Tilburg stimuleert senioren om in beweging te komen

door: Emma Meertens | 25 mei 2023

Sinds kort is het Sportbedrijf van de gemeente Tilburg een samenwerking aangegaan met sportverenigingen, maatschappelijke organisaties en OldStars (onderdeel van het Nationaal Ouderfonds). Onder de naam KOM! - dat staat voor Keep on Moving - willen de betrokken partijen senioren zowel fysiek als sociaal in beweging brengen.

Cathy Kleve is projectleider van KOM! bij het Sportbedrijf van de gemeente Tilburg. “Met het team maken we de Tilburgse sportverenigingen sterker waardoor ze meer mogelijkheden creëren om een bredere doelgroep aan te spreken. Daarmee vergroten we hun maatschappelijk rol”, aldus Kleve. “Het is fantastisch dat we in Tilburg inzetten op de verbinding tussen de verschillende partijen om beweegaanbod voor senioren toegankelijker te maken.” Persoonlijk hecht ze veel waarde aan het bewegen met senioren. “In Tilburg zien we dat veel senioren zich eenzaam voelen. Voor deze mensen is het fijn dat ze elkaar wekelijks ontmoeten, een plek hebben waar ze naartoe kunnen gaan. En waar je ook nog eens in beweging komt.”

Met KOM! worden sportverenigingen en andere lokale beweegaanbieders ondersteund in het optuigen van beweegaanbod voor senioren. Het initiatief is deels ontstaan vanuit vragen die verenigingen daarover hadden en deels vanuit behoefte vanuit het Tilburgs Sportakkoord. “We hebben in Nederland te maken met dubbele vergrijzing. Daardoor is de aandacht voor gezond oud worden toegenomen. Alleen is de vraag: hoe bereiken we doelgroep en hoe kunnen we de drempels wegnemen die er zijn bij senioren?"

Kruisbestuiving
Sportbedrijf Tilburg helpt sportverenigingen en andere sportaanbieders om antwoord te geven op die vraag. “We helpen dus met het ontwikkelen van beweegaanbod voor senioren, maar ook met het creëren van zichtbaarheid in de stad. KOM! wordt stadsbreed uitgerold, maar de uitvoering bevindt zich op wijkniveau. Voor senioren is het belangrijk dat activiteiten nabij worden georganiseerd. Sportverenigingen en maatschappelijke organisaties zijn vaak goed vertegenwoordigd in de wijk en door samen te werken kunnen ze juist voor deze doelgroep nog veel meer betekenen.”

Die samenwerking speelt een cruciale rol in het in beweging krijgen van senioren. Alleen zegt Kleve: "Die kruisbestuiving vindt nog niet altijd plaats. Terwijl, als je dat samenpakt, dan kun je samen een hele waardevolle bijdrage leveren.” Kleve geeft als voorbeeld een wooncomplex voor ouderen: “Die organisatie is erbij gebaat dat de sociale cohesie in de omgeving verbetert. Dan kan bewegen als middel natuurlijk een fantastische manier zijn om dat te bewerkstelligen. Daarnaast biedt het sportverenigingen ook kansen. Denk aan het binden van nieuwe leden, meer reuring op de club tijdens de daluren en misschien wel meer vrijwilligers.”

Een andere belangrijke partner is OldStars, een initiatief van het Nationaal Ouderenfonds. Het Sportbedrijf Tilburg heeft die samenwerking opgezocht omdat de kennis en kunde van de organisatie heel waardevol is als het gaat over beweegaanbod voor senioren. In Nederland zijn er zo’n zestien sporten die een beweegaanbod met aangepaste spelvormen voor senioren hebben. Deze zijn vaak nog bekend onder de naam Walking Football en Walking Rugby. Kleve: “OldStars is een landelijke organisatie en heeft al veel contact met sportverenigingen in Nederland. Hun kennis en kunde in combinatie met de lokale verenigkracht van team Verenigingsontwikkeling maakt de samenwerking heel waardevol.”

In KOM! is er ook een rol neergelegd voor 'De Schijf van 10!' van Athletic Skills Model waarin tien verschillende beweegvormen centraal staan. “OldStars gebruikt dit model altijd als basis voor trainingen. De senioren doen leuke, laagdrempelige oefeningen waarin de verschillende beweegvormen zijn meegenomen. Hierdoor worden ze uitgedaagd om op een andere manier te bewegen dan dat ze normaal gesproken gewend zijn. Dat is waardevol op zowel fysiek, als cognitief vlak”, zo legt Kleve uit. “Het helpt ze uiteindelijk om langer vitaal te blijven.”

Succesverhalen
Overigens zijn er in Tilburg ook sportverenigingen die al een succesvol beweegaanbod voor senioren hebben uitgerold. Een voorbeeld is de Tilburgse tafeltennisvereniging LUTO. “Die zijn al een aantal jaar geleden gestart met OldStars tafeltennis. Ze hebben veel senioren uit de nabije omgeving weten te bereiken. Het mooie van dit soort succesverhalen is dat senioren niet alleen lekker kunnen bewegen, maar dat ze een vast moment in de week hebben waar ze naar uitkijken. Vanuit het tafeltennissen ondernemen ze vervolgens ook andere sociale activiteiten.” Het bereiken van senioren in de omgeving hoeft trouwens helemaal niet ingewikkeld te zijn. “Veel verenigingen hebben in hun ledenbestand senioren die ze al heel lang niet meer gesproken hebben. Die verenigingen nodigen vervolgens deze mensen uit om weer eens een kop koffie op de club te komen drinken.”

Het initiatief wordt een warm hart toegedragen omdat het bijdraagt aan de verschillende beleidsdoelstellingen van Tilburg. De gemeente Tilburg investeert onder andere vanuit het Tilburgs Sportakkoord in KOM! door zowel menskracht (1,5 fte) als uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen. Om het effect te kunnen meten van KOM! worden alle ontwikkelingen nauwkeurig in de gaten gehouden. “Zo houden we niet alleen bij hoeveel verenigingen en deelnemers er meedoen, maar kijken we ook hoe de senioren het zelf ervaren. Hebben ze meer sociale contacten opgedaan en voelen ze zich vitaler?”

Uiteindelijk is het doel om bij zoveel mogelijk senioren zowel sociaal als fysiek in beweging te krijgen. Om dat te bereiken hoopt de gemeente Tilburg steeds meer sportverenigingen te inspireren om mee te doen aan KOM!. Momenteel doen nog niet alle verenigingen mee omdat het project nog in de opstartfase zit. Maar Kleve hoopt dat sportverenigingen en maatschappelijke organisaties elkaar straks beter weten te vinden. “Het gaat er ons vooral over dat er een bepaalde energie vrijkomt op de clubs. Onze droom is dat er over een paar jaar tientallen sportverenigingen zijn aangesloten en we kunnen spreken van een echte Tilburgse senioren Community.”