Symposium in teken van 40 jaar Teaching Games for Understanding

door: Bas Kammenga | 7 april 2022

Het symposium dat de Fontys Sporthogeschool uit Eindhoven op vrijdag 8 april organiseert staat in het teken van het veertigjarig bestaan van het Teaching Games for Understanding (TGfU)-model. Docent Gwen Weeldenburg is één van de initiatiefnemers van het Netwerk Teaching Games (NTG), sinds 2013 de Nederlandse variant van het grote internationale TGfU-netwerk.

Gwen Weeldenburg is sinds 2000 werkzaam op de Fontys Sporthogeschool, één van de zes instituten in Nederland waar leraren lichamelijke opvoeding (LO) worden opgeleid binnen de ALO-opleiding. Ze is daar actief als opleidingsdocent, onderwijsontwikkelaar en bovendien doet ze vanuit het lectoraat Move to Be promotieonderzoek naar het optimaliseren van het motivationeel leerklimaat binnen de LO. “Ooit begon het voor mij als student op de ALO in Tilburg. Daarna ben ik als leraar lichamelijke opvoeding werkzaam geweest in het primair- en voortgezet onderwijs en vervolgens mocht ik als opleidingsdocent spelonderwijs aan de slag bij Fontys Sporthogeschool.”

NTG
In aanloop naar de officiële lancering van het NTG in 2013 werd er al enkele jaren kennis uitgewisseld tussen de vakgroepen spel(sport)onderwijs van de verschillende ALO-opleidingen, zo blikt Weeldenburg terug. “Daaruit bleek dat onze kijk op spelsportonderwijs veel overeenkomsten had met die van de collega’s van hogeschool Windesheim in Zwolle en zijn we vervolgens onze krachten gaan bundelen en het idee van een nationaal professioneel netwerk verder gaan uitwerken.” 

“Het NTG is een platform voor iedereen met interesse voor leren en onderwijzen binnen de context van spelsporten en waarin kennis, expertise en ervaringen met spel(er)gecentreerde spelconcepten (Game-Based Approaches) worden gedeeld en bediscussieerd. Het netwerk bestaat voornamelijk uit professionals die actief zijn binnen het bewegingsonderwijs en de sport, maar is voor iedereen toegankelijk. Op Facebook zijn er zo’n 2.500 leden lid van de NTG-groep,” vertelt Weeldenburg.

Ontstaan
Het internationale netwerk Teaching Games for Understanding is al geruime tijd actief. “Het is een netwerk waarin veel opleidingsdocenten, trainers/coaches en onderzoekers zich begeven en waarvoor internationale congressen en andere professionaliseringsbijeenkomsten worden georganiseerd. We hebben ons dan ook door dit internationale netwerk laten inspireren voor het opzetten van ons eigen nationale netwerk, van waaruit Fontys Sporthogeschool dus sinds 2013 jaarlijks allerlei activiteiten, zoals master classes, workshops en symposia, organiseert.”

In de opstartfase van het NTG is met verschillende stakeholders contact geweest, waaronder met het NOC*NSF. “Tot een formele samenwerking is het niet gekomen, maar op onze bijeenkomsten zijn vaak verschillende sportbonden vertegenwoordigd en zijn de lijntjes kort. Op bondsniveau is er veel aandacht voor ‘spelend leren spelen’ en wordt er voortdurend op zoek gegaan naar aanpassingen van de ‘volwassen’ spelsporten waardoor de activiteit beter speelbaar wordt voor bijvoorbeeld kinderen.” 

In de praktijk van de sportverenigingen is er echter nog een wereld te winnen, aldus Weeldenburg. “Daar zie je nog regelmatig dat trainers te snel overgaan naar te complexe eindvormen van de betreffende spelsport of eindeloos veel tijd besteden aan techniekoefeningen buiten de spelcontext. Met als gevolg dat spelers te weinig betekenisvolle, leerzame en plezierige ervaringen op kunnen doen en mogelijk afhaken. Dit zie je overigens zeker niet alleen terug bij sportverenigingen. Ook in het bewegingsonderwijs lijken we leerlingen nog regelmatig te confronteren met te complexe en daardoor onhaalbare spelactiviteiten, of met weinig uitdagende en zinvolle techniekoefeningen.”

