“Sport is een manier om met het ultieme in aanraking te komen”

door: Emilie Maclaine Pont | 5 september 2024

Pushen. Het uiterste uit jezelf halen. Doorgaan tot je er – soms letterlijk – bij neervalt. Voor topsporters is het eerder regel dan uitzondering. Ook Sabine Wolsink kent het klappen van de zweep. De ex-wedstrijdjudoka en theologe werpt nu een andere kijk op het (top)sportleven. Een waarin meer menselijkheid centraal staat.

We spreken Sabine Wolsink vanuit Wenen, waar ze als promovenda aan de Universität Wien (University of Vienna) werkt. Wolsink publiceerde al meerdere artikelen waarin ze vanuit theologisch perspectief een blik op (de zin van) sport werpt en onderzoek naar doet. Het wedstrijdjudoën is voor Wolsink verleden tijd, maar als negentienjarige won de theologe nog het NK junioren (2017) in haar gewichtsklasse. “Voor mij was het praktisch gezien niet haalbaar aan de bondstrainingen deel te nemen, waardoor ik niet kon doorgroeien naar een hoger niveau. Vervolgens vielen alle wedstrijden door covid uit en ging ik voor mijn werk naar Oostenrijk. Al die omstandigheden brachten met zich dat ik stopte met het meedoen aan wedstrijden.”

Tijdens haar topsportleven ervoer Wolsink vooral rondom de wedstrijden veel druk. Pijn en gevoelens die haar prestaties in de weg zaten, schakelde ze uit. “Pas toen ik gestopt was, dacht ik daarover na. In feite is het onmenselijk om zo met jezelf om te gaan. Maar tijd voor reflectie nam ik niet. En daarin ben ik niet de enige. Ik vind dat een interessant gegeven. Want zou het de prestaties van sporters juist niet verbeteren als we meer aandacht aan reflectie geven? Ik denk van wel. Vaak stond ik verlamd op de mat door alle druk. Als ik daar losser om mee had kunnen gaan, had ik ongetwijfeld beter gejudood.”

Verband tussen sport en theologie
Volgens Wolsink bestaat er een link tussen sport en theologie. Niet zozeer in de religieuze zin, maar wel als het gaat om zingeving. “Sport is iets ultiems voor veel mensen. En voor topsporters is het zelfs zo groots dat ze bereid zijn om er van alles voor op te offeren. Ik kijk vanuit een cultuurtheologisch perspectief naar hoe we er als mensen naar streven om het leven als waardevol te zien en welke culturele vormen we creëren om met dat ultieme, die zingeving, in aanraking te komen. Sport, muziek en kunst zijn voorbeelden van die vormen.”

Een vervolgvraag die Wolsink zichzelf stelt, is of je moet winnen om die ultieme zingeving te ervaren. “Het antwoord daarop heb ik nog niet. Wel zie ik een zekere mate van dualiteit in de sport. Enerzijds hoor je over misstanden, over coaches en andere stafleden die grensoverschrijdend te werk gaan. Maar ook over sporters die zelf hun eigen grenzen niet respecteren. Anderzijds gaat er in mijn ogen een helende kracht uit van sport en bewegen. Doe je dat bewust, dan kom je meer in verbinding met je lichaam en daarmee met jezelf en de wereld. Dat is dus iets anders dan pijn uitschakelen en koste wat het kost doorpushen als je lichaam signalen geeft dat je je grenzen overschrijdt. Je accepteert dat wat er is en bent je ervan bewust geen machine te zijn. Ik pleit ervoor om dat laatste meer te integreren in de sport. Ook in de topsport, al is er daarin nog een lange weg te gaan.” Hoe dit concreet geïntegreerd moet worden, weet Wolsink niet. “In mijn onderzoek denk ik er meer op een dieper niveau over na. Anderen hebben meer kennis en kunde over de praktische uitwerking.”

Geloof of bijgeloof?
Hoewel Wolsink zelf een protestantse achtergrond heeft, is het voor haar irrelevant of mensen geloven of niet. “Als een sporter een schietgebedje doet voorafgaand aan een wedstrijd of een kruisje slaat na een doelpunt is dat in mijn ogen meer bijgeloof dan dat het met religie te maken heeft. God is geen wensenvervuller. Ik vind het belangrijker hoe mensen nadenken over zingeving. Met mijn onderzoek probeer ik daar beweging in te krijgen.”

Voor meer informatie: publicaties van Sabine Wolsink; ‘Het ultieme voorbij de grenzen van het menselijke. Een theologische kijk op sport’; Theoloog met zwarte band schiet te hulp bij debat over misstanden in de sport: waarom willen we eigenlijk winnen? (Trouw, 14 april 2023);
 ‘De kwetsbare sporter. John D. Caputo’s zwakke denken en de moderne sport’ (in het themanummer van ‘Wijsgerig Perspectief’)