Verdwijnt met Rudmer Heerema sport uit de Tweede Kamer?

door: Leo Aquina | 7 september 2023

Rudmer Heerema was de afgelopen acht jaar woordvoerder sport van de grootste regeringsfractie in de Tweede Kamer. Na de verkiezingen op 22 november neemt hij afscheid. Zijn inzet voor de Nederlandse sport wordt breed geroemd. Met Sport Knowhow XL blikt hij terug.

Je bent tien jaar Kamerlid geweest voor de VVD en acht jaar woordvoerder sport. Waarom is dit een mooi moment om ermee te stoppen?
“Er gebeurt veel in Den Haag op dit moment en er is ook echt vernieuwing nodig. Als ik terugkijk, zie ik dat ik veel voor elkaar heb gekregen. Erica Terpstra was altijd mijn grote voorbeeld in de politiek. Na haar vertrek (in 2003, red.) is er jarenlang weinig aandacht voor sport in de Kamer geweest en het was mijn ambitie om sport weer hoger op de agenda te krijgen. Ik heb de afweging gemaakt: als je een mandaat krijgt dan moet je dat mandaat uitzitten. Door de val van het kabinet kreeg ik onverwacht de vraag: wil ik er nog vier jaar aan vastplakken? Ik ben tien jaar landelijk LOOT-coördinator geweest en daarna tien jaar Kamerlid, en ik heb besloten dat het nu tijd is voor de volgende fase in mijn leven.”

In hoeverre heeft het werkklimaat in Den Haag meegespeeld bij die beslissing?
“Totaal niet. Ik weet natuurlijk dat het speelt, hoge werkdruk, de reacties van burgers, ik heb zelf ook dreigmails gehad. Maar ik ben niet burn-outgevoelig, bovendien ben ik het Kamerlid dat het meest in het werkveld te vinden is. Elke vrijdag, zaterdag , zondag en maandag ben ik op werkbezoek, dus ik heb dat gevoel van de Haagse kaasstolp op die vierkante kilometer in Den Haag nooit zo gehad. Ik ben altijd veel op pad geweest.”

Van alles wat je als Kamerlid hebt bereikt, waar ben je het meest trots op?
“Mijn mooiste wapenfeit vind ik dat we de verplichting van twee uur beweegonderwijs in het primair onderwijs erdoor kregen. De VVD had zich daar al jaren hard voor gemaakt, maar het was mijn voorgangers nooit gelukt, mede omdat er in de coalitie altijd afspraken waren om het niet te doen. Ik ben erin geslaagd om een meerderheid buiten de coalitie om te regelen. CDA, D66 en ChristenUnie wisten niet dat ik een meerderheid had verzameld. Het moment dat in de plenaire zaal 78 handen omhoog gingen, had ik wel even kippenvel.”

Wat houdt die verplichting precies in?
“In het voortgezet onderwijs is het goed geregeld. Daar is een urennorm, maar in het primair onderwijs is er voor geen enkel vak een urennorm. CDA, ChristenUnie en D66 wilden dat ook niet voor beweegonderwijs omdat ze bang waren dat het de vrijheid van onderwijs zou aantasten, maar bewegingsonderwijs is zó belangrijk. Als leraar lichamelijke opvoeding op een middelbare school kon ik op basis van beweegvaardigheid zien van welke basisschool leerlingen kwamen. Ik vind dat alle kinderen goed moeten leren bewegen.”

“Met de nieuwe regeling hebben we ervoor gezorgd dat scholen financieel kunnen worden afgerekend als ze minder dan twee uur gymnastiekles geven. Dan krijgen ze gewoon minder geld van de overheid. Uiteindelijk moeten we er ook naartoe dat die lessen allemaal gegeven worden door een vakleerkracht.”

Iets anders waarop je trots bent, getuige je afscheidspost op LinkedIn is de structurele 20 miljoen euro extra voor topsport. Waarom vond je dat belangrijk?“Op de Olympische Spelen van 2016 in Rio hadden we het goed gedaan. Iedereen in de Kamer was trots en toen ben ik er samen met Halbe Zijlstra in geslaagd extra geld los te krijgen voor sport. Natuurlijk was Nederland succesvol, maar de weg naar Rio was voor veel topsporters hobbelig en er was vaak geld tekort. Een van de redenen dat ik in de politiek ben gegaan is dat ik vind dat mensen de kans moeten krijgen het beste uit zichzelf te halen. Dat geldt in extreme mate voor topsporters, die huis en haard opgeven om de beste van de wereld te worden en een voorbeeld te zijn voor kinderen die iets in sport willen bereiken. Dat moeten we als overheid steunen en dat doen we nog lang niet optimaal.”

Is topsport een verantwoordelijkheid van de overheid? De VVD laat zaken toch liever over aan de markt?
“Dan zit je met de verkeerde VVD-er aan tafel. Deze VVD-er vindt een grotere overheid namelijk helemaal geen probleem. Ik ben ten zeerste bereid belasting te betalen als de overheid maar verstandige dingen doet met mijn belastinggeld en ik vind sport een verstandige keuze, want sport is na taal het tweede bindmiddel in de samenleving. Sport en bewegen zorgen ervoor dat je zo gezond mogelijk bent als je ziek wordt. Hoe belangrijk dat is, hebben we gezien met Covid.”

