Verklaring Omtrent Gedrag gratis voor vrijwilligers sportverenigingen

Scholen en jeugdinstellingen werken er al jaren mee en nu moet de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) ook binnen sportverenigingen de normaalste zaak van de wereld worden. Demissionair staatssecretaris Teeven van Justitie heeft besloten dat de VOG gratis wordt voor vrijwilligers die werken met minderjarigen en actief zijn bij sportverenigingen die via de sportbonden aangesloten zijn bij NOC*NSF.

Vrijwilligers met een VOG zijn op dit moment geen uitzondering in de sport, maar het aantal kan wel behoorlijk omhoog. Dat de verklaring vanaf nu gratis is, wil overigens niet zeggen dat voor de clubs een verplichting gaat gelden. “Verenigingen kunnen nu eenmaal – anders dan scholen en andere overheidsinstellingen – tamelijk autonoom opereren. Die zelfstandigheid en vrijheid horen we ook te koesteren”, zegt Geert Slot, woordvoerder van NOC*NSF. Bovendien is een vrijwilliger geen beroepskracht, dat maakt hem minder makkelijk aan te sturen. Slot: “Een wettelijke verplichting zit er niet in en daar is veel voor te zeggen. Een goed beleid ten aanzien van de VOG zou bijvoorbeeld wel een voorwaarde kunnen zijn om subsidie te ontvangen. Op die manier zullen verenigingen de handschoen moeten oppakken.”

Of er op dit moment voor veel vrijwilligers sprake is van een financiële drempel om de VOG aan te vragen, vindt Slot moeilijk in te schatten. “Veel clubs draaien op mensen die zich belangeloos inzetten voor een vereniging. Nederland telt 1,2 miljoen vrijwilligers, een aantal van hen zal het geld voor een VOG liever niet willen missen. Daarnaast is er iets anders aan de hand. De meeste vrijwilligers hebben al een jarenlange relatie met de vereniging. Ze speelden er in de jeugd, haalden het eerste elftal en zijn zich daarna als coach, barman of verzorger voor de club blijven inzetten. Zulke mensen zijn eigenlijk boven elke twijfel verheven en hoeven niet naar het gemeentehuis om een VOG te halen.” Het is kortom de ons-kent-ons-cultuur die de verklaring tot op heden in de weg zit. “Door de nieuwe regeling zou die doorbroken moeten worden. Een VOG hoort heel normaal te zijn.”

Vanuit het Ministerie van Veiligheid en Justitie wordt een subsidie van 1,2 miljoen euro beschikbaar gesteld. Een intensieve lobby van NOC*NSF was daar niet voor nodig. Slot: “Dit vraagstuk had zelf prioriteit bij de staatssecretaris. Teeven wil koste wat kost het aantal incidenten naar beneden brengen. Dat kan alleen als maatregelen goed op elkaar aansluiten. Het beschikbaar stellen van een VOG voor zoveel mogelijk mensen beschouw ik als het sluiten van de hele keten.” Van de subsidie die door de overheid beschikbaar is gesteld, zal niet iedere vrijwilliger à 24,55 euro een VOG kunnen aanschaffen. In de ogen van Slot is dat ook niet nodig. “Iemand die al jaren bij een club werkt en van onbesproken gedrag is, verdient in dat opzicht niet de hoogste prioriteit. Het gaat in eerste instantie om de nieuwe aanwas, mensen die grotendeels onbekend zijn en zich melden bij een club. Als zij een VOG op zak hebben, zullen er vanzelf oudgedienden volgen. Het gaat om gewenning ten aanzien van dit fenomeen.”

Vrijwilligers die een VOG ontvangen, kunnen het bedrag via hun vereniging bij NOC*NSF declareren. “Een gratis aanvraag was een mogelijkheid geweest, maar wij hebben samen met de overheid gekozen voor een declaratiesysteem via de sportbond en NOC*NSF. Vrijwilligers zullen daar geen problemen mee hebben, want die zijn als het goed is gewend te declareren. Voor ons zijn de kosten beperkt. Linksom of rechtsom zal er iemand moeten betalen voor enige administratieve handelingen. Wij betalen die rekening nu samen met de overheid.” Slot gaat ervan uit dat misbruik van het systeem (VOG-vergoedingen voor mensen die niet bij een vereniging actief zijn) mee zal vallen. “Het bedrag is van dien aard dat fraude niet echt voor de hand ligt en mensen zullen toch echt even naar de gemeente moeten om een VOG aan te vragen.” De pluspunten van deze maatregel wegen volgens hem aanzienlijk zwaarder. “Ik zal hier niet beweren dat het systeem ooit honderd procent waterdicht is, maar dit draagt zeker bij aan preventie van incidenten, net als de lijst die we opstellen van mensen die vanwege zedendelicten ooit binnen de sport zelf is gestraft. Nu is het nog mogelijk om vandaag bij de ene club de laan uitgestuurd te worden en morgen bij een andere te beginnen. Daar gaan we op deze manier een stokje voor steken.”