Studenten streven naar topsnelheid van 134 km/u op de fiets

Fietsen met 134 kilometer per uur. Volgens Hajo Pereboom is dat mogelijk. Hij is projectmanager van het Human Power Team Delft, een groep studenten die bouwt aan een recordfiets. In september moet hun ligfiets tijdens de jaarlijkse recordwedstrijden in Battle Mountain in de Amerikaanse staat Nevada het wereldsnelheidsrecord op de fiets verbeteren. Dat record staat momenteel op 133 kilometer per uur.

Pereboom en zijn team hebben al één record binnen. Eind juli slaagden zij er op de Duitse Lausitzring in om het Nederlandse uurrecord op een ligfiets te verbeteren tot 88,3 kilometer. Volgens Pereboom was het wereldrecord binnen handbereik, maar zorgde een verhoogde luchtvochtigheidsgraad ervoor dat dit niet werd gehaald. Het uiteindelijke doel van Human Power Team Delft ligt in de woestijn bij Las Vegas. Daar moet de fiets in september een snelheid halen van meer dan 133 kilometer per uur. Het idee om met studenten van de technische universiteit in Delft te werken aan een recordfiets kwam van David Wielemaker, een fervent ligfietser en wereldrecordhouder op de kilometer met een ongestroomlijnde ligfiets op een wielerbaan.

Human Power Team Delft ging een jaar geleden van start. Het team combineert een groot aantal wetenschappelijke disciplines, van mechanica, aerodynamica tot inspanningsfysiologie. De technische kennis om een goede fiets te bouwen is in Delft voorhanden, maar voor het record is ook een goede fietser nodig. “Daarvoor hebben we een aantal echte sportmensen”, aldus Pereboom. “We hebben twee fietsers voor het uurrecord en twee voor de sprint, het snelheidsrecord.” Voor de specifieke kennis die nodig is bij de begeleiding van de sporters, werkt Human Power Team Delft samen met de Vrije Universiteit Amsterdam.

De Delftse studenten begonnen een jaar geleden met computermodellen en via schaalmodellen in de windtunnel kwamen zij uiteindelijk tot een prototype ligfiets. “Het is geen optelsommetje van de allergrootste motor en het kleinste fietsje”, aldus Pereboom. “Er zijn heel veel parameters waar je rekening mee moet houden. Er is ooit een Brits team geweest met Jason Quealy als fietser. Quealey won in Sydney olympisch goud op de één kilometer tijdrit als baanfietser en ze hebben met een bedrijf uit de Formule 1 een fiets gebouwd in de verwachting het record wel even te breken, maar het is ze niet gelukt. Ze kwamen net boven de honderd kilometer per uur.”

De problemen die Pereboom en zijn team tegenkwamen waren complex. “Uiteindelijk hangt alles samen en dat maakt het zo ingewikkeld. Iedere aanpassing aan de fiets heeft meerdere consequenties. Neem het voorbeeld van Quealy. Hij stelde als eis dat hij onder de kap evenveel bewegingsruimte moest hebben als op een gewone fiets. Daardoor werd die kap veel te groot, wat meer luchtweerstand met zich meebrengt. Voor ons was bijvoorbeeld de vraag hoe smal je de kap kunt maken zonder dat de fietser erdoor wordt ingeperkt omdat zijn schouders te veel naar binnen worden gedrukt waardoor hij niet meer goed kan ademhalen.”
Een ander probleem waar de studenten mee worstelen, is de temperatuur onder de kap. “Een mens heeft een rendement van zo’n twintig tot dertig procent. De rest van de energie gaat verloren aan warmte. Als een fietser 350 Watt trapt, zit er onder die kap een straalkachel van bijna 1,5 kilowatt. Hoe warmer het wordt, hoe lager het rendement van de fietser. Maar lucht binnenhalen om te koelen, verhoogt de weerstand. Daarbij zoeken we steeds het randje op. Wat kan je een fietser aandoen en wanneer kan hij gewoon echt niet meer fietsen.” Om het probleem met de temperatuur het hoofd te bieden, is er op de VU onderzoek gedaan naar precooling. De fietser eet voor de recordpoging ijs, om de lichaamstemperatuur omlaag te brengen.

De huidige studenten van Human Power Team Delft gaan na september verder met hun studie, maar er staan alweer nieuwe studenten klaar om het stokje over te nemen. Volgens Pereboom is het onderzoek dat zijn team doet breder inzetbaar dan alleen voor het bouwen van een recordfiets. “Het vermogen van een mens is bijna niets, als je daar 130 kilometer per uur mee kan rijden, is er nog een hoop winst te boeken bijvoorbeeld in de auto-industrie. Je moet met veel minder energie even hard kunnen en dat kan leiden tot forse brandstofbesparing. En je kunt natuurlijk ook denken aan de ligfiets als vervangend vervoermiddel voor de auto.”

Of Human Power Team het snelheidsrecord in september gaat breken, durft Pereboom niet te zeggen. “Dat hangt van zoveel factoren af, je moet ook een beetje geluk hebben. Een vliegje op de neus van de fiets kan al voor zoveel meer weerstand zorgen dat het niet lukt. Dus als je tijdens de recordpoging door een zwerm vliegjes fietst, kun je het wel vergeten. Het is een kwestie van halve millimeters. Wij zitten hier met stickertjes alle randjes af te plakken om het maar zo glad mogelijk te krijgen. We doen er in ieder geval alles aan om een optimale fiets aan de start te brengen en dan is het verder aan de sporter.”