Stapjefitter helpt mensen om gezonde leefstijl te ontwikkelen

door: Leo Aquina | 14 juli 2011

“Tijdens de cursus ben ik zes kilo kwijtgeraakt en inmiddels ben ik acht kilo lichter.” Deelneemster Elly de Groot is enthousiast over Stapjefitter van de Stichting Woerden Actief. Het programma was succesvol, zo concludeert ook onderzoekster Aniek Peters. De deelnemers bleken na negen trainingen gemiddeld vierenhalve kilo lichter, het vetpercentage was afgenomen met drieënhalf procent, het alcoholgebruik werd met een derde teruggebracht en de algehele conditie en de gezondheid van de deelnemers was toegenomen.

Stapjefitter is een initiatief van de Stichting Woerden Actief, die het programma opzette met behulp van het gezondheidsinstituut NIGZ, fysiotherapeuten, huisartsen, diëtisten, Stichting Welzijn Woerden en thuiszorgorganisatie Vierstroom. Peters werkte aan het programma mee in het kader van haar afstudeerstage psychologie in de richting ‘gedrag en gezondheid’ aan de Universiteit van Amsterdam. Zij was betrokken bij het opzetten van de cursus, het maken van een werkboek voor de deelnemers, het handboek voor de docenten en zelf verzorgde zij ook twee trainingen.

Doel van het programma was mensen een gezondere leefstijl bijbrengen door fysieke trainingen gekoppeld aan goede voorlichting over onder andere een gezond voedingspatroon. Het ging erom dat de inname en het gebruik van energie op elkaar werden afgestemd. Als ondersteuning ontvingen deelnemers een werkboek en een stappenteller.In totaal deden er twaalf mensen mee aan Stapjefitter.

“Het was een pilotprogramma”, aldus Peters. “Aanvankelijk waren er vijftien deelnemers, maar bij drie mensen voldeed het niet aan de verwachtingen. Zij hadden meer op een sportprogramma gerekend dan op een leefstijlprogramma.” Stapjefitter was voor iedereen toegankelijk. “Wij hebben geen selectie gemaakt. De deelnemers hebben zichzelf opgegeven, naar aanleiding van advertenties in de lokale krant en folders bij de huisarts en de apotheek.” Deelneemster De Groot vertelt: “Ik wilde wat kilootjes kwijt en ik zag de advertentie, dus ik dacht: waarom niet? Met honderd euro voor negen trainingen, een cursusboek en een stappenteller vond ik het geen slechte deal.” De prijs die De Groot noemt, gold voor de pilot. In de toekomst bedragen de kosten voor de deelnemers honderdzestig euro.

Stappenteller
Stapjefitter begon met een fitheidtest voor alle deelnemers. Op de afdeling Fysiotherapie in het ziekenhuis werden bloeddruk, hartslag en vetpercentage gemeten. Ook moesten de deelnemers een fietstest afleggen om de basisconditie te meten. “Na die test hebben alle deelnemers hun persoonlijke doelen gesteld op het gebied van gewicht, bewegen en voeding”, aldus Peters. Die stappenteller was voor De Groot een cruciale schakel in het succes van Stapjefitter: “Het is een stok achter de deur. Om fit te blijven moet ik tienduizend stappen per dag doen en om af te vallen veertienduizend stappen. Tegenwoordig gaat bij mij de wekker drie kwartier eerder en dan begin ik de dag met een stevige wandeling.”

De trainingen bestonden allemaal uit een informatieve en een fysieke component. “Er was een cursusdeel van anderhalf uur, waarin de deelnemers informatie kregen over voeding, beweging en gedragsverandering. Alle trainingen werden afgesloten met een fysiek deel, waarin de deelnemers oefeningen deden onder leiding van een fysiotherapeut”, aldus Peters. Naast een fysiotherapeut werden er trainingen verzorgd door een diëtist en een psycholoog. Vanzelfsprekend was het de bedoeling dat de deelnemers met de opgedane informatie thuis aan de slag zouden gaan en dat gebeurde ook. Peters evalueerde het programma voor haar afstudeerscriptie en kreeg naast goede testresultaten op het effect ook positieve reacties van de deelnemers. “Ik heb na afloop een groepsinterview gedaan en iedereen was enthousiast over de resultaten.” Uit de afsluitende fitheidtest - waarbij dezelfde grootheden werden gemeten als bij aanvang - bleek ook dat alle deelnemers vooruitgang hadden geboekt.

Blijvende verbetering
Na zes maanden volgt nog een extra fitheidstest en een terugkomavond om te bekijken of de nieuwe leefstijl blijvend is. De Groot gelooft van wel: “Jazeker, ik ben zelf ooit heel zwaar geweest en dit is voor het eerst dat ik het gevoel heb dat het beklijft. Afgelopen weekend heb ik bijvoorbeeld iets te veel gegeten en gesnoept, dus moet ik na het weekend weer even iets meer bewegen, op de fiets of met een extra lange wandeling. Ik kan deze cursus aan iedereen aanraden. Ik heb ook vriendinnen buiten Woerden en die lopen nu ook met een stappenteller. Als ze op bezoek komen, gaan we tegenwoordig eerst even een halfuur of drie kwartier wandelen.”

Woerden Actief begint in het najaar met een nieuwe cursusreeks Stapjefitter en het programma wordt in aangepaste vorm door het NIGZ en de Stichting Woerden Actief en hun lokale partners uitgevoerd in het kader van sociale activering bij re-integratieprogramma’s. Het wordt ook door de Woerdense huisartsen aanbevolen aan patiënten met een ongezonde leefstijl en/of overgewicht. Ook is er belangstelling vanuit andere gemeentes om het programma in te voeren.

Voor meer informatie: Nanne van Bemmel, 06-1280 1238 of n.van.bemmel@hetnel.nl