Utrechtse clubs formuleren gezamenlijke visie op talentontwikkeling

door: Leo Aquina | 23 maart 2023

Sportcampus Traiectum is een nieuwe, sport-overstijgende samenwerking tussen de Utrechtse topsportclubs FC Utrecht, SV Kampong, Hellas Utrecht, UZSC en VV Utrecht, waar de ontwikkeling van sporters tot talenten en van talenten tot topsporters centraal staat. De verschillende clubs hebben gezamenlijke kernwaarden geformuleerd: plezier, participatie, persoonlijke ontwikkeling en prestatie. Binnen het samenwerkingstraject verzorgde sportpsycholoog Tim Koning van YAAP onlangs een aantal kennissessies voor Traiectum.

“YAAP staat voor presteren met plezier”, vertelt Tim Koning. “Qua visie is er een overlap met Traiectum, dat uitgaat van het Noorse sportmodel. Zelf heb ik een gelijksoortige visie ontwikkeld, waar plezier en presteren meer op dezelfde lijn zitten dan in het grootste gedeelte van de westerse wereld.” Het Noorse model voor talentontwikkeling in de sport kenmerkt zich door relatief late selectie, het wegnemen van prestatiedruk bij jeugdigen tot 12 jaar en een mix van toppers en amateurs.

Visie in ontwikkeling
Koning gaf afgelopen seizoen een aantal kennissessies bij Traiectum. UZSC en Hellas waren nog niet van de partij, maar de overige drie clubs wel. “Op de eerste avond zijn we het gesprek aangegaan”, zo begint de sportpsycholoog. Hij putte daarbij uit het boek De Talentformule, dat hij samen met Michiel van Schagen geschreven heeft. "In dat boek zetten we uiteen welke factoren van belang zijn bij talentontwikkeling en hoe de interactie met het hedendaagse systeem is, want daar schuurt het nog wel eens. Onze visie is altijd in ontwikkeling en we leren veel van de praktijk. Over vijf à tien jaar ligt er een visie die naadloos aansluit bij de behoefte van de nieuwe generatie sporters, de praktijk en wetenschap. Dat maakte dergelijke sessies ook zo waardevol, een avond vrij filosoferen over dergelijke thema’s waarin we praktijk en wetenschap tegenover elkaar zetten, extremen opzoeken, naar elkaar toe proberen te bewegen en waarbij we kijken naar de dag van morgen: waar kunnen we morgen dan mee beginnen?"

Op die eerste avond lag ook nadrukkelijk de vraag op tafel hoe de clubs zelf het vervolgtraject van de kennissessies voor zich zagen. “Daaruit kwam onder andere naar voren dat naast de sessies het ook een waardevolle toevoeging zou zijn om eens bij elkaar op een training te gaan kijken. Dan zie je thema’s als talent, plezier en groeimindset niet alleen als abstracte begrippen, maar zie je de vertaling wel of niet terug in de praktijk.” Met trainers van een aantal clubs bracht Koning onder meer een bezoek aan twee trainingssessies bij FC Utrecht. “De eerste was een beweegtraining in verschillende spelvormen en de andere was voetbalspecifiek met jongens van 11-13 jaar. We zijn met zijn allen langs de lijn gaan staan en gaan kijken.”

Maatwerk
Naast het onderling leren van elkaar, vindt Koning het luisteren naar de sporters zelf misschien nog wel belangrijker. Ook op dat gebied zoekt hij de samenwerking binnen Traiectum. “Als trainers en begeleiders praten we al snel óver sporters, maar het gesprek mét de sporters blijft, om allerlei verklaarbare redenen, vaak achterwege en dat is een gemiste kans. Daarom hebben we ook een evaluatie uitgezet bij de sporters. Er is inmiddels veel bekend over talentontwikkeling, maar uiteindelijk moeten we het ervaren in de praktijk: data verzamelen, best practices delen, het gesprek aangaan met de sporter(s) en in hun belang meebewegen. Het gevaar ligt op de loer dat we op ons eigen eilandje het wiel opnieuw gaan uitvinden, omdat het een concurrentievoordeel op zou leveren. Het is en blijft maatwerk.”

Hoewel de clubs in veel opzichten van elkaar verschillen, of misschien ook wel juist omdát de clubs in veel opzichten van elkaar verschillen, kunnen zij veel van elkaar leren. Koning: “Door de verschillen in kennis, vaardigheden en expertise kunnen we in hoger tempo uiteindelijk gezamenlijk tot een model komen dat vervolgens bij iedere club op maat gesneden wordt.” Daarin ligt volgens Koning de meerwaarde: “Ik hoop dat we dat in de toekomst met Traiectum kunnen laten zien aan de wereld. We hebben ons opengesteld, we hebben veel geprobeerd, veel fouten gemaakt, en we zijn uiteindelijk tot een aantal elementen gekomen die belangrijk zijn voor het gros van de sporters, omdat we weten waar de behoeftes van de sporters liggen en dat die veranderlijk zijn. Iedere club kan daar op zijn eigen manier invulling aan geven.”

Een van die thema’s en misschien wel het belangrijkste thema, is 'plezier'. Koning: “Daar is iedereen het eigenlijk wel over eens, maar er concreet invulling aan geven op de training, blijft uitermate lastig. Het wordt nog te vaak ingezet als middel om iets voor elkaar te krijgen. Dan hoor je – en ik betrap mezelf als vader er ook nog regelmatig op – een trainer roepen: als iedereen zijn best doet, gaan we aan het eind van de training een partijspel doen. Je wilt op zoek naar manieren om plezier te integreren in de reguliere training. Daarom is de dialoog met de sporters zelf onmisbaar.”

Voor meer informatie: www.sportcampusutrecht.nl