'WK van mensenrechtenschendingen en nazipropaganda'

Bij toewijzing van het WK aan Mexico, Canada en de Verenigde Staten schermde de FIFA met de belofte van het meest inclusieve WK ooit. De belofte werd echter geen moment waargemaakt. De Sport & Rights Alliance wijst op de geweigerde visa voor de Somalische scheidsrechter Omar Artan, de moeder van de Kaapverdische doelman Vozinha en de Congolese superfan Lumumba Vea als in het oog springende voorbeelden, maar volgens Ronan Evain van Football Supporters Europe was dat slechts het topje van de ijsberg: "We hebben alle kleuren op de tribunes gezien, maar de realiteit is dat fans uit Afrika, Zuid-Amerika en een groot deel van Azië geen visa kregen. Uit onze monitoring is gebleken dat er nauwelijks tot geen bewijs is dat tickethouders uit Afrika en Azië daadwerkelijk een visum hebben verkregen om naar de Verenigde Staten te komen."

Evain noemt daarbij landen als Marokko, Egypte en Jordanië als voorbeeld, in tegenstelling tot de Europese landen: "Het WK was voor een happy few uit landen als Noorwegen en Schotland, die het geld hebben en geen visa nodig hebben om de Verenigde Staten binnen te komen."

Professor Jules Boykoff van de Pacific University in Oregon, die zich al tientallen jaren bezighoudt met onderzoek naar sports washing, legt uit hoe Trump het WK gebruikt om zijn politieke boodschap over het voetlicht te krijgen. In het buitenland wordt er wellicht met afgrijzen naar gekeken, maar volgens Boykoff gaat het Trump om de binnenlandse politieke markt: "Het WK heeft andermaal aangetoond dat sport politiek is met andere middelen. Het is Trump er niet om te doen Europa, Afrika, Azië of Latijns-Amerika ervan te overtuigen dat hij een geweldige vent is. Het weigeren van een visum aan de Somalische scheidsrechter Omar Abdul Qadir Artan is wellicht onrechtvaardig in de ogen van de rest van de wereld, maar in eigen land kan Trump zeggen: 'Weten jullie nog dat ik Somaliërs vuilnis en rotzooi noemde? Ik ben consequent.' En die kwijtgescholden rode kaart? Onrechtvaardig in de ogen van de rest van de wereld, maar Trump kan in eigen land laten zien dat hij de sterke man is die internationale instituties zijn wil op kan leggen."

Boykoff schroomt niet om een vergelijking te maken tussen de retoriek van de Amerikaanse regering en nazipropaganda. Het Department of Homeland Security plaatste naar aanleiding van de Amerikaanse zege op Australië in hun eerste groepswedstrijd een bericht op X: "Verdedig het vaderland, één natie, één vaderland, één team." Daarover zegt Boykoff: "Dat klinkt alsof een nazi het geschreven zou kunnen hebben. Nazi's gebruikten vergelijkbare woorden tijdens de Tweede Wereldoorlog: 'Eén volk, één rijk, één leider.' Dat is wederom een signaal aan het binnenlandse publiek dat hij de touwtjes in handen heeft."

Terwijl Trump het binnenlandse publiek bespeelt met anti-immigratieretoriek, gebruikt immigratiedienst ICE het toernooi als afleiding. Daniel Noroña van Amnesty International USA: "Terwijl de wereld in de ban was van de knock-outwedstrijden, voerde de Amerikaanse overheid een angstaanjagende golf van gemilitariseerde immigratiehandhaving uit, ver weg van de stadionlichten. ICE verdubbelde het aantal dagelijkse arrestaties ten opzichte van vorig jaar. Alleen al in juli werden meer dan 10.000 mensen binnen vijf dagen vastgehouden. Het zijn de meest wrede en onmenselijke anti-immigratiebeleidsmaatregelen die we ooit hebben gezien. Ze verscheuren onze gemeenschappen, verzwakken het sociale weefsel en schenden de mensenrechten van talloze mensen."

Als schrijnend voorbeeld van de manier waarop FIFA de andere kant op kijkt bij dergelijke misstanden noemt Noroña het vliegtuig waarmee het Franse elftal naar Dallas vloog voor de halve finalewedstrijd tegen Spanje: "Dat vliegtuig was de dag ervoor nog gebruikt om mensen naar Nicaragua te deporteren, een land van ernstige mensenrechtenschendingen. De regering Trump heeft dit vliegtuig al meer dan 300 keer gebruikt voor ICE-vluchten en het gaat maar door."

Naast sports washing, ICE en mensenrechtenschendingen kwamen tijdens de persconferentie ook persvrijheid en de dreiging voor lhbtiq+ personen aan de orde. "Vanwege het anti-transgenderbeleid en de toenemende anti-LGBTI-retoriek en -politiek in de VS moesten talloze queer voetbalfans die ervan droomden het WK bij te wonen de pijnlijke beslissing nemen om thuis te blijven", zei Lily Dong Li Rosengard, van ILGA World. 

Volgens de Sport & Rights Alliance werd journalisten het werken moeilijk of onmogelijk gemaakt vanwege visarestricties. Bovendien faalde de FIFA volgens Minky Worden opzichtig als het ging om transparantie en verantwoordelijkheid: "De FIFA heeft de afgelopen drie jaar maar één persconferentie gegeven. En journalisten die op het WK wilden werken, moesten via hun eigen nationale bond accreditaties aanvragen. Dat slaat nergens op. Voetbalbonden zijn geen journalistieke organisaties en zouden niet moeten bepalen wie toegang krijgt om verslag te doen en wie niet."