Naast topsport noem je ook de structurele verhoging van ruim 10 miljoen euro voor sportbonden en 40 miljoen euro voor diverse onderwerpen (het versterken van de sportvereniging, de stipendiumregeling, evenementen, de stichting LOOT, talent-herkenningprogramma’s, Thialf en het zwemstadion Eindhoven). Hoe zie jij de verhouding tussen topsport en breedtesport als het gaat om overheidssteun?
“Ik wil daar niet tussen kiezen. We hadden in het verleden 125 miljoen euro op de sportbegroting en hoe dat werd verdeeld lag min of meer vast. De enige manier om dat te sturen was meer geld reserveren voor sport en dat extra geld kon je een nieuwe bestemming geven. Op dit moment is de sportbegroting 195 miljoen euro. En ik heb inderdaad altijd gezegd dat dat naar een half miljard moet. Dan kunnen we de keuzes maken die belangrijk zijn voor de toekomst, verenigingen sterker maken, een sport- en beweegfonds voor ouderen inrichten, meer aandacht voor de opleiding van trainers en coaches en bijvoorbeeld meer aandacht besteden aan talentherkenning en -ontwikkeling.”

De Sportwet dan. Nadat een Kamermeerderheid de motie steunde die het ministerie verzocht onderzoek te doen naar de invulling van een sportwet, zorgde jij er samen met CDA-collega Bart van den Brink voor dat die sportwet op de lange baan werd geschoven. Waarom?
“Ik wil helemaal geen sportwet. Daar geloof ik niet in. Volgens mij kun je veel meer bereiken met stapsgewijze verbeteringen. Iets vastleggen in een wet duurt jaren, bovendien wordt het een moloch waar veel gemeenten zich waarschijnlijk niet in thuis voelen. De sportsector is naar mijn mening niet geschikt voor een overkoepelende wet. Sport wordt gedragen door vrijwilligers die de handen uit de mouwen steken. Dat heb je ook gezien in coronatijd. Iedereen hield de hand op bij de overheid, behalve de sportsector, die gingen eerst zelf aan de slag om met opgestroopte mouwen de problemen aan te pakken. Als je die sector gaat vastleggen in wet- en regelgeving, weet ik vrij zeker dat het een tegenovergesteld effect gaat hebben.”

Een veelgehoorde klacht over politici is dat ze vooraan staan als er medailles verdeeld worden en niet thuis geven als de sport ze echt nodig heeft. Wat vind jij daarvan?
“Daar sta ik een beetje dubbel in. Ik vind dat wij als overheid best helpen om de sport te ondersteunen. Er gaan tientallen miljoenen per jaar naartoe. Achter iedere medaille die wordt gehaald, zit ook overheidsgeld. Maar ik heb inderdaad ook gezien dat collega’s stonden te juichen bij medailles en vervolgens doodleuk tegenstemden bij een motie of amendement als er sportgeld vrijgemaakt moest worden. Dat vind ik bijzonder irritant en daar wijs ik ze ook op in debatten.”

“Aan de andere kant vind ik dat sport heel slecht is in lobbyen. Er zijn tegenwoordig een paar sportbonden vertegenwoordigd in Den Haag - de voetbalbond, de tennisbond, de Nevobo en de hockeybond - maar dat is allemaal van de laatste paar jaar. Daarvoor lieten ze alles over aan NOC*NSF. De sport moet zorgen voor een veel sterkere lobbypositie in Den Haag. Dat kan heel simpel beginnen met de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamer. Je hoeft geen politiek stemadvies uit te brengen, maar sportorganisaties kunnen wel oproepen om te stemmen op de sportwoordvoerders. Stem je GroenLinks? Stem dan op Lisa Westerveld en stem je D66? Stem dan op Jeanet van der Laan. Als die sportwoordvoerders in Den Haag met heel veel voorkeursstemmen gekozen worden, dan hebben ze een veel steviger mandaat en wordt er binnen de partij ook veel beter naar geluisterd. Ik heb dit de vorige verkiezingen al van de grond proberen te krijgen, maar om de een of andere reden durven sportorganisaties dit niet aan.”

Na 22 november zit het er voor jou op als Tweede Kamerlid. Wat ga jijzelf doen en ben je niet bang dat met jouw ook de sport uit de Kamer verdwijnt?
“Ik zou graag in of om de sport willen blijven werken, maar hoe en waar weet ik nog niet. Daar ga ik de komende tijd over nadenken. Wat betreft sport in de Tweede Kamer, ik kan alleen maar zeggen dat ik hoop dat er na de verkiezingen woordvoerders sport terugkomen voor wie sport ook echt op de eerste plaats staat. Je ziet toch vaak dat dit soort onderwerpen staat of valt met de intrinsieke motivatie van een woordvoerder. Gelukkig zijn de laatste jaren steeds meer partijen zich voor sport gaan interesseren. In het begin zaten we vaak met zijn drieën in sportdebatten: CDA, PvdA en wij. Daar zijn inmiddels veel meer partijen bijgekomen. Over mijn eigen opvolging bij de VVD kan ik nog weinig zeggen, want ik ga niet over de kandidatenlijst. Maar ik heb wel een aantal mensen uit het werkveld geholpen op weg naar een mogelijke kandidaatstelling.”

Voor meer informatie: boodschap van Rudmer Heerema op LinkedIn over het einde van zijn Kamerlidmaatschap