Tutu-leerstoel bevordert wetenschappelijke samenwerking met Zuid-Afrika

Sinds december vorig jaar zijn vier hoogleraren van de Vrije Universiteit in Amsterdam verbonden aan de leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening. De VU wil met de instelling van deze leerstoel de wetenschappelijke samenwerking met Zuid-Afrika bevorderen. Naamgever en aartsbisschop van Zuid-Afrika, Desmond Tutu, was aanwezig bij de installatie.

De VU University Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening wordt de komende vijf jaar door een kwartet hoogleraren van verschillende faculteiten ingevuld. Een van de hoogleraren aan de leerstoel is bewegingswetenschapper Geert Savelsbergh. De onderzoeker zal zich vooral richten op de sportwetenschappelijke aspecten. “Academisch onderzoek naar sport staat in Zuid-Afrika nog in de kinderschoenen. Wij kunnen met deze leerstoel een flinke aanzet maken.” Savelsbergh zal twee promovendi onder zijn hoede nemen die hun onderzoek deels in Amsterdam en deels in Zuid-Afrika zullen uitvoeren. “Twee onderzoekers lijkt een bescheiden aantal, maar we hopen dat er een sneeuwbaleffect ontstaat en dat ze daar in de toekomst meerdere projecten van de grond krijgen.”

Voetbal wordt onderzoeksterrein
Het precieze programma van de hoogleraren staat nog niet vast, net zo min als wie de promovendi van Savelsbergh worden. De Zuid-Afrikaanse tegenhanger van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) start nu een procedure voor belangstellenden. “Daarbij zal aangestuurd worden op overwegend zwarte promovendi. Juist in die hoek valt nog een hoop te winnen en een goed voorbeeld af te geven”, aldus Savelsbergh.

In mei reist Savelsbergh voor het eerst met de andere hoogleraren af naar Zuid-Afrika om gesprekken te voeren met kandidaten. Voetbal zal hoe dan ook een onderzoeksterrein zijn. Savelsbergh: “Ik had ook voor rugby kunnen kiezen. Dat is daar ongeveer even populair, maar voetbal vind ik zelf veel leuker. Hoe een team wereldkampioen wordt, valt niet te onderzoeken. Welke factoren een rol spelen bij het beslissingsgedrag van spelers tijdens een wedstrijd echter wel.”

Aandacht niet gericht op armoede bestrijden
Waarom de leerstoel die hij bekleedt de naam draagt van Nobelprijswinnaar en aartsbisschop Desmond Tutu is Savelsbergh niet geheel duidelijk. “Ik vermoed dat het – oneerbiedig gezegd – wel eens iets te maken kan hebben met promotie.” De hoogleraar benadrukt echter tegelijkertijd dat Tutu niet helemaal vreemd is in de sportwereld. Savelsbergh: “Samen met Mandela heeft hij zich sterk gemaakt voor de organisatie van het WK rugby in 1995. Het was de eerste keer sinds de apartheid dat Zuid-Afrika mocht meedoen aan een groot internationaal toernooi.”

Savelsbergh heeft niet de illusie dat het werk van de hoogleraren veel zal bijdragen aan het oplossen van chronische problemen in Zuid-Afrika. “De armoede zullen we heus niet kunnen bestrijden en ook de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen worden door ons werk niet verbeterd. Onze aandacht gaat in de eerste plaats uit naar het verbeteren van wetenschappelijk onderzoek. Het is niet meer dan een druppel op een hete plaat, maar wel een belangrijke.”