Jubileum
Het NTG-symposium is een jaarlijks terugkerend evenement. “Tien jaar geleden hadden we Rod Thorpe al eens als spreker te gast op de Fontys Sporthogeschool. Hij is een van de grondleggers van het TGfU-model dat dus al veertig jaar geleden werd gelanceerd. Daarmee vormt dit spelconcept de basis voor vele andere spel(er)gecentreerde concepten die in de afgelopen decennia zijn ontwikkeld en op basis waarvan veel praktijkbeoefenaars in binnen- en buitenland de eigen spelpraktijk invulling geven. De vertaling van de theoretische uitgangspunten van het spelconcept ziet er bij iedereen weer anders uit. Daarom geven we ook dit jaar weer diverse praktijkbeoefenaars uit het bewegingsonderwijs en de sport tijdens het symposium een podium en daarmee de mogelijkheid om hun ‘best practices’ met anderen te delen.”

Er zijn vrijdag 8 april ruim 90 professionals die deelnemen aan het symposium in Eindhoven. “De kracht van het evenement zit in het met elkaar in gesprek gaan en het delen van inzichten en ervaringen, dus een aantal deelnemers van rond de honderd personen is voor ons ideaal”, aldus Weeldenburg. Vrijdag worden na de keynote van Jeroen Koekoek (opleidingsdocent van Hogeschool Windesheim en chair-elect van het internationale TGfU netwerk) diverse workshops gegeven die zijn gericht op de visie en de principes van Game-Based Approaches. 

Vertaalslag
Het streven in het netwerk is onder andere om een bijdrage te leveren aan de vertaalslag van de theorie naar de praktijk. Er wordt heel veel wetenschappelijk onderzoek gedaan, maar de concrete vertaling van de opgedane inzichten naar de praktijk ontbreekt daar vaak nog bij. “Tijdens de workshops wordt juist op deze vertaalslag ingegaan. Zo zal bijvoorbeeld Bas van Baar van de jeugdopleiding van AZ in zijn workshop ingaan op ‘Deliberate Play’ dat verwijst naar bewust ontworpen spelgeoriënteerde situaties waarin spelers beter leren voetballen en waarmee ingespeeld wordt op de intrinsieke motivatie en daarmee het plezier van spelers. Hans Minten, opleidingsdocent van Hogeschool UCLL in België, laat in zijn workshop zien hoe je middels aanpassingen in veldafmetingen, speelregels en speelmateriaal, kunt komen tot spelvormen, ‘modified games’, waarin het technisch en tactisch leren van spelers wordt geoptimaliseerd.”

Terugkijken
Het NTG-symposium draagt dit jaar de titel ‘Game-Based Approaches Globally’ om daarmee aandacht te schenken aan het 40-jarig jubileum van het TGfU-model en de deelnemers inzicht te geven in de ontstaansgeschiedenis van dit spelconcept. Daar zal met name Jeroen Koekoek in zijn keynote op ingaan. “Om de deelnemers ook te informeren over wat er wereldwijd gebeurt op het gebied van Game-Based Approaches worden er ook presentaties getoond van professionals uit Australië, Amerika, Engeland, Hong Kong, Nieuw-Zeeland, Nederland, Spanje, Singapore, Italië, Japan en Griekenland. Daar zitten ook presentaties tussen die ingaan op specifieke spelconcepten of -modellen, zoals het ‘Tactical Game Model’, ‘Game Sense’, ‘Play with Purpose’ en ons eigen spelconcept ‘Spelinzicht’.” Aangezien Weeldenburg als vertegenwoordiger van Nederland zitting heeft in de International Advisory Board van het internationale TGfU-netwerk, waren de lijntjes naar andere landen al snel gelegd. 

“We zijn na afloop van het symposium tevreden als iedereen meer inzicht heeft gekregen in het internationale karakter van spel(er)gecentreerde spelconcepten, wanneer deelnemers zijn geïnspireerd door collega’s uit binnen- en/of buitenland en er nieuwe professionele netwerken zijn aangeboord.”

Voor meer informatie: symposium ‘Game-Based Approaches Globally’