Spelregelkennis testen en verbeteren met Sportmasterz

door: Marc Hoeben | 11 september 2014

Hoe pak je verbaal wangedrag op- en rond de sportvelden aan? Onder meer door de kennis over spelregels op een eigentijdse manier te vergroten, vanuit het actieplan ‘Naar een veiliger sportklimaat.’ Sinds ruim een jaar maken zes sportbonden, in samenwerking met NOC*NSF, gebruik van de online module Sportmasterz.

Sporters, trainers, bestuurders, allemaal krijgen ze ermee te maken. Uit een onderzoek naar de top tien van ergernissen in de sport kwam een helder beeld. Jan Vlasblom: “We hebben heel veel commentaar op elkaar en op de leiding.” Vlasblom is één van de projectleiders van ‘Naar een veiliger sportklimaat.’ Hij legt uit waar het idee voor Sportmasterz vandaan komt.

“We zijn met de KNVB en zo’n twintig bonden om de tafel gaan zitten. Je kunt aan verschillende zaken werken, als het gaat om het verminderen van commentaar en verbaal wangedrag. Eén van de oplossingen zet in het op een hoger niveau brengen van de spelregelkennis. Spelers en trainers gaan eerder sportief gedrag vertonen en zullen gemakkelijker de beslissing van de scheidsrechter accepteren, als ze weten hoe deze tot stand is gekomen.”

Grote verschillen
Wat bij aanvang van het project opviel, was dat er bij de afzonderlijke bonden grote verschillen waren in de manier waarop de actieve sporters kennis nemen van de spelregels. Vlasblom: “Soms gebeurt dat zelfs niet. Vaak wel, maar dan staat het in moeilijke taal beschreven. Tussen de sporten bestaan bovendien grote verschillen in beleid. Bij hockey bijvoorbeeld moet je als 16-jarige een scheidsrechtersdiploma halen; je leert dan de spelregels en kunt wedstrijden gaan fluiten."

Sportmasterz richt zich bij de zes aangesloten sporten alleen op het vergroten van de kennis, onder de jeugd en onder iedereen die interesse heeft. “Hiervoor hebben we in samenwerking met mediabureau Lukkien een goed instrument ontwikkeld, een online module die ook te gebruiken is op tablet en smartphone. We richten ons in eerste instantie op de jeugd tussen 12 en 16 jaar, ook al omdat zij meestal het spel volgens de regels van de senioren spelen. Ze kunnen spelregelvragen oefenen en een bewijs van hun spelregelkennis halen.”

Vlasblom legt uit wat de bedoeling van zo'n 'spelregelbewijs' is. “Ze hoeven niet het kennisniveau van scheidsrechters te krijgen. Het gaat om regelkennis van de belangrijkste situaties die tot misverstanden kunnen leiden. De KNVB heeft het als een verplichting voor de B-jeugd ingesteld, je krijgt verschillende pogingen om het te halen. Maar bonden zijn daarin uiteraard vrij. Het gaat in de eerste plaats om de uitleg en het oefenen. De volgende stap zou de verplichting kunnen zijn of - zoals bij hockey - het halen van het scheidsrechters- diploma. Uit de praktijk komen goede ervaringen met het verplicht stellen. Maar dan moet je daarvoor wel eerst draagvlak hebben bij de leden en de clubs. Anders werkt het niet.”

Mix van veld- en zaalsporten
Zes bonden - de voetbal-, handbal-, volleybal-, basketbal-, tennis- en tafeltennisbond - zijn medio vorig jaar gestart met Sportmasterz. Vlasblom vertelt waarom dat er niet meer waren: “We wilden het overzichtelijk houden, maar wel in een mix van veld- en zaalsporten, met een scheidsrechter of zonder een scheidsrechter, zoals tennis en tafeltennis. Het is mooi dat het bonden met veel leden zijn geworden. Je wilt met de lancering van zo’n project zo veel mogelijk mensen bereiken.”

In januari 2015 volgt een tweede tranche van bonden. Vlasblom: “Het is de bedoeling dat er dan weer zes sporten bijkomen. Ik kan alleen niet zeggen welke dat zijn, de besprekingen lopen nog. De hockeybond zit daar overigens niet bij. Zij kijken met belangstelling naar Sportmasterz, maar hebben zelf een goed lopend e-learning programma. Het zou voor hen een beetje zonde zijn om dat weg te gooien.”

Internationale regels leidend
Om Sportmasterz goed te laten werken hebben de initiatiefnemers de spelregels laten herschrijven in 'begrijpelijke taal'. Botst dat niet met de internationale regels? Vlasblom: “De internationale regels blijven uiteraard leidend. Het gaat meer om de uitleg. We hebben per sport een aantal verantwoordelijke mensen bij elkaar gezet, met een taalbureau. Ze hebben door de bril van de sporter naar de regels gekeken. Wat moet je als sporter weten en wat kun je aan de scheidsrechter overlaten? Op de website is het in begrijpelijke taal uitgelegd. Dan gaat het niet om hoe groot het veld is en wat de dikte van de lijnen is. Je moet bij voetbal denken aan zaken als buitenspel, hands, gevaarlijk spel. Bij tafeltennis is de opslag zo’n ding. Daar zijn heel veel regels aan verbonden.”

Om Sportmasterz meer bekendheid te geven, heeft de KNVB een ronde langs alle districten gemaakt met honderden spelregelbijeenkomsten bij clubs. Er is overwogen om ook centraal een campagne te organiseren, maar volgens Vlasblom werkt het het beste als de on line spelregelmodule vanuit de afzonderlijke takken van sport onder de aandacht worden gebracht.

Voor meer informatie: www.voetbalmasterz.nl, www.basketballmasterz.nl, www.volleybalmasterz.nl, www.handbalmasterz.nl, www.tennismasterz.nl en www.tafeltennismasterz.nl