Sportraad Amsterdam adviseert meer en beter bewegingsonderwijs

door: Lennart Bloemhof

Amsterdamse kinderen zouden meer en beter moeten bewegen. Daarvoor pleit de Sportraad Amsterdam in een advies aan het stadsbestuur van de hoofdstad. Kinderen zijn minder fit dan vorige generaties en een groot deel van hen kampt met overgewicht. De Sportraad adviseert de invoering van een verdubbeling van het aantal gymuren op basisscholen (naar drie uur per week) en het inschakelen van meer vakdocenten om de geconstateerde tendens tegen te gaan. Het advies werd eind oktober naar het college van B&W en de gemeenteraad van Amsterdam gestuurd. Ook de landelijke overheid ontving een kopie van de aanbevelingen.

De Sportraad Amsterdam bestaat sinds 1952 en werd opgericht op verzoek van de Amsterdamse gemeenteraad en het college. Ze richt zich als onafhankelijk adviesorgaan op de hoofdlijnen van het sportbeleid van Amsterdam. De Sportraad kent een divers ledenbestand van 18 leden, waartoe onder meer de lector topsport en onderwijs (UvA/HvA) Cees Vervoorn, sportarts en ex-judoka Jessica Gal, tophockeyer Floris Evers en de journalisten Humberto Tan en Frits Barend behoren.

Gevraagd advies
De Sportraad kan de gemeente Amsterdam gevraagd en ongevraagd adviseren. De Amsterdamse advocaat Robert Geerlings is voorzitter van de Sportraad en zegt dat het advies voor meer bewegingsonderwijs onder de eerste categorie valt.

Ruim een jaar geleden vroeg de Amsterdamse Raadscommissie Sport de Sportraad om te onderzoeken in hoeverre de gemeenteraad over instrumenten beschikt om de uitbreiding van het bewegingsonderwijs dwingend op te leggen. Reden? De Sportraad had herhaaldelijk aanbevolen om het bewegingsonderwijs in Amsterdam te intensiveren. Hoewel het idee de politiek aansprak volgens Geerlings, bleven concrete maatregelen uit.

“Dit onderwerp stond ook al langer op onze eigen adviesagenda”, zegt Geerlings. “Wij vonden dat het advies, met de urgentie van de materie en het grote belang van de doelen die wij met een uitbreiding en verbetering van het bewegingsonderwijs proberen te realiseren, ook eventueel ongevraagd nog voor het einde van het jaar diende te worden uitgebracht.”

Gemeenteadvies
Het advies benadrukt dat de gemeente Amsterdam op wettelijke grond het primair onderwijs niet kan verplichten het aantal uren bewegingsonderwijs te verdubbelen. Toch heeft de gemeente volgens de Sportraad wel degelijk haar middelen om invloed uit te oefenen op dit gebied. Geerlings stelt: “Aangezien het college bijna vier jaar geleden in haar programakkoord de uitbreiding van het aantal gymlessen naar drie uur per week heeft opgenomen, zou je ook verwachten dat ze haar invloed ook al gebruikt zou hebben om dat inmiddels gerealiseerd te hebben. Dat bleek helaas niet zo te zijn.”

Zo heeft Amsterdam onlangs het programmaplan Aanpak Gezond Gewicht ingevoerd. Dat plan heeft als missie alle Amsterdamse kinderen op gezond gewicht te krijgen. Het Amsterdamse plan staat volgens Geerlings vol goede initiatieven, maar op het gebied van bewegingsonderwijs toont Amsterdam weinig tot geen ambitie. Dat moet veranderen, vindt de Sportraad. Daarnaast maakt de gemeente in het kader van de Lokale Educatieve Agenda iedere twee jaar prestatieafspraken met Amsterdamse basisscholen. Die gaan onder meer in op het bewegingsonderwijs, maar ook daarin ontbreekt volgens Geerlings iedere ambitie om het bewegingsonderwijs te intensiveren. De voorzitter concludeert: “Gemiste kansen”.

Tijd    
Naast het Amsterdamse college van B&W heeft ook staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) eerder al uitgesproken het aantal uren bewegingsonderwijs op basisscholen op te willen hogen. Geerlings legt uit waarom de Sportraad niet wachtte met haar advies totdat de overheidsplannen uitgekristalliseerd waren.

“Omdat de tijd dringt. Dit college en het programakkoord houden op te bestaan bij de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart 2014. Het regeerakkoord benoemt de uitbreiding van het bewegingsonderwijs naar drie uur als een streven. Wij proberen de beleidsmakers tijdig van onze visie op het na te streven beleid te informeren. Dat kan weer een onnodig rondje van conceptbesluiten voorkomen en de totstandkoming van het uiteindelijke beleid versnellen.”

Landelijk advies
De Sportraad heeft het advies voor meer en beter bewegingsonderwijs doorgestuurd naar de landelijke overheid. Gezien de beperkte wettelijke bevoegdheid van de gemeente Amsterdam op gebied van de versterking van bewegingsonderwijs adviseert de Sportraad de landelijke overheid om de verdubbeling van het aantal gymuren per week te verankeren in de Wet Primair Onderwijs (WPO).

Geerlings legt uit dat het adviseren van de landelijke overheid past in de koerswijziging van de Sportraad in 2009, waarbij nadrukkelijker wordt gekeken of adviezen ook landelijk van nut kunnen zijn: “Verder zijn we voor de uitvoering van onze adviezen soms afhankelijk van de landelijke politiek. We schuwen niet om ze daarop aan te spreken en merken dat deze aanpak door Kamerleden wordt gewaardeerd. Het belang van sport en bewegen kent geen stadsgrenzen, zeker niet als het de ontwikkeling van kinderen betreft. Het bewegingsonderwijs dient in alle scholen van Nederland de erkenning te krijgen die het verdient en voortaan overal als volwaardig (leer)vak te worden beoordeeld.”

Omslag
Volgens de Sportraad-voorzitter is het intensiveren van bewegingsonderwijs op dit moment geen prioriteit bij de lokale en landelijke politiek en ook niet bij schoolbesturen en -directies. Dat zou het volgens hem wel moeten zijn. “Op al deze niveaus dient een omslag in het denken plaats te vinden. Het bewegingsonderwijs is te belangrijk om nog langer als sluitpost op de begroting te dienen”, benadrukt Geerlings.

Hij is van mening dat bewegingsonderwijs minstens net zo cruciaal is voor de ontwikkeling van het kind als taal- en rekenonderwijs. “En het wordt alleen maar belangrijker gezien de toename van inactiviteit en obesitas onder jongeren. De gymles is het enige bestaande instrument dat alle Nederlandse kinderen bereikt en hen leert bewegen”, aldus Geerlings.

Nog belangrijker acht Geerlings het wetenschappelijk onderzoek dat herhaaldelijk heeft aangetoond dat kinderen beter gaan presteren op cognitieve vakken, als zij regelmatiger bewegen: “Het inruilen van een uurtje rekenen voor een uurtje gym gaat dus niet ten koste van de rekenvaardigheden van een kind, maar bevordert de prestaties op dit lesonderdeel juist. Het wordt tijd dat alle verantwoordelijken, ook die in Den Haag, zich dit gaan realiseren.”

Voor meer informatie: www.sportraadamsterdam.nl of lees het advies Meer en Beter Bewegingsonderwijs