Toekomstige sportarena wordt vooral gevormd door sportcultuur

Het sportstadion van de toekomst. Nu nog voornamelijk science fiction, maar de Amerikaanse website Business Insider durfde het aan om veertien innovaties op een rij te zetten die het stadionbezoek van de toekomstige sportfan moeten gaan verrijken. Stadionexpert Ben Veenbrink legt uit of de Amerikaanse toekomstmuziek strookt met de Europese werkelijkheid.

Gratis Wi-Fi voor alle toeschouwers in het stadion, tv’s in de rugleuning van stoeltjes of zelfs de toepassing van hologramtechniek die een wedstrijd projecteert op het speelveld. De innovaties waarover Business Insider speculeert zijn gebaseerd op huidige technologieontwikke-lingen en trends op het gebied van stadionontwikkeling.

Ben Veenbrink is directeur van The Stadium Consultancy (TSC); een adviesbureau gericht op de planning, ontwikkeling en exploitatie van stadions. Zo was TSC in Nederland betrokken bij de totstandkoming van Euroborg (FC Groningen), Grolsch Veste (FC Twente) en DSB-Stadion (AZ). Over de grens is het bedrijf actief in o.m. Rusland, Polen en Frankrijk.

Sportcultuur vormt stadion
Veenbrink ziet in alle innovaties die de Amerikaanse website voorstelt wel mogelijkheden, maar benadrukt dat het pas toegepast kan worden als er een verdienmodel voor bestaat waarmee de opbrengst van het stadion wordt vergroot. Zo is een achtbaan naast een stadion - een van de innovaties die Business Insider voorspelt - eerder rendabel in Amerika dan bij ons in Nederland.

“Amerikanen hebben een heel andere sportbeleving. Wij zijn gewend om twee keer 45 minuten op een stoel te gaan zitten. Een Amerikaan wil spektakel en de volledige entertainmentervaring tijdens een wedstrijd. Daar past een dergelijke stadiontoevoeging bij.”

Ook het verkleinen van de afstand tussen sporters en fans middels een glazen wand tussen het sportcafé en de spelerstunnel typeert de stadionkenner als een Amerikaans concept. “In het American Football is die aanraakbaarheid heel normaal. In Europa - en met name in voetbal - is men daar nog niet klaar voor. Hoewel het commercieel zeker een interessante optie is.”

De Nederlandse sportbeleving veramerikaniseert wel, oordeelt Veenbrink. “Een wedstrijd wordt steeds meer een gezamenlijk dagje uit. Als je bijvoorbeeld kijkt hoeveel vrouwen er nu zijn in businessclubs. Dat zag je vroeger niet.” In Nederland speelt onder andere FC Twente op deze ontwikkeling in. De club ontwikkelde verschillende gradaties tussen een seizoenskaart en de businessclub. Een wedstrijd kan zo betaalbaar worden gecombineerd met een diner.

Buitenspel terugkijken op je smartphone
Sommige innovaties die Business Insider opwerpt zijn dicht bij implementatie, zegt Veenbrink. Zo is gratis Wi-Fi in het stadion voor alle toeschouwers technologisch goed realiseerbaar. De significante investering vormt vooralsnog het grootste struikelblok. “Een stadion is tegenwoordig een soort moderne kooi van Faraday; de stalen constructie blokkeert alle draadloze signalen. Je hebt dus veel zenders nodig, wil je een algemeen toegankelijke Wi-Fi in het stadion.”

Als die hindernis is genomen, zijn de mogelijkheden eindeloos. Veenbrink: “Dan kan je sportfans bedienen met op maat gemaakte content voor hun smartphones. Zoals het volgen van bepaalde spelers gedurende de wedstrijd of het aanbieden van wedstrijdherhalingen of live streams van andere duels.”

In Nederland experimenteert FC Groningen voorzichtig met het concept. De Groningse club heeft Vodafone en KPN benaderd met het verzoek de verbindingscapaciteit van 3G uit te breiden in het stadion, om zo een beter bereik voor toeschouwers te realiseren.

Stadion als uithangbord
Veenbrink denkt dat stadioninnovaties eerder geïmplementeerd zullen worden door kleinere sportclubs. “Onderin de Premier League moeten ze creatiever zijn dan bijvoorbeeld Barcelona of Real Madrid. Die krijgen hun stadion toch wel vol, waardoor de behoefte aan innovatie minder aanwezig is.”

Toch staat stadionontwikkeling in Europa niet stil. Multifunctionaliteit is daarbij het credo. Een voorbeeld daarvan is het Grand Stade Lille Métropole, thuishaven van de Noord-Franse club Lille en geopend in augustus 2012. Het stadion biedt plaats aan ruim 50.000 toeschouwers. Opvallendste kenmerk is een mini-arena die tevoorschijn komt wanneer de ene helft van het veld over het andere wordt geschoven. Met een variërende capaciteit van 6.900 tot 30.000 plaatsen in combinatie met het schuifdak kan de kleinere variant van het stadion verschillende (zaal)sporten of popconcerten faciliteren.

Eén innovatie hebben stadions in Europa nog niet doorgevoerd, meent Veenbrink: het plaatsen van businessplaatsen of loges langs het veld. Een lucratieve ontwikkeling die nu in Amerika doordringt. “Als je naar wedstrijden van de Los Angeles Lakers kijkt, zie je Jack Nicholson constant in beeld aan de rand van het veld. Dat is een ontwikkeling die twee kanten op werkt. Het is goed voor de uitstraling van de club en het zijn gewilde, dure, plaatsen in het stadion.”

Naast de kleinere basketbalarena’s pakken de grote Amerikaanse sportstadions deze trend inmiddels ook op en verplaatsen hun skyboxen van de nok naar de grond. Het New Meadowlands Stadium in New Jersey is daar een voorbeeld van, met een speciale businessruimte op een kleine vijf meter afstand van de spelersbank. Veenbrink: “Ik wacht op korte termijn het eerste stadion in Europa die dat concept gaat doorvoeren. Maar of een innovatie er daadwerkelijk komt, blijft altijd een kwestie van vraag en aanbod.”

Voor meer informatie: 14 stadioninnovaties genoemd in Business Insider en de website van The Stadium Consultancy