Toerfietsunie presenteert visie op fietsen in de natuur

door: Leo Aquina | 28 maart 2024

Met de mountainbike het bos in... Voor de een is het de ultieme manier om van de natuur te genieten, sommige niet-mountainbikers zien het als de ultieme manier om die natuur te vergallen. De Nederlandse Toer Fiets Unie (NTFU) kijkt vanuit het eerste perspectief en komt op voor de belangen van de fietsende natuurliefhebber. In de discussie voelt de NTFU zich niet altijd even goed gehoord, zo bleek uit hun verongelijkte reactie op een brievenschrijver in het dagblad Trouw, die vond dat ‘De fietser niet thuishoort in de natuur’. Troy Corsen van de NTFU geeft uitleg bij de onlangs gepresenteerde ‘Visie op mountainbiken en gravelbiken.’
 
“Omdat het voor mountainbikers onzeker is hoe de toekomst eruit ziet”, antwoordt Troy Corsen op de vraag waarom de NTFU deze visie wilde presenteren. “Er zijn veel verschillende groepen recreanten. Vooral in coronatijd is bewegen in de natuur enorm gegroeid. Denk aan wandelen, fietsen, paardrijden, mountainbiken en gravelbiken. Inmiddels zijn er zo'n 480.000 mountainbikers van achttien jaar of ouder die minstens twaalf keer per jaar op de fiets stappen en zo’n 120.000 gravelbikers. Gebruikersgroepen komen elkaar steeds vaker tegen in het bos. Dat zorgt voor drukte en conflicten. We zien ook dat terreineigenaren steeds vaker maatregelen nemen, bijvoorbeeld door paden te ontvlechten of te zorgen dat paden niet meer beschikbaar zijn voor fietsers. Er komt steeds minder ruimte beschikbaar, terwijl de groep groeiende is.”

Vliegende herten
Niet alleen de terreineigenaren, ook natuurbeschermingsorganisaties proberen het aantal fietsers terug te dringen. Corsen noemt als voorbeeld het Rijk van Nijmegen. “Langs het routenetwerk daar waren vliegende herten gevonden, een zeldzame grote kever. Natuurbeschermingsorganisaties wilden de mountainbikeroutes daarom weg hebben. We merken dat de onderhoudsgroepen en de beheerders van de mountainbikeroutes vaak niet opgewassen zijn tegen het juridisch geweld dat dan op ze af komt. In Nijmegen kregen de natuurbeschermers uiteindelijk geen gelijk bij de rechter, maar de strijd is nog niet overal gestreden”, aldus Corsen. “Het is vaak een relatief kleine groepering die de toezichthouder daagt om toe te zien op het naleven van de natuurwetgeving. Je zou je kunnen afvragen of het verleggen van een mountainbikepad voor natuurbeschermende organisaties niet genoeg is, zij zien jammer genoeg het liefst geen enkele mountainbiker in het bos.”

De NTFU-visie gaat in op wat zij zelf ‘zeven urgente uitdagingen’ noemen. “Wij willen in goed overleg zorgen dat de paden open blijven”, aldus Corsen. De eerste uitdaging is al genoemd: de toenemende recreatiedruk die impact heeft op de natuur. Daarnaast is er steeds minder ruimte. Corsen: “Dat komt niet alleen door fietsers. Wij zien niet hoe een fietser meer druk voor de natuur oplevert dan een wandelaar of een andere recreant. Terreinbeheerders voelen zich steeds vaker genoodzaakt om rustige zones te creëren, gevolg is dat het op andere plekken drukker wordt. Er is behoefte aan meer ruimte, maar ook meer spreiding. Er is bijvoorbeeld een drukbezocht mountainbikenetwerk op de Utrechtse Heuvelrug, waar ook veel mensen uit de Randstad komen. Betere spreiding en het op elkaar aansluiten van netwerken zou een oplossing kunnen bieden.”

Kosten dekken
De NTFU ziet fietsen in de natuur als een uitgelezen antwoord op een andere uitdaging in Nederland: beweegarmoede. Corsen: “Fietsen is een laagdrempelige sport en die drempel willen we zo laag mogelijk houden.” Een van de drempels die steeds vaker wordt opgeworpen is financieel. Routenetwerken vereisen onderhoud en bij dat onderhoud komen kosten kijken. Om deze kosten te dekken wordt voor het gebruik van sommige mountainbikenetwerken bijvoorbeeld een bijdrage van de fietser verwacht in de vorm van een donatie, een vrijwillig of een verplicht vignet. Op andere plekken neemt de regionale of lokale overheid (een deel van) het onderhoud op zich. Corsen: “In Flevoland draagt de provincie bij aan een onderhoudsfonds waar vrijwillige onderhoudsgroepen of trailcrews zoals wij ze noemen, uit kunnen putten. Deze trailcrews zorgen dat het onderhoud van de mountainbikeroutes op orde is. Wij zien dit als een goed praktijkvoorbeeld en een manier waarop het landelijk uniform geregeld zou kunnen worden.”

De reeds genoemde natuurbeschermingsorganisaties zijn ook een uitdaging. De NTFU staat trailcrews hierin bij. Naast eventuele rechtszaken omwille van de natuur, worden trailcrews ook nogal eens geconfronteerd met letselschadeclaims van fietsers als er ongelukken gebeuren. Corsen: “Als er ongelukken gebeuren, zien we in toenemende mate dat letselschadeadvocaten er nogal eens brood in zien en claims neerleggen bij trailcrews. Die zijn via de NTFU verzekerd, maar dit is wel iets waar we rekening mee moeten houden. Trailcrews moeten er op hun beurt voor zorgen dat fietsers aan de voorkant afdoende worden gewaarschuwd voor moeilijke passages. De NTFU staat hierin in raad en daad bij.”

Uitdaging
Conflicten tussen fietsers en andere recreanten in het bos zijn misschien wel de grootste uitdaging. Corsen: “Ontvlechten van fietspaden en paden voor andere gebruikers waar dat noodzakelijk is, is hier een van de oplossingen. Daarnaast vinden wij het imago van de fietsers ook belangrijk. Wij proberen daaraan te werken, ervoor te zorgen dat mensen niet meteen denken: daar heb je weer zo’n fietser. We houden campagnes om fietsers ervan te doordringen vriendelijk en beleefd te zijn in het bos en met respect in de natuur te sporten. Dit vraagt om meer verdraagzaamheid.”

Voor meer informatie: NTFU presenteert visie op mountainbiken en gravelbiken