'WK begint in sfeer van angst en onzekerheid'

De Sport & Rights Alliance is een coalitie waarin internationale NGO's zoals Amnesty International en Human Rights Watch zich hebben verenigd om 'zich in te zetten voor de rechten en het welzijn van degenen die het meest door sport worden geraakt en te streven naar een wereld waarin sport een authentieke positieve kracht is.' De organisatie stuurde in maart al een brief aan FIFA-president Gianni Infantino onder de titel: Keep the World in the World Cup: 

'FIFA plant het grootste WK ooit: 48 teams, wedstrijden in 16 steden in de VS, Canada en Mexico, en miljarden kijkers thuis. FIFA beloofde een veilig, gastvrij en "inclusief" toernooi in het kader van de mensenrechten. Maar onder het Amerikaanse presidentschap van Donald Trump zaaien harde anti-mensenrechtenretoriek en een streng immigratiebeleid juist angst.'

'Voetbal brengt de wereld samen, maar niet als Amerikaanse visumverboden en massale deportatieacties immigranten, werknemers, journalisten, gemeenschappen en fans buiten de deur houden. Het WK 2026 heeft expliciete beschermingsmaatregelen nodig om aan zijn principes te voldoen.'

In de brief roept de Sport & Rights Alliance FIFA op 'om samen te werken met de gastlanden om de inwoners en gemeenschappen van de gaststeden, de rechten van de atleten, de vrijheid van meningsuiting, de rechten van de fans, de persvrijheid, de rechten van de LGBTI-gemeenschap, de rechten van de werknemers en het recht van kinderen op een veilige toernooiomgeving te beschermen.'

Een week voor aanvang van het WK hield de Sport & Rights Alliance een online persconferentie voor verslaggevers die het WK verslaan. Er kwamen zo'n twintig geïnteresseerden digitaal opdraven. Dat lijkt een druppel op een gloeiende plaat, want er reizen vele duizenden journalisten voor het WK naar de Verenigde Staten, Mexico en Canada. De toon van de digitale bijeenkomst was alarmerend.

"We zien hoe toenemend autoritarisme, grootschalige conflicten en de wereldwijde terugtrekking uit het multilateralisme directe gevolgen hebben voor de sport", zei Andrea Florence, uitvoerend directeur van de Sport & Rights Alliance. "Wereldwijde actoren strijden om de macht en gebruiken sport als wapen. Maar er is geen WK zonder de wereld. Sport is van ons allemaal – en degenen die het meest door deze dynamiek worden getroffen, verdienen het om gehoord te worden."

Televisiepresentator, mensenrechtenactivist en voormalig aanvoerder van de Australische nationale voetbalploeg Craig Foster zei: "Dit klimaat van angst dat FIFA de Amerikaanse president Donald Trump heeft laten creëren, is iets wat we nog nooit eerder hebben gezien. Hier staan we dan, slechts een week voor een toernooi, waar spelers – in plaats van zich volledig te concentreren op de deelname van hun land en de steun van hun eigen fans – niet eens weten of hun eigen fans uit hun eigen land wel toegelaten zullen worden."

Minky Worden van Human Rights Watch maakte zich onder meer zorgen om het optreden van de omstreden immigratiedienst ICE: "De willekeurige en soms gewelddadige arrestaties door Amerikaanse immigratie-agenten vormen een risico voor fans en medewerkers van het WK."

Een dag voor aanvang van het WK, blijken de waarschuwingen van vorige week niet ongegrond. Inmiddels is de Somalische scheidsrechter Omar Artan toegang tot de Verenigde Staten geweigerd. Vorig jaar werd Artan nog uitgeroepen tot de beste scheidsrechter van Afrika, maar FIFA heeft hem inmiddels van de WK-lijst geschrapt. Daarnaast wordt het fans van Afrikaanse landen moeilijk, zo niet onmogelijk, gemaakt om voor het WK naar de Verenigde Staten af te reizen en zijn supporters uit Iran ook niet welkom. Het is slechts een greep uit de incidenten. De Sport & Rights Alliance wees andermaal fijntjes op het contrast tussen het mensenrechten- en antidiscriminatiebeleid dat FIFA zelf in 2016 heeft vastgelegd en de realiteit.