Thema 'Sport en Bewegen' belangrijk voor gezondheidsbeleid

Het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) heeft de Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl in januari 2013 aangevuld met het thema 'Sport en Bewegen'. Loketgezondleven.nl is een door de rijksoverheid gesubsidieerd platform voor professionals die werken aan een gezonde leefstijl van burgers. Zij vinden er informatie, tips en praktische handvatten om binnen hun gemeente, wijk, school of werk te werken aan gezondheidsbevordering.

‘Het nieuwe thema Sport en Bewegen vormt een verbinding tussen de vijf speerpunten: overgewicht, diabetes, depressie, roken en schadelijk alcoholgebruik’, aldus de nieuwsbrief van loketgezondleven.nl. “Gemeenteambtenaren die echt integraal beleid willen maken met sport en bewegen kunnen niet om dit nieuwe themadeel heen”, aldus Robert Gelinck, manager bij NISB. “Loketgezondleven.nl is er voor professionals die werken aan een gezonde leefstijl van burgers. Zij vinden er informatie, tips en praktische handvatten om binnen hun gemeente, wijk, school of werk te werken aan gezondheidsbevordering”, legt Gelinck uit. De inhoud wordt verzorgd door het Centrum Gezond Leven van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), samen met landelijke en regionale partners waaronder NISB.

Interventies
Het kennisinstituut werkt op meerdere vlakken samen met het RIVM. De instituten ontwikkelen bijvoorbeeld een gezamenlijke database met informatie over interventies op het gebied van gezondheidsbevordering, preventie en sport en bewegen. “Deze informatie is op dit moment nog verspreid over Effectief Actief, de menukaart sportimpuls, de Interventiedatabase van loketgezondleven.nl en vaak ook nog in andere databanken ”, vertelt Gelinck. “We merken dat het werkveld vaak niet goed weet waar ze moeten zoeken. Eén database zowel voor sportinterventies als interventies op het gebied van gezondheidsbevordering is daarom zeer gewenst.”

De digitale 'Handreiking Gezonde Gemeente' op Loketgezondleven.nl biedt het werkveld een centraal informatiepunt over gemeentelijk gezondheidsbeleid en gezondheidsbevordering voor gemeenten, GGD’en en andere lokale gezondheidsorganisaties. Er is informatie gebundeld over algemene onderwerpen als wet- en beleidskaders, bestuurlijk draagvlak creëren, burgerparticipatie, samenwerken en integraal beleid. Gemeenten vinden er informatie, tips en praktijkvoorbeelden om aan de slag te gaan met gezondheidsbeleid.

Verbinding
Waarom vormt het thema Sport en Bewegen de verbinding tussen de speerpunten overgewicht, diabetes, depressie, roken en schadelijk alcoholgebruik? Gelinck: “Dat geldt niet op alle terreinen even sterk. Als je kijkt naar roken en alcohol, dan is die verbinding in beleid er hooguit via de sportkantines, maar als je bijvoorbeeld kijkt naar de speerpunten overgewicht, depressies, dan is die verbinding er heel sterk. Met een interventie als de Beweegkuur zetten we daar ook echt op in. De Beweegkuur richt zich op mensen met diabetes of overgewicht en zet Sport en Bewegen in om diabetes te voorkomen of om ervoor te zorgen dat mensen minder medicijnen hoeven te slikken. Datzelfde geldt voor depressies. Er is een duidelijk verband. Mensen die veel sporten en bewegen hebben minder kans op een depressie.”

Het thema Sport en Bewegen besteedt aandacht aan oorzaken en gevolgen van onvoldoende beweging. Waar moeten we dan aan denken? “Ten eerste bijvoorbeeld het gegeven dat sommige mensen het simpelweg niet leuk vinden om te sporten of te bewegen”, vertelt Gelinck. “Maar er zijn meer oorzaken. Mensen vinden het, zeker in de huidige tijd, vaak te duur. De afstand van huis naar de sportaccommodatie is ook vaak te groot.” Om dit soort oorzaken lokaal goed in kaart te brengen heeft NISB een buurtscan ontwikkeld. “Daar zitten de juiste meetinstrumenten in om te zien wat er op lokaal gebied nodig is. Het is een manier om erachter te komen wat er wel is en wat niet, en ook wat de mensen lokaal zelf willen”, aldus Gelinck.

Integrale aanpak
Mede aan de hand van zo’n buurtscan kan een gemeente een integrale aanpak voor gezondheidsbeleid en sport- en beweegbeleid ontwikkelen. In de factsheet behorend bij het themadeel Sport en Bewegen is dat als volgt geformuleerd: ‘Gemeentelijk beleid dat inspeelt op de verschillende factoren die lichamelijke activiteit stimuleren. Daarbij gaat het niet alleen om maatregelen vanuit sport- of gezondheidsbeleid, maar ook vanuit andere gemeentelijke beleidsterreinen.’ Dreigt het sportbeleid op deze manier niet onder te sneeuwen omdat sport alleen nog wordt gezien als instrument en niet meer als doel op zich? “Zo moet je dat niet zien”, aldus Gelinck. “De handreiking gaat niet over sportbeleid, maar over gezondheidsbeleid. Er is wel een nauwe samenwerking nodig met sportbeleid, maar het is niet de verantwoordelijkheid van sportaanbieders. Er zijn sportaanbieders en sportverenigingen die gezondheidsbeleid ook belangrijk vinden. Die hebben de mogelijkheid eraan mee te werken, maar dat is absoluut geen verplichting.”

Ook op het gebied van financiering van sport- en beweegactiviteiten geeft de handreiking gemeenten en professionals in gezondheidsbevordering de nodige tips. Er staat bijvoorbeeld: ‘Voor het bekostigen van integraal beleid kunt u landelijke subsidies of bestaande geldstromen gebruiken, zoals begrotingen van andere beleidsterreinen (bijvoorbeeld onderwijs, Wmo, sport en ruimtelijke ordening). Door geldstromen uit verschillende sectoren te bundelen en geldstromen te verleggen naar overgewicht of sport en bewegen, ontstaat een duurzaam budget. Omdat resultaten van preventiebeleid niet van het ene op het andere moment worden bereikt, is het nodig om budget voor enkele jaren te reserveren, bij voorkeur over verschillende collegetermijnen heen.’ Volgens Gelinck is gezondheidsbeleid echter vooral de verantwoordelijkheid van de gemeente. “Landelijke subsidies kunnen aanvullend zijn, maar die zijn vaak incidenteel. Voor een duurzaam budget moet de financiering gebaseerd zijn op de gemeentelijke begroting.”