Scriptie over agressie op het voetbalveld wint prijs

door: Thomas van Zijl | 17 november 2016

Voor haar scriptieonderwerp kon Kriste Homan dicht bij zichzelf blijven. Ze geeft grif toe dat ze een agressieve voetballer was die de grens opzocht en er soms overheen ging. Haar afstudeeronderzoek naar normalisering van agressie onder jongeren op de Nederlandse voetbalvelden levert haar nu de Boymansaanmoedigingsprijs op voor de beste masterscriptie in 2016 op het gebied van lichamelijke opvoeding, sport en recreatie.

Af en toe verbaal de strijd aan gaan met de scheidsrechter, net iets te hard doorgaan op een tegenstander, als voetbalster was het voor Kriste Homan niet vreemd. Ze noemt zichzelf gepassioneerd, maar geeft toe dat er tussen passie en agressie slechts een dunne lijn zit. “Ik werd door mijn teamgenoten wel aardig in toom gehouden, zij accepteerden agressief gedrag totaal niet niet.”

Onaangepast gedrag legitiem
Voor haar scriptie onderzocht Homan wat er gebeurt als die correctie er niet is. Ze stond maandenlang aan de lijn bij een club uit Utrecht om te zien hoe spelers zich op het veld gedroegen en met name wat de rol van coaches en ouders was. Daarnaast nam ze interviews af. Haar conclusie: agressie rondom het voetbalveld wordt te vaak vergoelijkt en er wordt te weinig tegen opgetreden. “Het gaat me te ver om te zeggen dat het de norm is, maar niemand kijkt er vreemd van op. Zo komt het dat de omgeving onaangepast gedrag legitimeert.”

Homan stelt vast dat ouders en coaches een sleutelrol vervullen. Dat zij niet voldoende beseffen dat ze zich soms te zeer laten gaan, gelooft Homan niet zonder meer. Mensen hebben best inzicht in hun eigen gedrag. Toch zijn er redenen aan te voeren voor het feit dat agressie langs het veld niet wordt tegengegaan.

“Coaches hebben het vaak te druk met wat zich binnen de lijnen afspeelt en ouders moeten een hoge drempel over voordat ze andere ouders aanspreken op ontoelaatbaar gedrag. Er heerst angst om dat te doen.” Dat er ook op het veld wel eens een grens overschreden wordt, wekt voor Homan geen verbazing. “Eerlijk gezegd denk ik dat het niet te voorkomen is. Voetbal is een fysieke sport, er komt veel emotie bij kijken. Het is volkssport nummer één. Dan slaat soms de vlam in de pan. In dat opzicht is het op geen enkel vlak te vergelijken met een sport als bijvoorbeeld atletiek.”

Terugpakken
Grote excessen als massale vechtpartijen of aangevallen scheidsrechters, maakte Homan overigens niet mee. Ze zegt wel dat kleine irritaties de voedingsbodem kunnen zijn voor situaties die uit de hand lopen. “Jonge spelertjes hebben een goed geheugen. Ze kennen de tegenstanders die ze vanwege een eerder vergrijp willen terugpakken.” Op die manier wordt het voetbalveld een plek waar mensen agressie gaan uiten en raakt sport een deel van zijn maatschappelijke waarde kwijt. “In het ideale geval is het een plek om stoom af te blazen, niet om opgenaaid te worden. Nu wordt de sport te vaak belast met agressie.”
 
Homan weet dat de KNVB er middels verschillende projecten veel aan doet om die agressie te beteugelen. Het is geen verspilde moeite, maar ze vermoedt dat met name clubs de handschoen moeten oppakken. De afstand tussen bond en doelgroep is nu vaak te groot. “Veel coaches zijn niet of nauwelijks op de hoogte van de KNVB-plannen.”

Misdragende ouders
Bij de vereniging waar Homan haar onderzoek verrichte, waren ouders die zich drie keer binnen een jaar misdroegen niet meer welkom. Daarmee is niet direct de cultuur veranderd, maar wel een duidelijk signaal afgegeven. “Of het daardoor nooit meer ernstig misgaat, durf ik niet te zeggen, maar het is een goede voorzorgsmaatregel.”

Homan zelf stopte vier jaar geleden met voetbal, maar staat sinds begin van dit seizoen weer op het veld. “Of het door mijn scriptie komt, of dat er een andere verklaring is, weet ik niet, maar ik ben rustiger dan ooit. Misschien omdat ik me realiseerde dat ik met dat agressieve gedrag vooral mijzelf en mijn team in de weg zat.”