Zélf de regie over topsportcarrière in handen nemen

door: Emilie Maclaine Pont | 15 februari 2024

Als topsporter (in spe) kan het een uitdaging te zijn om jezelf niet alleen fysiek maar ook op andere vlakken te ontwikkelen. Oud-turnster Marit Jonker weet dat als geen ander. Al op 13-jarige leeftijd stopte zij met topsport nadat ze het plezier daarin volledig verloren was. Om nieuwe talenten ditzelfde lot te besparen, startte ze – samen met Astrid Joziasse – Growing Gold: een platform waarbij je op verschillende vlakken ondersteuning krijgt van experts.

Als oud-topsporters (Astrid Joziasse binnen de atletiek op het onderdeel 400 meter horde) en Apeldoornsen zochten Jonker en Joziasse elkaar af en toe op. Marit Jonker vertelt: “Astrid is pedagoge en werkt in het onderwijs. Ik deed onder meer vanuit de KNGU onderzoek naar het optimaliseren van de topsportcultuur door te spreken met experts in binnen- en buitenland en binnen en buiten de turnsport. We spraken op een dag erover dat we als jonge topsporters vooral mentaal ongezonde patronen hadden opgebouwd: te streng voor onszelf zijn, doorslaan in perfectionisme en niet gewend zijn om jezelf uit te spreken en voor jezelf op te komen bijvoorbeeld. Dat zien we ook bij de huidige generaties. En dat terwijl zij juíst in een kwetsbare leeftijdsfase zitten met onder meer een veranderend lichaam en hormonale invloeden. Ook moet je het als jonkie ineens opnemen tegen alle senioren. Dat doet wat met je.”

Zelf stappen zetten
Er ligt zeker een rol voor coaches en andere stafleden, vinden Jonker en Joziasse. Maar ook de sporters zelf kunnen stappen zetten. Jonker: “Hoe kunnen zij er zelf voor zorgen dat ze meer plezier ervaren en gemotiveerd blijven? Dat begint met kennis over jezelf: wie ben ik, waar sta ik voor en waarom doe ik wat ik doe? Maar ook met inzicht wat voor jou werkt om optimaal te kunnen presteren.”

“Wij misten destijds tools om met negatieve en ongemakkelijke gedachten en gevoelens om te gaan, zoals prestatiedruk, het idee dat we het nooit goed genoeg deden en dat we moesten winnen om anderen niet teleur te stellen. Die handreikingen zijn er op zich wel, maar zijn niet voor iedereen toegankelijk. Dat geldt zeker als de talenten nog niet tot TeamNL of een ander professioneel georganiseerd verband behoren.”

Andere mindset
Het zette Joziasse en Jonker aan tot het oprichten van Growing Gold: een overwegend online concept gericht op Generatie Z, 16- tot 22-jarigen in het bijzonder. Met online challenges, die ieder twee weken duren, krijgen de topsporters support van experts op een bepaald thema. Voorbeelden zijn mentale ondersteuning, mindfulness, voeding, reflectie en begrip van de vrouwelijke cyclus. Iedere dag ontvangt de sporter per app een uitdaging. Na een stukje theorie krijg je kleine opdrachtjes mee. Ook kan je een online koffiemomentje aanvragen, waarbij een oud-topsporter een luisterend oor biedt en als coach fungeert.

Jonker: “De doelgroep krijgt vooral een bepaald bewustzijn aangeleerd. Zo leer je je lichaam beter lezen en uit te spreken wat er in je omgaat. Dit moet bijdragen aan lekker in je vel zitten en optimaal presteren. Alle challenges zijn ingevuld met de kennis van experts. Roxanna van Erp als het gaat over mindfulness en Laura Jonker over zelfregulatie bijvoorbeeld. Eén online challenge gaat over de groeimindset. Sportpsycholoog Tim Koning en Bart Heuvingh (AZ) van het gelijknamige boek hebben hieraan meegewerkt. Het draait in deze module om met een bepaalde bril naar het leven te kijken. Zie je obstakels als tegenslagen of een leermoment? Hoe ervaar je feedback: alsof je niets waard bent of als waardevolle informatie voor toekomstige situaties? Met de kennis van nu had ik dat bewustzijn maar al te graag gehad als topsporter: dan waren bepaalde ervaringen een stuk minder zwaar en beladen geweest en had ik meer grip ervaren. ”

Blended learning
Volgens Jonker verlaagt Growing Gold daarnaast drempels. “Een sportpsycholoog inschakelen gebeurt vaak pas als het al te laat is. En dat is jammer. Net als je lijf kan je je brein ook fit houden. Door dat te doen, ben je dus preventief bezig. Dit is in feite een aanvulling op de trainingen. Het zijn vaak eenvoudige mindswitches die veel veranderen voor de sporters. Vaak is een klein zetje genoeg. Daarmee ontlasten we met onze complementaire begeleiding op een onafhankelijke manier ook de trainers. Ook mooi is dat er een kruisbestuiving plaatsvindt tussen sporters van verschillende disciplines: van volleybal tot squash, zagen we tijdens pilot-evenementen. Die evenementen willen we op regelmatigere basis organiseren, omdat we zien dat sporters elkaar ook goed kunnen helpen. De sporters gaven aan dit erg te waarderen. In maart staat er bijvoorbeeld een live weekend gepland in samenwerking met een sportpsycholoog en oud-topsporters.”

Via sportverenigingen, -bonden en gemeenten hopen Jonker en Joziasse dat steeds meer jonge, Nederlandse sporttalenten de weg naar Growing Gold weten te vinden. “Qua inkomsten moeten we het vooral van subsidies uit de sportakkoorden hebben. Wat dat betreft zijn gemeenten de ideale samenwerkingspartners voor ons. Zij sturen talenten zonder topsportstatus naar ons door vanuit hun lokale Sportakkoord.”

Inmiddels ontwikkelde Growing Gold vier online challenges: groeimindset, mindfulness, motivatie en zelfregulatie. Plannen voor meer zijn in de maak. Jonker: “Het platform is ontstaan uit liefde en passie, maar ook uit zorg. Meer regie op je eigen leven, gunnen we iedereen. En het mooie is, we geloven dat het de sportprestaties ook nog eens ten goede komt. Een dubbeltikker dus!”

Voor meer informatie: Growing Gold op Instagram