Sport Toekomst Verkenning wil vooral discussie structureren

door: Thomas van Zijl | 21 september 2017 

De vorige week door het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gepresenteerde Sport Toekomst Verkenning deed veel stof opwaaien. Als Nederland niet meer gaat investeren en er geen duidelijke keuzes worden gemaakt komt sport verder onder druk te staan. “Wij willen geen alarmistisch beeld schetsen, maar structuur aanbrengen in de discussie”, zegt Matthijs van den Berg, hoofd voeding, preventie en zorg van het RIVM.

Van den Berg is de eerste om te erkennen dat een verkenning iets anders is dan een voorspelling, maar wil niet terecht komen in een semantische discussie. “Het weer kun je goed voorspellen, net als het verloop van een griepepidemie. Dat is in het geval van sport en sportbeleid echt anders.” 

Toekomstbeeld
RIVM en SCP schetsen in hun gezamenlijke rapport een toekomstbeeld van de sport aan de hand van een aantal scenario’s. Het trendscenario neemt het huidige beleid als uitgangspunt, zonder dat daaraan tot 2030 iets verandert. De onderzoekers verwachten in dat geval onder andere minder topsportsucces en ook een daling van het aantal mensen dat lid is van een vereniging. Maar, zegt Van den Berg, de kans dat het beleid de komende jaren exact gelijk blijft is in de buurt van nul. Daarvoor is het veel te afhankelijk van meerdere factoren. 

De toekomstverkenning is tot stand gekomen op basis van gesprekken met experts, data uit het verleden en analyses van maatschappelijke trends zoals individualisering. Van den Berg: “Er ligt sociaal robuuste kennis. Niet alles is nieuw, maar dat was ook niet de bedoeling. De kracht van ons onderzoek is de synthese; het feit we alle perspectieven naast elkaar zetten.” 

Motieven
Daarmee bedoelt hij dat in de verkenning zowel topsport als breedtesport aan de orde komen. RIVM en SCP onderscheiden in het rapport verschillende motieven om aan sport te doen of er betrokken bij te zijn. Voor veel mensen is gezondheid het belangrijkste, anderen zien sport als een sociaal instrument om mee te doen, weer een andere groep leeft vooral mee met sport door wedstrijden te bezoeken. Een kleine groep bedrijft topsport. 

Van den Berg constateert dat de afstand tussen topsport en breedtesport steeds groter wordt. Er ontstaat een spagaat. Een voorbeeld: talentherkenning en -ontwikkeling begint vaak bij een amateurvereniging, maar als er steeds minder mensen lid worden, is ook de aanwas voor de topsport minder groot. “Een vraag zou kunnen zijn hoe we die twee werelden dichter bij elkaar kunnen brengen. Wat is daar voor nodig en hoeveel hebben we daar financieel voor over?” SCP en RIVM spreken geen waardeoordeel uit en geven geen voorkeur aan. Van den Berg ziet het onderzoek in opdracht van het ministerie als een discussie-instrument dat inzichtelijk maakt wat de gevolgen van bepaalde keuzes zijn. Minder investeren in topsport kan op termijn effect hebben op de positie van Nederland op de medaillespiegel, maar als daardoor meer geld beschikbaar komt voor breedtesport en mensen eerder aan de beweegnorm voldoen, kan dat een legitieme afweging zijn. 

Dat de verkenning naar buiten komt op het moment dat er in Den Haag gewerkt wordt aan Rutte III is toeval. “Laten we eerlijk zijn, dat kabinet had ook allang op het bordes kunnen staan” zegt Van den Berg. Toch hoopt en verwacht hij dat het overheden en andere stakeholders met het onderzoek aan de slag gaan. Geld is belangrijk maar de grootste uitdaging ligt bij gemeenten, bonden en verenigingen die een slag moeten maken van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd werken. Iedereen die in de sport werkzaam is, zou zich de vraag moeten stellen: waar is behoefte aan? Er zijn clubs en bonden die daarin het voortouw nemen. Ze werken samen met andere partijen, bieden flexibele lidmaatschappen aan en zorgen voor een goede begeleiding van eventueel toptalent. “Die goede voorbeelden hebben we niet voor niets opgenomen in het rapport. Dit is een toekomstverkenning voor de langere termijn, maar de sportwereld is niet afwachtend. Het werken aan die toekomst kan vandaag beginnen.” 

Voor meer informatie: Sport Toekomstverkenning 'Een sportiever Nederland'