‘Talent is minder belangrijk dan mentaliteit’

door: Leo Aquina | 24 augustus 2023

'Physical #talent is over-rated!' Met deze tekst op X (voorheen Twitter) trok Wayne Goldsmith de aandacht van Sport Knowhow XL. Op basis van meer dan dertig jaar ervaring in de topsport benadrukt de Australiër dat kinderen die al op jonge leeftijd worden gezien als groot talent, in de meeste gevallen de top niet halen. “Het is eerder een vloek dan een zegen”, zegt hij. Desondanks barst het in de sport van talentidentificatieprogramma’s en worden fysiek getalenteerde kinderen vaak jong gescout en geselecteerd. Goldsmith is het daar niet mee eens. Niet fysiek talent, maar de liefde voor sport geeft volgens hem de doorslag als het gaat om succes. Sport Knowhow XL vroeg hem om uitleg.

De liefde voor sport is wat Wayne Goldsmith zelf ook aan de top heeft gebracht, niet als atleet maar wel als coach, ook al leek hij daarvoor in eerste instantie niet in de wieg gelegd. “Als tiener heb ik mijn middelbare school niet afgemaakt. Ik dacht dat ik niet al te snugger was en ik werkte in allerlei baantjes als inpakker en noem maar op. Ik leefde ongezond en werd dikker en dikker, tot een vriend me een gegeven moment aansprak: ‘Goldie, jij was altijd een sportman, wat is er gebeurd?’ Toen ben ik weer gaan hardlopen en ik raakte geïnteresseerd in de wetenschap rond sport. Ik bezocht een seminar met een fysioloog van het Australian Insitute for Sport, Hij sprak over sportwetenschap en voeding. Ik vroeg hem hoe hij in dat werk terecht was gekomen want dat wilde ik ook.”

Goldsmith krijgt te horen dat hij een universitaire opleiding nodig had, maar zonder middelbareschooldiploma zat dat er voor hem niet in. Hij trok de stoute schoenen aan en nam contact op met de Universiteit van Canberra. Er bleek nog een kleine kans en die greep hij met beide handen aan: “Als ik bereid was terug te gaan naar school, een jaar onderwijs zou volgen en volwassenexamen zou doen, kon ik beginnen aan een bacheloropleiding aan de universiteit.”

Wetenschap en innovatie
Als hij na het behalen van zijn bachelor wil beginnen aan een masteropleiding, krijgt Sydney de Olympische Spelen van 2000 toegewezen. Goldsmith valt met zijn neus in de boter. “De vraag was: hoe halen we als klein land medailles op de Olympische Spelen in eigen land? We kunnen de VS en China niet aan als het gaat om bevolkingsaantallen en Europa heeft als voordeel dat er altijd competitie in de buurt is. De Australische uitweg was sportwetenschap en innovatie.” Goldsmith krijgt een aanstelling bij het Australisch Institute for Sports om sportwetenschap te verbinden met coaching. “Het gaf mij de geweldige kans om te werken met onderzoekers enerzijds, en aan de andere kant te werken met coaches in diverse leeftijdsgroepen. De praktijk kon daardoor met wetenschappelijke inzichten aan de slag lang voordat ze waren gepubliceerd. Een groot voordeel, want tegen de tijd dat iets wordt gepubliceerd, heeft de rest van de wereld het ook al ontdekt.”

Goldsmith werkt daarna in eenzelfde soort rol in diverse sporten op het allerhoogste niveau van tennis, tot rugby, olympische sporten en zelfs paardenrennen. “Dat opende mijn ogen voor de eindeloze mogelijkheden om inzichten uit verschillende sporten bij elkaar te brengen”, zegt hij. “Mensen in bijvoorbeeld rugby denken dat zij alle oplossingen in het rugby hebben, maar er is veel te halen in andere sporten.”

Goldsmith gaat vanaf 2011 verder als zelfstandig consultant en coach in diverse sporten. Hij richt zich daarbij vooral op de mentale aspecten. “Coaches maken in hun carrière bijna allemaal een ontwikkeling door”, legt hij uit. “Als je een beginnende coach vraagt wat het belangrijkste is om de top te halen, zal hij de nadruk leggen op snelheid, kracht, uithoudingsvermogen, techniek, dat soort zaken. Vraag je datzelfde aan een meer ervaren coach, dan is het antwoord meestal: veerkracht, mentale hardheid, geloof, vertrouwen en passie.”

