Werk aan de winkel voor 'het Papendal van de urban sports'

door: Leo Aquina | 19 januari 2023

Urban Sports worden volwassen. Met het verkrijgen van de olympische status voor skateboarden en BMX freestyle op de Spelen van Tokyo in 2021 en breakdance op de Spelen van Parijs in 2024, worden de sporten interessant voor het medailleklassement. Sportorganisaties kunnen voor het eerst heldere ambities koppelen aan sporten die van oorsprong wortelen in een anarchistische straatcultuur. In Eindhoven staat sinds 2017 inmiddels een heus Urban Sports Performance Centre. De Amerikaanse embedded scientist Raymund ten Broek werkt daar onder meer aan een geavanceerd tracking systeem om urban sporters met data naar een hoger niveau te tillen.

“Wij zijn het Papendal van de urban sports”, zegt Harmen Bijsterbosch, executive director van het Urban Sports Performance Centre (USPC). Initiatiefnemers van het USPC zijn InnoSportLab Sport & Beweeg! en Paramedisch Expertise Centrum Eindhoven (PECE) vanuit – zo valt op de website te lezen – ‘een gezamenlijke Brabantse ambitie’. Bijsterbosch legt uit: “Wij zagen die sporten opkomen en olympisch worden, daarom wilden we het ook laten landen in de eigen regio. De faciliteiten hier in Eindhoven zijn goed. Er is een hoogwaardig urban sportpark en de hele Nederlandse BMX-freestyletop traint hier. Er is nog geen officieel nationaal topsportcentrum voor urban sports. Tot nu toe is het centrum hier met provinciale en lokale middelen gefinancierd, maar in de praktijk beperken we ons niet tot Brabant. In de toekomst hopen we er een volwaardig topsportcentrum van te maken onder de TeamNL-vlag.”

Op dit moment is er nog geen financiële steun vanuit NOC*NSF. “Dat heeft ook met de professionaliteit van de sporten te maken. De skateboardbond is pas kortgeleden opgericht en BMX freestyle is binnen de KNWU verreweg de kleinste discipline.” Met name in het skateboarden bij de dames spreekt Nederland internationaal wel al een mondje mee. Roos Zwetsloot greep op het onderdeel ‘street’ maar net naast een medaille. Overigens trainen de Nederlandse skateboarders vooral in Den Haag. “Daar is een oude sporthal omgebouwd tot trainingscentrum, specifiek voor TeamNL. Anders dan de hal hier in Eindhoven is het daar veel te gevaarlijk voor de recreant om te sporten. Hier in Eindhoven bieden we veel meer variatie.”

Jaw dropping jumps
Een van de grootste projecten binnen het Eindhovense USPC is het Sports Motion Capture systeem (SMC). Raymund ten Broek vertelt: “Het betreft een volgsysteem met bakens door de hele skatehal. Die bakens communiceren met sensoren die de atleten bij zich dragen. Hiermee kunnen we allerlei ‘strava-achtige’ gegevens meten, positiedata, snelheid en versnelling, de hoogte van sprongen en dergelijke. In sporten als voetbal zijn ze al heel ver met zulke data, maar in urban sports is het nieuw.” Ten Broek gebruikt de data om sporters te begeleiden op het gebied van ‘external load’. Hij legt uit: “Onder internal load verstaan we zaken die te maken hebben met de fysieke en mentale conditie van de sporter zelf, zoals hoe goed iemand heeft geslapen. External load is de impact van alles wat de sporter doet, de impact van fysieke arbeid.”

De external load in skateboarden is extreem. Ten Broek: “Als je ziet van welke hoogtes skateboarders springen, realiseer je je pas echt aan welke enorme krachten ze worden blootgesteld." Als voorbeeld noemt de wetenschapper de video’s van Aaron ‘Jaws’ Homoki. Met het SMC-systeem kunnen we precies meten wat de impact is en aan welke belasting atleten zichzelf kunnen blootstellen. Op die manier kunnen we ze veel beter begeleiden als het gaat om vragen over belastbaarheid. Welk type training hebben ze nodig? Hoe moeten ze omgaan met blessures?”

Anarchistische cultuur
Sporters die zijn opgegroeid in de anarchistische straatcultuur van urban sports laten zich niet altijd even makkelijk kooien in een topsportstructuur met strakke coaches en monitoringsystemen. Ten Broek herkent dit. “Ik ben zelf opgegroeid in de sport, in Bozeman, Montana. Omdat ik vaak geblesseerd raakte, was ik geïnteresseerd in manieren om beter te trainen.” Na een studie bewegingswetenschappen in Montana zocht hij het avontuur op in het land van zijn voorouders en ging hij een Master doen in Maastricht. Daar bestudeerde hij de balans bij de afzet op een skateboard en uiteindelijk ging hij ruim twee jaar geleden als wetenschapper aan de slag bij het USPC in Eindhoven. “Vanuit de wetenschap ken ik de structuur, maar met mijn achtergrond in de sport, snap ik heel goed hoe de sporters denken en werken." Bijsterbosch vult aan: “Je moet ze niet de klassieke topsportcultuur opleggen, maar een groot deel van deze sporters staan echt wel open om te professionaliseren. Het gaat meer bottom-up.”

Het SMC-systeem is nog niet operationeel. “Dat gaat nog een paar weken duren”, aldus Ten Broek. “Er moeten in totaal veertig bakens worden geplaatst, waarvan sommige aan het plafond op tien meter hoogte. Daarnaast werken we aan een nieuwe versie van de software.” Naast het SMC systeem werkt het USPC ook aan een systeem met virtual reality, zodat sporters naast hun fysieke trainingen ook in een VR-wereld kunnen oefenen, bijvoorbeeld als ze geblesseerd zijn. Ook dit systeem is nog niet operationeel. Bijsterbosch: “We zijn als Urban Sports Performance Centre vergelijkbaar met de sporten zelf: volop in ontwikkeling.”

Voor meer informatie: Urban Sports Performance Centre (USPC)