Sportaanbod voor vluchtelingen voorkomt rottigheid

door: Leo Aquina | 9 juni 2016

“Toen ik de beelden vorig jaar op televisie zag en duidelijk werd dat wij in Amsterdam ook noodopvang voor vluchtelingen zouden krijgen, ben ik gaan nadenken over mogelijkheden om ze bezig te kunnen houden, zodat ze even niet hoeven te denken aan alle rottigheid”, vertelt Esther Hellinga. In haar vrije tijd stampte de sportconsulente bij Sportservice Amsterdam vervolgens binnen enkele weken tijd een sportaanbod voor vluchtelingen in de hoofdstad uit de grond. Het leverde haar een nominatie op voor de Penning van de Sportraad Amsterdam. “Een hele eer”, aldus Hellinga, die op donderdag 2 juni samen met de vijf andere genomineerden in het zonnetje werd gezet. Loek Loevendie (84) kreeg de Penning vanwege zijn verdiensten voor de vaderlandse honkbalsport. Softbalster Hellinga, die als kind al bij Loevendie trainde, had er meer dan vrede mee. Haar vrijwillige initiatief heeft inmiddels geleid tot een structureel en door de gemeente ondersteund sportaanbod voor vluchtelingen.

Esther Hellinga is projectleider evenementen en weet goed wat er binnen de gemeente Amsterdam allemaal aan materiaal en menskracht aanwezig is op het gebied van sport, bovendien is het haar werk om evenementen te organiseren. Zij maakte gebruik van haar netwerk, maar deed alles in haar eigen tijd.

“Vanaf het begin heb ik overleg gehad met collega’s van de Centrale Stad die in de werkgroep voor de noodopvang zaten. Zij vonden het een geweldig idee om sport in de dagprogramma’s te integreren, omdat er behoefte aan was.”

Eerst weinig respons
Toch kostte het de nodige moeite om meer mensen warm te maken voor het idee. Hellinga: “Misschien was ik een beetje naïef, maar we hebben zoveel ambtenaren dat ik dacht dat er makkelijk genoeg mensen te vinden waren om vrijwillig hun steentje bij te dragen. Maar dat viel in eerste instantie tegen. Toen ik het binnen de gemeente nog breder ging uitzetten kwamen er wel veel reacties.” Hellinga legde haar sportplannen voor aan de werkgroep die zich bezighield met de opvang van vluchtelingen op de Amsterdamse noodlocaties. “Zij waren enthousiast en we zijn begonnen in de Havenstraat, waar vluchtelingen werden opgevangen in de oude vrouwengevangenis.”

Hulp van sponsoren
De sportconsulente vroeg en kreeg hulp van sponsoren en partners om de benodigde materialen en kleding bijeen te brengen. Het project dreigde haar al snel boven het hoofd te groeien. Hellinga: “Je realiseert je eigenlijk niet wat er allemaal op je afkomt. Ik was in mijn vrije tijd zeker zestien uur per week aan het werk om alles geregeld te krijgen.”

De sportconsulente kreeg medewerking van haar werkgever. “Vanaf december kreeg ik vier uur in de week uitbetaald en bij de Stichting Sportservice Amsterdam mocht ik een beroep doen op combinatiefunctionarissen op de uren dat zij niet waren ingepland. Sportservice van de gemeente Amsterdam zorgde ervoor dat ambtenaren op jaarbasis acht betaalde uren kregen om te besteden aan vrijwilligerswerk. Op die manier hebben veel mensen hun steentje bijgedragen.”

Cultuurverschillen
Bij sporten met vluchtelingen moest Hellinga enerzijds rekening houden met cultuurverschillen en gevoeligheden, anderzijds bleken die cultuurverschillen zeker geen onoverkomelijke drempel. “We zijn begonnen met basketbal voor een groep mannen. Zelf ben ik natuurlijk een vrouw. Ik stond die eerste keer samen met een mannelijke collega voor de groep. Dat vonden die mannen in eerste instantie wel vreemd, maar ze accepteerden het makkelijk en toen we weggingen hebben ze als dank een speciale dans voor ons gedaan.”

Hellinga realiseerde ook een sportaanbod voor vrouwen. "Je moet er dan bijvoorbeeld voor zorgen dat er geen mannen bij aanwezig zijn. Sommige vrouwen hebben een hoofddoek, maar lang niet allemaal en als je gaat zwemmen moet je zorgen voor passende kleding.” Het sportaanbod voor vluchtelingen is divers. In de winter zijn er zelfs mensen het ijs op gegaan op Jaap Edenbaan. Uiteindelijk bleken fitness, zwemmen, fietsen, voetbal en volleybal de populairste sporten en die vier sporten worden nu ook structureel aangeboden.

Hellinga richtte zich bij het sportaanbod vooral op volwassenen. De kinderen gingen allemaal naar schooltjes en vanuit het onderwijs was er ook een sportaanbod. "Als je vrijwilligers vraagt om iets voor kinderen te betekenen, staat iedereen in de rij. Ik vond het belangrijk om ook de volwassenen iets te geven, want je krijgt rottigheid als je zoveel mensen bij elkaar zet en ze hebben niets te doen. Veel vluchtelingen willen graag iets bijdragen. Ze zijn hoogopgeleid, maar ze hebben niets om handen.”

Integratie
Amsterdamse sportverenigingen zetten zich ook in voor het sportaanbod voor vluchtelingen. “Voor de vluchtelingen zelf was dat heel prettig. “Het is fijn om te sporten en dat wilden ze juist niet alleen onderling doen. Ze willen graag integreren. Phanos Atletiek heeft een aantal Eritrese jongens onderdak geboden en bij amateurclub Arsenal spelen bijvoorbeeld ook vluchtelingen. Ik heb met veel amateurverenigingen om de tafel gezeten om te zien wat zij kunnen betekenen. Er zitten de nodige haken en ogen aan. De vluchtelingen hebben vaak geen vervoer naar de club en je moet goed kijken hoeveel vluchtelingen een club aankan. Gelukkig zijn alle vluchtelingen vanuit het COA verzekerd voor ziektekosten als zij geblesseerd raken.”

Zelf kijkt Hellinga inmiddels van een afstandje toe. Per 1 februari heeft de gemeente Amsterdam een projectleider aangesteld voor drie dagen in de week. "Ik had er zelf geen tijd meer voor en ik heb als sportconsulente een te leuke baan om dat er voor op te geven. Het COA heeft het nu overgenomen van het Leger des Heils en HVO Querido. Er wordt op vier locaties gesport en straks komt alles samen als de oude Bijlmer Bajes en het oude ALO-gebouw in gebruik worden genomen als noodopvang. Ik vind het mooi om te zien dat het zo goed gaat, maar ik wil ook wel een oproep doen aan de gemeente Amsterdam om ambtenaren meer in de gelegenheid te stellen zich hiervoor in te zetten, want er zijn altijd dringend mensen nodig om het te begeleiden.”

Voor meer informatie over de vijf genomineerden voor Penning Sportraad Amsterdam 2016 klik hier.