“Verduurzaming in de sport gebeurt nog veel te weinig”

door: Emilie Maclaine Pont

“Verduurzaming van de sportindustrie gaat te traag”, stelt Tim Mullens, operational manager van het Brightlands Sportinnovator Center. Bedrijven en kennisinstellingen van de Limburgse Brightlands Chemelot Campus werken samen om hier verandering in te brengen. “Wij behoren tot de wereldtop als het gaat om chemie en materialen: daar kan de sportwereld nog veel meer van profiteren.”

Het Brightlands Sportinnovator Center is één van de twintig sportinnovatorcentra van Nederland. De campus waarop het centrum is gevestigd, is de op één na grootste chemische site van Europa. De innovaties van het Brightlands Sportinnovator Center staan in het teken van (de verduurzaming van) sportmaterialen. Een voorbeeld is Greenholds dat een circulaire, recyclebare klimgreep ontwikkelde. Ook de 100% Limburg bike en de handbike waar Mitch Valize mee deelneemt aan de Paralympische Spelen van 2024 komen uit de koker van het Brightlands Sportinnovator Center.

Wisselwerking tussen chemie en sport
Tim Mullens: “Op de campus zijn ruim honderd bedrijven gevestigd, werken drieduizend fte’s en duizend studenten. Het ligt in eerste instantie misschien niet voor de hand, maar chemie en sport kunnen hier bij uitstek van elkaar profiteren. Niet alleen doen wij een beroep op de bedrijven bij de ontwikkeling van innovaties. Ook vormen wij een testomgeving en kunnen ze potentiële nieuwe markten openen.”

Brightlands werkt veelal vraaggericht. Als voorbeeld noemt Mullens een ondernemer uit de golfwereld. “Hij signaleerde een probleem. De golf tees, waar je golfballen op legt voordat je ze wegslaat, zijn gemaakt van plastic of van hout met een verflaag eroverheen. De tees blijven achter in het gras en vallen heel langzaam uit elkaar. Daardoor belanden microplastics in de natuur. Jaarlijks worden er vijf miljard tees geproduceerd. Sommigen zeggen wel biologisch afbreekbaar te zijn, maar zijn dat alleen bij extreem hoge temperaturen. Niet in het Nederlandse klimaat dus. Dat kan zo niet langer, meende deze ondernemer.”

Hij zocht contact met Brightlands. Mullens: “Het klinkt simpel om een circulair alternatief te ontwikkelen, maar dat is het in de praktijk niet. Het vraagt om veel onderzoek, ook omdat er tal van producteisen aan de tees zitten. Daarnaast is het een uitdaging om de tees biodegradable te maken voor de weersomstandigheden hier. Om dit toch mogelijk te maken, spraken we bedrijven van de campus aan. Zij denken mee over wat effectieve productiemethoden zijn en hoe het ontwerp eruit moet zien en wat effectieve productiemethoden zijn. Studenten van de Zuyd Hogeschool houden zich nu met dat laatste bezig. Dat doen ze in de laboratoria van Chill, dat de link vormt tussen onderwijs, kenniscentra en bedrijven. Door een samenwerking op allerlei lagen komen we uiteindelijk ongetwijfeld tot een circulaire variant van de golf tee.”

Stappenplan voor meer circulaire keuzes
Om beter bij bedrijven aan te sluiten, zijn Brightlands en de Zuyd Hogeschool daarnaast gestart met het opzetten van een zogenaamd circulair stage gate model: een model dat weergeeft welke ontwikkelstappen een bedrijf moet doorlopen om een circulair idee op de markt te introduceren. “Wat voor circulair businessmodel gebruik je? Welke materialen zijn bijvoorbeeld geschikt voor recycling? Hoe maak ik duurzaamheid meetbaar? Dat soort vragen beantwoordt het model”, legt Mullens uit. “Ruud Bongers, PhD-student bij de Universiteit Maastricht en docent-onderzoeker bij Zuyd Hogeschool, startte onlangs met een onderzoek dat volledig op het in kaart brengen van de stages is gericht en het meten van de circulaire impact per stage.”

Het – over een paar jaar – lanceren van het model is volgens Mullens geen overbodige luxe. “Momenteel is het voor bedrijven niet duidelijk welke voordelen de ontwikkeling van circulaire producten met zich brengt op het gebied van sociale, ecologische en vooral ook economische impact. Wellicht leidt een circulair product wel tot meer winst in plaats van minder. Helaas maakt onbekend in dit geval meestal onbemind. Het maken van zoveel mogelijk winst is momenteel leidend. Bedrijven die nu investeren in de ontwikkeling van circulaire producten zijn voorbereid op aankomende regelgeving voortkomend uit de Europese Green Deal."

"Daaronder valt de invoering van het digitale productpaspoort dat bedrijven vanaf 2026 moeten leveren bij ieder product. Dat paspoort geeft bijvoorbeeld inzicht in waar alle elementen van het product zijn gemaakt, wat er gebeurt na het gebruik en of het recyclebaar is. Maar een verplichting tot circulair produceren is er ook dan nog altijd niet. Initiatieven als Greenholds en dat van de golfondernemer zijn wat dat betreft uitzonderingen op de regel.” Toch houdt Mullens moed. “Met het model ondersteunen we straks bedrijven in iedere stap van het ontwikkelproces. Ook zorgen we ervoor dat ze in elke stage inzicht hebben in de circulaire impact: op sociaal, ecologisch en economisch gebied. Daarmee maken meer bedrijven hopelijk straks tóch de switch.”

Voor meer informatie: Brightlands Sportinnovator Center

Sportinnovator is hét sportinnovatienetwerk van Nederland. Het heeft als missie het aanjagen en toepassen van innovaties voor een leven lang met plezier sporten en sportief bewegen. Het ecosysteem van Sportinnovator bestaat uit Sportinnovator-centra, sportorganisaties, bedrijfsleven, kennisinstellingen en gemeenten. Zij werken samen aan baanbrekende innovaties. Sportinnovator ondersteunt ook vernieuwingen die bijdragen aan prestatieverbetering in topsport en aan het sneller verduurzamen van de sport en sportaccommodaties. In de rubriek Innovation XL zet Sportinnovator interessante innovaties in de schijnwerpers.