Fysiek tegenover mentaal
De passie voor sport heeft Goldsmith gebracht waar hij staat, maar hij benadrukt dat die liefde voor sport uiteindelijk ook de doorslag geeft als het gaat om het bereiken van de top als sporter. “Ik teken altijd een kwadrant met op de ene as (fysiek) talent en op de andere mentaliteit”, legt hij uit. “Linksonder zitten de kinderen die je niet op het sportveld ziet en rechtsboven heb je de exceptionele talenten, ze hebben zowel de fysieke aanleg als de mentaliteit. Dat zijn toppers als Roger Federer, Michael Phelps en Ian Thorpe. Daarvan zijn er echter maar heel weinig. Linksboven zie je de kinderen met veel fysieke aanleg, maar een waardeloze mentaliteit. De kinderen die kampioen zijn in de leeftijdscategorieën van 8-9-10 jaar. We weten uit onderzoek dat 99 procent van die kinderen uiteindelijk niet zal slagen in de topsport. Het is de categorie rechtsonder van de fysiek niet per se supergetalenteerde kinderen die wel over de juiste mentaliteit beschikken, die uiteindelijk vaak olympisch kampioen worden. En ik vertel ouders er ook altijd bij dat je juist datgene wat de doorslag geeft, goed kunt ontwikkelen: de mentaliteit.”

Cristiano Ronaldo
Uit zijn eigen praktijk heeft Goldsmith talloze voorbeelden van atleten die op jonge leeftijd niet per se het meest getalenteerd waren, maar uiteindelijk wel tot de absolute wereldtop reikten. Hij noemt zwemster Samantha Riley, in de jaren negentig wereldrecordhouder op de 100 meter schoolslag. “Zij had het motto ‘eentje meer’. Als de coach zei dat ze tien baantjes moesten en iedereen kwam uit het water, deed zij er altijd nog een extra”, vertelt Goldsmith. “Een paar jaar geleden sprak ik bij Manchester United met Sir Alex Ferguson en ik vroeg hem hoe Cristiano Ronaldo was toen hij net bij United binnenkwam. Ferguson vertelde dat hij na de training altijd een ballentas pakte en voor zichzelf nog al die ballen op doel ging schieten."

"Een ander voorbeeld is Peter Robertson, drievoudig wereldkampioen triatlon. Hij deed een VO2-max-test en scoorde laag in de zestig. Toppers in duursporten zitten meestal rond de 75. Toch werd Robertson wereldkampioen. Alle fysiologen zeiden dat het onmogelijk was. Robertson zou er in geen enkel talentenklasje uitgepikt worden, maar ik ben nog nooit een atleet tegengekomen die zo gedreven was. (Gebrek aan) talent is geen beperkende factor. Als je echt heel graag wil, maak je altijd een kans.”

Talent is makkelijk te herkennen
Het op jonge leeftijd scouten op (fysiek) talent is volgens Goldsmith onzin en op zijn minst volstrekt overbodig. “Echt talent is moeilijker te verbergen dan te herkennen. Je hoeft echt geen genie te zijn om talent te ontdekken. Ga gewoon langs een voetbalveld staan en je ziet vanzelf wie makkelijk speelt en veel scoort. Daar heb je geen genetisch profiel voor nodig of video-analyses. Het verbaast mij steeds weer hoeveel geld er wordt uitgegeven aan talentidentificatieprogramma’s.”

Volgens Goldsmith zegt fysieke talent op jonge leeftijd dus weinig over de latere kansen in de topsport. We moeten selecteren op mentaliteit, maar hoe herken je dat? “Het komt voor een groot deel neer op de ouders”, aldus Goldsmith. “Ouders kunnen heel veel doen om de juiste mentaliteit bij hun kinderen te ontwikkelen.” Goldsmith illustreert dat met een formule: zelfvertrouwen = geloof x bewijs. Bewijs is onder meer training en wedstrijdervaring. “Ouders kunnen dat stimuleren”, aldus Goldsmith. Trainers en coaches kunnen de juiste mentaliteit bij kinderen vinden aan de hand van hun gedrag. Goldsmith: “Ik vraag vaak aan ouders wat hun kinderen doen op een dag dat ze geen training hebben. Gaat iemand die voetbalt dan uit zichzelf de straat op met een bal? Welke kinderen komen vroeger om de trainer te helpen bij het uitzetten van de oefeningen? Welke kinderen stellen de trainer sportinhoudelijke vragen? Dat zijn allemaal tekenen dat een kind de mentaliteit heeft om zichzelf te verbeteren.”

Advies aan ouders
Mede omdat het herkennen van topsporttalent bij jonge kinderen bijna ondoenlijk is, heeft Goldsmith een belangrijk advies voor ouders: “Geef je kinderen liefde om wie ze zijn en niet om wat ze doen. Houd onvoorwaardelijk van ze, of ze nu winnen of verliezen. En voor de echt getalenteerde kinderen – natuurlijk – steun ze, stimuleer ze, geef ze de kans te zijn wie ze willen zijn, laat ze plezier hebben, vrienden maken, leer ze vaardigheden en zorg dat ze ’s avonds naar bed gaan met de absolute zekerheid dat ze liefde krijgen, geaccepteerd en gewaardeerd worden om wie ze zijn.”

Voor meer informatie: wgcoaching.com. Volg Wayne Goldsmith op X (voorheen Twitter)  en/of op LinkedIn