"We blijven de impactmonitoring van sport verbeteren!”

door: Leo Aquina | 20 maart 2025

Dat sport maatschappelijke impact heeft, wordt vaak klakkeloos aangenomen, maar wat houdt dat eigenlijk in? En hoe groot is die maatschappelijke impact? De Johan Cruyff Foundation was tien jaar geleden een van de eerste sportstichtingen die wetenschappers vroeg om hun impact te onderzoeken. Inmiddels is die ‘impactmonitoring’ toe aan een ‘fundamentele herziening’. Onderzoeker Jan-Willem van der Roest legt uit waarom: “We willen nog scherper krijgen welke betekenis de Johan Cruyff Foundation nastreeft, ook buiten de sport om. Een belangrijke stap is dat we toewerken naar inzicht op real-time basis. Bovendien wil de Johan Cruyff Foundation meer gezamenlijk optrekken met Engeland en Spanje, waar de stichting ook actief is. “

Om impact te monitoren, moet je eerste een goede definitie hebben van het begrip impact. Die is er, vertelt Jan-Willem van der Roest: “We hebben tegenwoordig een gezamenlijke werkgroep met verschillende onderzoeksinstellingen: Werkgroep Waarde en Impact Netwerk in de Sport (WINST) en daarin stellen we: ‘Impact is dat wat niet had plaatsgevonden als jij er niet was geweest’. Dat is nogal een brede definitie. De manier waarop ik dat zelf in onderzoek toepas, is definiëren welke waarden een organisatie wil nastreven en welke doelen daarbij horen. Vervolgens kijk je wat daarvoor nodig is, wat er concreet gebeurt en wat dat op de kortere en lange termijn oplevert. Dat alles samenvalt onder de noemer impact.”

Theory of Change
Frank van Eekeren legde ongeveer tien jaar geleden de basis voor impactmonitoring bij de Johan Cruyff Foundation en ontwikkelde daarvoor de zogenaamde ‘Theory of Change’. Van der Roest voert de herziening van de impactmonitoring bij de Johan Cruyff Foundation uit namens het lectoraat Sport Management & Sport Business van de Hogeschool van Amsterdam, in samenwerking met Vidar Stevens van de Universiteit Utrecht. Zij hebben de ‘Theory of Change’ inmiddels ook vernieuwd. “Het is een afstemmingstheorie”, legt Van der Roest uit. “Het gaat om de verwachtingen van verschillende mensen die (internationaal) bij de Johan Cruyff Foundation betrokken zijn. Dat wordt afgestemd in verschillende sessies. Je begint met grote impactdoelstellingen en werkt dat uit naar wat je dan eigenlijk in concrete stappen daadwerkelijk wilt terugzien.”

Wat zijn de uitkomsten van de impactmonitoring over die afgelopen tien jaar? Van der Roest: “Er is gezondheidswinst voor deelnemers aan activiteiten op de Cruyff Courts, maar ook voor kinderen met een beperking die dankzij de Foundation kunnen sporten en bewegen. De belangrijkste winst zit in toegang tot sport, dat zien we in alle cijfers naar voren komen. Als gevolg daarvan is er winst op het gebied van persoonlijke ontwikkeling van jongeren, die allerlei nieuwe vaardigheden opdoen op de Cruyff Courts.”

Monitarisering?
Dat laatste is moeilijk in cijfers te vangen. Van der Roest: “We weten steeds beter hoeveel mensen per week een Cruyff Court bezoeken. Daar kunnen we cijfers aan hangen, maar wat is nou de maatschappelijke opbrengst? Hoe zit het met gezondheidswinst en sociale ontwikkeling? Probeer daar maar eens een cijfer aan te koppelen. Ik wil ook niet alles in cijfers hoeven vatten. Er wordt ook veel gevraagd om monitarisering, maar ik vind een goed verhaal belangrijker: dit is wat we doen, en waarom we het doen. In de resultaten zitten zeker cijfers, maar ik vind het belangrijker om te kijken wat iets in sociale zin oplevert dan te berekenen hoeveel euro erin gaat en hoeveel euro het aan de andere kant oplevert. Je kunt de uitkomst nou eenmaal niet altijd uitdrukken in geld.”

Toch zijn ondersteunende cijfers niet onbelangrijk. Van der Roest: “Goede doelenorganisaties in de sport komen er tegenwoordig niet meer mee weg om geen impactmonitoring te doen. Het levert transparantie op en het is een manier om verantwoording af te leggen, maar het levert ook kansen op. Veel bedrijven en corporate organisaties hebben ESG (Environmental, Social, and Governance) op de agenda staan en in die wereld wordt veelal gekeken naar harde cijfers.”

Bij de herziening van de impactmonitoring houden Van der Roest en zijn collega’s de inhoudelijke doelstellingen en uitkomsten tegen het licht van de maatschappelijke veranderingen, maar zij gaan ook mee in nieuwe technische ontwikkelingen. ‘Real-time’ is een sleutelwoord. Wat houdt dat in? Van der Roest: “We hebben een systematische vragenlijst ontwikkeld van waaruit we bouwen aan een dashboard, zodat de Foundation kan zien hoeveel bezoekers er eigenlijk op de Cruyff Courts komen, maar het moet ook een basis vormen om aan relatiemanagement te kunnen doen.”

Van der Roest en zijn collega’s onderzochten ook de mogelijkheid om de Cruyff Courts met camera’s en artificial intelligence te monitoren. “De wens om nóg beter te monitoren hoeveel mensen op de Cruyff Courts komen is erg belangrijk, maar het blijft ingewikkeld om de beste methode te vinden. Inmiddels heeft de Johan Cruyff Foundation met de HAN University of Applied Sciences een project opgestart om infrarood lasers te gebruiken bij toegangspoortjes. Samen met andere onderzoekers blijven we de impactmonitoring verbeteren!”

Voor meer informatie: Impactmonitoring Johan Cruyff Foundation