RIVM stelt orde op zaken rond kernindicatoren sport en bewegen

door: Leo Aquina | 10 november 2022

Orde op zaken stellen, daar gaat het om voor Marjolein Duijvestijn. Als wetenschappelijk medewerker bij het Team Sport & Bewegen van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) werkt zij momenteel aan de herijking van de kernindicatoren voor sport en bewegen. In 2014 benoemde de toenmalige minister van VWS, Edith Schippers, twintig kernindicatoren. Het RIVM kreeg de coördinatie van digitale ontsluiting van de sportmonitoring toegewezen. In de jaren erna is er een digitaal portaal ontwikkeld. “Maar inmiddels zijn er veel meer en ook andersoortige indicatoren bijgekomen en is het overzicht een beetje zoek”, aldus Duijvestijn. Zij werkt aan een nieuw thematische overzicht dat in februari 2023 klaar moet zijn.

De twintig initiële kernindicatoren zijn hier terug te vinden. De behoefte aan meer structuur komt uit het 'netwerk kernindicatoren sport en bewegen', ofwel de partijen waarmee het RIVM samenwerkt bij het monitoren van de sport in Nederland. Deze partners zijn Mulier Instituut, NOC*NSF, CBS, VeiligheidNL en Kenniscentrum Sport & Bewegen. Marjolein Duijvestijn: “Wij komen twee keer per jaar bij elkaar om deze kernindicatoren te bespreken en we kwamen tot de conclusie dat het tijd is voor een herijking. Aan de ene kant is er een sterke data-infrastructuur op het gebied van sport, maar anderzijds zijn er zoveel indicatoren bijgekomen, dat de eenduidigheid soms onder druk staat en de samenhang tussen de indicatoren niet altijd duidelijk is."

20 initiële kernindicatoren
Nieuwe ontwikkelingen, zoals het Sportakkoord en de Beweegalliantie, hebben geleid tot vraag naar meer en andere indicatoren. Als voorbeeld van een onderwerp waar tien jaar geleden bij het monitoren nog nauwelijks aandacht voor was, noemt Duijvestijn integriteit in de sport. Binnen de twintig initiële kernindicatoren wordt dat in beperkte mate gemeten. Duijvestijn: “Het is een breed thema. Het gaat over veiligheid van de sportomgeving, maar ook over criminele inmenging bijvoorbeeld. Er zijn vele zaken denkbaar die we binnen dat thema kunnen meten. Je kunt vragen hoe veilig mensen zich voelen in hun sportomgeving, je kunt kijken hoeveel VOG’s er worden afgegeven voor mensen die in de sport werken en ga zo maar door.” Het RIVM wil nadrukkelijk het werkveld van de sport betrekken bij de nieuwe thematische indeling. “Daarbij denk ik vooral aan nationaal opererende partijen, zoals koepels van sportserviceorganisaties. Denk aan Sportkracht12, de Vereniging Sport en Gemeenten, NOC*NSF, maar ook onderzoeksbureaus als het Mulier Instituut en het Kenniscentrum Sport & Bewegen”, aldus Duijvestijn. 

“Wij hebben een brede groep aan experts uit het werkveld aangeschreven om ook hun licht hierover te laten schijnen en bij dezen wil ik ook een oproep doen aan het werkveld om met ideeën en aanvullingen te komen (contactinformatie onderaan artikel, red.). We richten ons op beleid, onderzoek en praktijk. Overzicht van kennis is relevant voor beleid en praktijk. Voor onderzoekers gaat het meer om harmoniseren van methode en benchmarking voor individuele studies. Naast gemeenten en onderzoeksbureaus kunnen ook onderzoeksgroepen bij HBO’s en universiteiten cijfers en methoden gebruiken voor het onderwijs en onderzoek. Beleidsmakers zijn belangrijke gebruikers van deze cijfers, maar we hebben ook gebruikers in het veld, bijvoorbeeld fysiotherapeuten die benieuwd zijn hoeveel sportblessures er voorkomen en wat voor soort blessures dit zijn.” 

Duijvestijn benadrukt wel dat de indeling van de kernindicatoren en het onderzoek los staan van daadwerkelijk beleid: “Wij proberen op de lange termijn en met een breed perspectief te kijken en te monitoren. Daarmee brengen we de feiten in kaart. Het is aan anderen om op basis daarvan beleid te maken.”

Systeemverandering
Twee weken gelden pleitte Wanda Wendel-Vos van het RIVM op Sport Knowhow XL voor een systeemverandering in de sport. Om de beoogde 75 procent van de Nederlanders in 2040 te laten voldoen aan de beweegrichtlijn, moeten alle betrokken instanties, ministeries, lokale, regionale en nationale overheden structureel samenwerken als het gaat om beweegbeleid. In hoeverre is de samenwerking om de kernindicatoren in kaart te brengen onderdeel van die systeemverandering? 

“Het is niet meer dan een opstapje”, aldus Duijvestijn. “Het is wel ontstaan vanuit de gedachte om breder op te trekken binnen de sector sport en bewegen. Feiten en cijfers, monitoring en evaluatie zijn van cruciaal belang om beleid te kunnen bijsturen. Het overzicht gaat ook veel nuttige informatie bevatten voor de Beweegalliantie. Maar voor een systeemverandering is veel meer nodig. Het thematisch overzicht is een van de manieren waarop het RIVM beleid en praktijk voorziet van kennis en informatie. Naast cijfers geeft het overzicht ook informatie over de kwaliteit van de dataverzameling en hoe verzamelde data op een onderling vergelijkbare manier geanalyseerd kan worden. 

Voor meer informatie: www.sportenbewegenincijfers.nl. Ideeën en aanvullingen voor de kernindicatoren kunnen worden gestuurd naar marjolein.duijvestijn@rivm.nl.