Voorkomen dat onderzoeksresultaten op de plank blijven liggen

door: Emilie Maclaine Pont | 28 maart 2024

Onderzoek doen is één. Maar hoe zorg je ervoor dat de resultaten daaruit ook in de praktijk worden gebruikt? Een groep van zestien onderzoekers kwam de afgelopen drie jaar maandelijks samen om te leren over het implementeren van onderzoek aan de hand van hun eigen casus, gesubsidieerd door ZonMw. Nu gaan zij onafhankelijk verder als stichting SPIN: SPort en bewegen Implementatie Netwerk. “Vanaf de start van een onderzoek moet er al aandacht voor implementatie zijn”, aldus Arnoud Greidanus, als onderzoeker verbonden aan de TU Delft. Hij is de kersverse voorzitter van SPIN en maakte deel uit van de groep van zestien.

“Drie jaar geleden deed ZonMw een subsidieoproep vanuit het onderzoeksprogramma sport en bewegen met als focus het implementeren van onderzoeksresultaten. Vanuit verschillende kennisinstellingen brachten onderzoekers hun casus over uiteenlopende sport- en beweegprojecten, zoals blessure-informatie bij honkbalpitchers, oefentherapie voor mensen met heup- en knieartrose, rolstoelvaardigheid van kinderen met verstandelijke beperking of meer topsportgerelateerde vraagstukken. Zo kwam ik zelf met een nieuw roeiblad, onderzocht door een promovendus uit mijn vakgroep, dat met dezelfde krachtsinspanningen tot snellere tijden leidt.”

Learning by doing
De zestien onderzoekers kwamen vanaf september 2021 iedere maand samen. Implementatiedeskundige Femke van Nassau, werkzaam aan de VU Amsterdam, gaf onderwijs over de theorie van het implementeren. Soms werd ook een gastspreker uitgenodigd om zijn of haar kennis te delen. En onderling sparden de deelnemers in kleine groepjes over hun casus.

Een panklaar handboek voor implementeren ligt er volgens Greidanus niet. “Je moet het een paar keer gedaan hebben. In mijn ogen is verwachtingsmanagement een van de belangrijkste aspecten. Zo is het tijdspad dat een onderzoeker voor ogen heeft vaak ambitieus. Door van begin af aan een realistischer tijdspad uit te stippelen en hierover helder met de stakeholders te communiceren, voorkom je teleurstellingen gedurende het proces. Te gretig zijn om het resultaat in de praktijk te implementeren, is ook niet ideaal. Een stakeholder kan dan denken dat die achterover kan leunen, omdat de onderzoeker het zelf wel oppakt.”

Van theorie naar praktijk
In een rapport, Kennissynthese, ‘Implementatie Sport & Bewegen, Lessen uit 16 Implementatieprojecten’, werden de bevindingen en stand van zaken van de zestien onderzoekers samengebracht. Voor de meesten loopt het implementatieproces nog, waaronder Greidanus zelf.

“Ik had niet de ambitie om het nieuwe roeiblad zelf in de markt te zetten. Tegelijkertijd bleken producenten van de huidige roeiproducten niet happig, ondanks de labdata die uitwijzen dat de resultaten met dit blad beter zijn. Het lab is niet de werkelijkheid, zeiden ze. Daarom zitten we nu nog in een testfase: eerst met TeamNL en nu – met de Olympische Spelen in zicht – met roeiers van een topclub uit Delft.”

Krachten blijven gebundeld
Hoewel de subsidie van ZonMw sinds maart 2024 is gestopt, bundelen de zestien onderzoekers via SPIN dus nog altijd hun krachten. “De samenwerking beviel zo goed dat we besloten gezamenlijk een platform op te richten. De kennis die wij in de jaren hebben opgedaan, is namelijk ook voor anderen van waarde. Om ons heen horen we regelmatig dat verworven kennis uit onderzoek vak op de plank blijft liggen. Zonde natuurlijk." Kenniscentrum voor Sport en Bewegen, dat ook adviseerde gedurende de opstartperiode van het leernetwerk, faciliteert de webpagina van SPIN gevuld met kennis over implementeren.

SPIN organiseert ook symposia om aandacht te geven aan het nut van implementeren en de geleerde lessen te delen. "Die aandacht moet er in feite vanaf het begin van ieder onderzoek zijn, waarbij je meerdere scenario’s in kaart brengt. Zo vergroot je de kans op succes als het eenmaal zover is, omdat je precies wat ervoor nodig is om de theorie in praktijk te brengen.”

Steun ZonMw
Als stichting fungeert SPIN daarnaast als sparringpartner of vervult het desgevraagd een actieve rol binnen het implementatieproces. ZonMw is niet meer direct betrokken, maar steunt SPIN wel. “We hebben een startbudget meegekregen. Ook staan ze ervoor open om met ons van gedachten te blijven wisselen. Om te blijven bestaan, leunen we verder op de inkomsten uit onze symposia, waarvoor we een bescheiden toegangsprijs vragen. Maar vooral steken we hier onze tijd en energie in vanuit een passie om implementatie op de kaart te zetten. Niet alleen binnen kennisinstellingen, maar ook bij bijvoorbeeld financiers en beleidsmakers. Alles om onderzoek meer te laten zijn dan een stapeltje papier in de kast.”

Klik hier voor meer informatie over het implementatienetwerk sport en bewegen