Test brengt de ‘vitaminestatus’ van sporters in kaart

door: Emilie Maclaine Pont

Precies de goede hoeveelheid vitamines en mineralen binnenkrijgen. Topsporters zijn er al jarenlang mee bezig. Maar ook andere wedstrijd- en breedtesporters willen steeds vaker weten wat ze op voedingsgebied kunnen verbeteren. Met NutriProfiel-Sport brengt het Sportinnovator-centrum Sports Valley de ‘vitaminestatus’ van sporters in kaart. Dankzij de in juni ontvangen Sportinnovator-stimuleringsprijs (€ 20.000) komt NutriProfiel-Sport binnenkort daadwerkelijk op de markt en maakt het een kwaliteitsslag.

Aan bloedtesten om het gehalte vitamines en mineralen te berekenen, is er geen gebrek. Commerciële partijen bieden ze voor vaak forse tarieven online aan. Het is een doorn in het oog van Rieneke Terink, wetenschappelijk onderzoeker bij Sports Valley, dat verbonden is aan Ziekenhuis Gelderse Vallei (ZGV). “Meestal worden die testen uitgevoerd aan de hand van een vingerprikje. Nergens komt er ook een voedingsanalyse bij kijken. Daardoor zegt zo’n bloedtest in feite weinig. NutriProfiel-Sport (NP-S) toont aan de hand van de combinatie van voedingsvragenlijsten en bloedanalyses tekorten in vitaminen en mineralen aan. Dat doen we op basis van de ‘Eetscore’, een voedingsvragenlijst bestaande uit zestien items, zoals groente, vlees, zout en zuivel. Deze is gebaseerd op de 'Richtlijn goede voeding', die door de Gezondheidsraad is opgesteld."

"Op ieder item scoor je tussen de nul en de tien. Een score van 160 is dus optimaal. De uitslag combineren we met analyses van de bloedwaarden, die in het lab bij het ZGV worden gemeten. Als blijkt dat je ijzergehalte te laag is, kan het zijn dat je meer ijzer moet eten. Maar als uit de vragenlijsten volgt dat je voldoende ijzer binnenkrijgt, dan duidt dat erop dat er fysiologisch iets mis is. Simpelweg ijzerpillen slikken is in ieder geval niet de beste oplossing, In zo’n situatie raden wij aan contact op te nemen met de (huis)arts.”

Kwaliteit boven kwantiteit
Terink voerde drie jaar geleden een onderzoek uit naar het introduceren van NP-S. “Een regulier NutriProfiel bestond toen al vier jaar. Het leek ons nuttig om voor sporters een aparte test te ontwikkelen. Zij hebben vaak bijvoorbeeld een hogere eiwitbehoefte dan niet-sporters en meer behoefte aan ijzer. Onze adviezen zijn niet zozeer gericht op het eten van meer vitamines, maar vooral op kwaliteit. Want of je nu veel beweegt of niet: je hebt altijd ongeveer evenveel mineralen en vitamines nodig. Wel zullen krachtsporters meer eiwitten eten en duursporters een relatief grote hoeveelheid koolhydraten om optimaal te functioneren. Over de eiwitinname geven we ook advies.”

Het onderzoek, dat onder fanatieke sporters uitgevoerd is door Sports Valley en de Wageningen Universiteit (met (financiële) steun van Ziekenhuis Gelderse Vallei en Alliantie Voeding in de Zorg) werd in 2022 afgerond. “De deelnemers waren enthousiast over wat het onderzoek hen opleverde, maar bij gebrek aan middelen en door andere prioriteiten stelden we op de markt brengen van NP-S steeds uit. Met de innovatieprijs kunnen we nu de volgende slag maken. Niet alleen brengen we het op de markt, ook zorgen we ervoor dat de website toegankelijker en makkelijker werkbaar wordt voor sporters. Daarnaast komen er mogelijk extra bloedanalyses bij ten opzichte van de test zoals die er nu ligt. We weten uit ons evaluatieonderzoek dat sporters graag calcium en magnesium willen laten bepalen, maar deze metingen in het bloed zeggen niet zoveel. Maar zink bijvoorbeeld mogelijk wel.”

De puntjes op de i
De doelen van NP-S zijn uiteindelijk het vergroten van de algehele gezondheid en het voorkomen van ziekte/blessures maar zeker ook het verbeteren van de sportprestaties, . “Door onze wetenschappelijke en brede benadering voegt NP-S echt iets toe aan het huidige aanbod dat veelal commercieel gedreven is.”

Jaarlijks nemen zo’n 2.000 personen het reguliere NutriProfiel af. Zeker onder de meer fanatieke sporters verwacht Terink, zelf oud-topzwemster, dat het animo voor NP-S er ook zal zijn. “Zij zetten graag de puntjes op de i. Ik denk dat veel van hen zullen kiezen voor een combinatie met een sportmedisch onderzoek, dat we nu al afnemen. Zo krijg je een trainings- én een voedingsschema ineen. We hopen NP-S begin 2025 op de markt te brengen. Dankzij de stimuleringsprijs is dit naar ik verwacht haalbaar.”

Voor meer informatie: nutriprofiel.nl/sporter

Sportinnovator is hét sportinnovatienetwerk van Nederland. Het heeft als missie het aanjagen en toepassen van innovaties voor een leven lang met plezier sporten en sportief bewegen. Het ecosysteem van Sportinnovator bestaat uit Sportinnovator-centra, sportorganisaties, bedrijfsleven, kennisinstellingen en gemeenten. Zij werken samen aan baanbrekende innovaties. Sportinnovator ondersteunt ook vernieuwingen die bijdragen aan prestatieverbetering in topsport en aan het sneller verduurzamen van de sport en sportaccommodaties. In de rubriek Innovation XL zet Sportinnovator interessante innovaties in de schijnwerpers.