Wetenschap verbindt integriteit en duurzaamheid in de sport

door: Leo Aquina | 16 januari 2025

"We leven in tijden van grote verandering en dat geldt ook voor de sport”, zegt Nanny Kuijsters-Timmers. De docentonderzoeker Sporteconomie van Fontys Hogeschool in Tilburg werkte afgelopen jaar mee aan het boek Integrity and Sustainability in Sport - Business, Environmental and Social Goals dat werd samengesteld door sportonderzoekers Argyro Elisavet Manoli en Ioannis Konstantopoulos. Zij claimen dat dit het eerste boek is dat het belangrijke thema duurzaamheid in de sport bekijkt door de lens van integriteit. Kuijsters legt uit wat ze daarmee bedoelen en vertelt over haar eigen bijdrage in het boek: een onderzoek naar virtuele gemeenschappen in de amateursport.

Wat bedoelen de auteurs met ‘duurzaamheid door de lens van integriteit’? Nanny Kuijsters-Timmers: “Er is het nodige aan de hand in de sport en dat komt ook steeds meer onder de aandacht, van matchfixing tot doping, grensoverschrijdend gedrag en corruptie. In de veranderende maatschappij wordt sociale, ecologische en economische duurzaamheid steeds belangrijker. Als we duurzaamheid breed opvatten als toekomstbestendigheid, kom je als vanzelf bij integriteit. Als de sport geen antwoord heeft op de hierboven genoemde vraagstukken, komt die toekomstbestendigheid in het gedrang. Kun je eigenlijk wel duurzaam zijn als je niet integer bent?”

Integriteit is een subjectief begrip. Hoe wordt dat in de context van dit boek gedefinieerd? “Er is inderdaad geen strakke definitie”, aldus Kuijsters-Timmers. “Aan de andere kant, als organisaties integer willen handelen weet iedereen wat er wordt bedoeld op de diverse terreinen. Het gaat erom hoe je met financiële middelen omgaat, om hoe je omgaat met je omgeving. Je ziet bijvoorbeeld in het voetbal dat daar vaak de randjes worden opgezocht, zoals met wedstrijden in landen als Saoedi-Arabië. Je ziet mensen afhaken en naar clubs gaan die wel hun verantwoordelijkheid nemen, zoals FC United of Manchester in Engeland, één van de drie grote fan-owned football clubs. Of zoals Forest Green Rovers, dat uitkomt in de National League (het vijfde niveau) en duurzaamheid op de eerste plaats zet.

De samenstellers van het boek - Argyro Elisavet Manoli en Ioannis Konstantopoulos - vonden elkaar in een holistische blik op duurzaamheid en integriteit. Kuijsters-Timmers: “Manoli is verbonden aan de universiteit van Bergamo en zij houdt zich al heel lang bezig met onderzoek naar matchfixing (in opdracht van de Europese Unie). Konstantopoulos is onder meer onderzoeker aan de universiteit van Lausanne. “Een koploper op het gebied van duurzaamheid in de sport”, noemt Kuijsters-Timmers hem. De wetenschappers gebruikten een model (zie rechts) als basis voor het boek. Kuijsters werkte eerder met Manoli samen en raakte via het grote internationale netwerk van sportonderzoekers betrokken bij dit project.

Op basis van haar eerdere promotieonderzoek uit 2021 schreef Kuijsters-Timmers het zevende hoofdstuk. “Dat gaat over social sustainability in de sport”, aldus Kuijsters-Timmers. “Clubs maken op verschillende manieren gebruik van de online mogelijkheden. Ik heb onderscheid gemaakt tussen vier soorten. Er zijn de online clubs die niet alleen voor het functionele deel online contact hebben, maar ook op sociaal gebied. Als tweede zijn er de family clubs, waarin vooral niet-functionele informatie wordt gedeeld zoals foto’s en filmpjes. Als derde zijn er de toolbox clubs waar het vooral om de functionele zaken gaat, zoals trainings- en wedstrijdschema’s, of bijvoorbeeld het innen van de contributie. En tot slot zijn er clubs die eigenlijk helemaal geen virtuele gemeenschap hebben omdat ze nauwelijks gebruik maken van online middelen.” De verbinding tussen het onderzoek van Kuijsters-Timmers en het thema van het boek zit hem in de toekomstbestendigheid van sportclubs. Zelf formuleert zij het als volgt: “Hoe kijk je als organisatie op een duurzame manier naar verbinding in de zin van gemeenschapsvorming?”

Voor Kuijsters zijn de andere hoofdstukken in het boek interessant studiemateriaal. “Ik kwam bijvoorbeeld een interessant onderzoek tegen naar de Noorse sportkoepel, die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan, maar in de praktijk blijkt dat eigenlijk tegen te vallen. Een ander hoofdstuk gaat over verschillende vormen van greenwashing. Er is ook een hoofdstuk over de rol die vrijwilligers kunnen spelen als het gaat om het aanjagen van duurzaam gedrag in grassroots sport. Een ander onderzoek gaat over de manier waarop integer bestuur in de sport een bijdrage kan leveren aan duurzaamheid in het bedrijfsleven.”

Het prijzige boek (128 euro) is in eerste instantie bedoeld voor mensen die geïnteresseerd zijn in de wetenschappelijke context. Kuijsters-Timmers: “Het zijn samenvattingen van wetenschappelijke studies, die samen een goed beeld geven van de uitdaging waarvoor we staan Dat is interessant voor collega’s, maar ook voor anderen die bijvoorbeeld bij bonden of andere organisaties in de sport met deze onderwerpen bezig zijn. In zekere zin is het ook een idealistisch boek. Ik heb bijvoorbeeld al contact gehad met de NLSportraad om het onder de aandacht te brengen. Zij benaderen sport heel erg vanuit participatie en gezondheid. Duurzaamheid en integriteit staat bij hun nog niet duidelijk op de agenda, maar ze willen er wel graag iets mee, en dat is logisch. Als je alle sportbedrijven bij elkaar optelt, kom je op ongeveer vier procent van het Bruto Nationaal Product. De maatschappelijke impact gaat veel verder dan alleen vitaliteit.”

Voor meer informatie: Integrity and Sustainability in Sport Business, Environmental and Social Goals