niet willen. Laten we luisteren hoe we die sjoelbak weer bespeelbaar kunnen maken.

Ben van Olffen is voorzitter van BAV en Daniel Klijn is directeur-bestuurder bij RVVB.