Traditionele sportparken smelten samen met ongeorganiseerde sport

door: Emma Meertens | 25 mei 2023

Ook urban sports verdienen een plek op het sportpark, dat is de boodschap die Rens van Kleij zal uitdragen op de Kennisdag Sport en Gemeenten 2023 (5 juni). Samen met Thecla van Dijk en Wouter Stuive runt Van Kleij het ontwerp- en adviesbureau Sport en Ruimte. Het drietal kijkt hoe de openbare ruimte ingericht kan worden zodat daar een actieve leefstijl wordt gestimuleerd. En daarbij moet er ook naar urban sports gekeken worden.

Uit onderzoek blijkt dat urban sports - een verzamelnaam voor sporten met een ongeorganiseerd karakter die beoefend worden in een stedelijke/urbane omgeving - een ongelofelijke groei heeft doorgemaakt. Zo is in Amsterdam urban sports net zo populair als voetbal. En dat is niet gek, zo vertelt Rens van Kleij: “Een kwart tot een derde van de sporters in Nederland is nog maar lid van een sportvereniging. Het overgrote deel doet iets anders, waaronder urban sports.” Ook die sporten verdienen een plek op het sportpark vinden Van Kleij en Van Dijk, alleen moet daar wel ruimte voor gemaakt worden.

Sport wordt vergeten
Die ruimte is beperkt. Thecla van Dijk: “Vanwege de woningbouwopgave wordt er ontzettend veel gekeken in steden waar er nieuwbouw gerealiseerd kan worden. Op het moment dat je meer woningen gaat bouwen, heb je ook meer recreatieve en sportieve ruimtes nodig. Mensen willen naar buiten en bewegen.” Op het moment dat die woningen worden gebouwd, wordt vaak vergeten dat er ook ruimte moet zijn om te kunnen sporten en bewegen. “Met Sport en Ruimte kijken we daarom hoe we een sportpark efficiënt kunnen inrichten. Zodat de verenigingen in de toekomst hun sport kunnen blijven uitoefenen, maar er tegelijkertijd ruimte wordt ingevuld voor urban sports en andere groene, recreatieve ruimte.”

Die traditionele sportparken liggen deels middenin woonwijken, maar ook op de randen van gemeenten waar veel nieuwbouw gerealiseerd wordt. Vroeger beschermden de verenigingen hun eigen sport en velden. Maar met de huidige woonontwikkelingen kan dat niet meer. Rens van Kleij: “Als we op ons behoudende, conservatieve paard blijven zitten, dan gaan we de plank misslaan. Dus je moet ruimte inpassen voor andere sporten.”

Confetti
Naast de bewoners, zijn dus ook de sportverenigingen en de ongeorganiseerde sport betrokken op het moment dat een sportpark (her)ingericht wordt. Dat vraagt niet alleen creativiteit van het ontwerp, maar ook de medewerking van al die partijen. Van Kleij: “Het is niet dat je een soort confetti met een kanon kan afschieten op een sportpark en dat het dan een feest wordt. Ook omdat de cultuur van de ongeorganiseerde sport anders is dan die van georganiseerde sport; het is immers een stuk minder gereguleerd. Je moet dus goed kijken naar de combinaties die je maakt.” Thecla van Dijk vult aan: “We gaan daarom ook de buurt in om te horen wat er leeft en hoe het sportpark daarop aan kan sluiten. We vragen hen ook mee te denken.”

De vraag naar de (her)inrichting van sportparken komt deels van gemeenten, maar ook deels van lokale initiatieven. Van Kleij: “In Leiden hebben bijvoorbeeld skaters gevraagd om het skatepark opnieuw in te richten.” Gemeenten kloppen dus ook regelmatig aan bij Sport en Ruimte, omdat ze bijvoorbeeld in het buitenland hebben gezien hoe een sportpark op een efficiënte en moderne manier ingericht kan worden. Het bekendste voorbeeld: een atletiekbaan in de Deense plaats Odense. “Op die atletiekbaan hebben ze het hele binnenterrein op de schop genomen”, zo legt Van Dijk uit. “Ze hebben er een heel uitdagend sport- en beweegparcours van gemaakt. Het is nog wel heel erg op atletiek gericht, maar het is wel een mooi voorbeeld van hoe je zo’n terrein opnieuw kunt inrichten.”

Koudwatervrees
Zo’n succesvol voorbeeld kan ook Nederlandse gemeenten over de streep trekken. “Je ziet soms wel wat koudwatervrees. Ook bij de verenigingen zelf. De grootste uitdaging van het (her)inrichten van zo’n sportpark zit hem in het beheer. Hoe zorg je ervoor dat alles draait en dat iedereen zijn of haar activiteiten kan organiseren?”, aldus Van Dijk. Overigens zijn deze initiatieven niet alleen bedoeld voor steden, maar ook voor kleinere gemeenten. Van Dijk: “In grote steden merk je wel dat die druk hoger is.” “Maar”, zo vult Van Kleij aan, “in dorpen speelt het ook. Zo zijn we nu bezig in Vlijmen, onderdeel van de gemeente Heusden. Ook daar is druk op de ruimte aanwezig.”

Een van de projecten van Sport en Ruimte ligt in het dorp Cothen, vlakbij Wijk bij Duurstede. Rens van Kleij: “Een jochie had een brief naar de burgemeester geschreven met de vraag of er niet wat gedaan kon worden met een klein, oud, asfaltpleintje op het sportpark. Samen met de provincie en gemeente kijkt Sport en Ruimte vervolgens wat er aangepast kan worden en wat past bij de plek hoe het sportpark een meer open karakter kan krijgen, verbonden met de wijk. Van Kleij: “We ontwikkelen dan bijvoorbeeld plekken waar gefreerund kan worden, geskatet kan worden, maar waar je ook calisthenics kan doen. Eigenlijk is het één groot pretpark om je motorische vaardigheden goed te kunnen trainen.”

Voor meer informatie: www.sportenruimte.nl