Psychologietest uit bedrijfsleven maakt intrede in sportwereld

De ene coach vindt psychologische hulpmiddelen in de sport klinkklare onzin, de ander loopt er mee weg. Volleybalcoach Ferry de Jong behoort tot die laatste categorie. Zijn eerste dameselftal van VC Landstede is voor aanvang van huidig volleybalseizoen met de ‘My Motivation Insights Kleurentest’ doorgelicht. Een drijfverenonderzoek, afkomstig uit het bedrijfsleven.

Het principe is simpel: deelnemers krijgen een uitnodiging voor de test via e-mail. Vervolgens wordt een vragenlijst ingevuld, waaruit een kleurenprofiel ontstaat. Via zeven mogelijke kleuren die uit de test kunnen komen, worden de drijfveren van de deelnemer bepaald.

Zo was in het team van De Jong de kleur groen dominant. Een verbindende kleur, waarbij het individu naar harmonie in het team streeft, maar daarmee wel spanningen onbesproken laat. “Ik zie het vooral als een hulpmiddel”, zegt de coach. “Uiteindelijk blijft het altijd om de interpretatie van de coach gaan, maar het helpt om beter naar je team te kijken.”

Afkomstig uit bedrijfsleven
Paul Gerritsen - HR-consultant bij accountants- en advieskantoor Countus - hielp de Zwolse volleybalclub aan de test. Na een organisatiewijziging gebruikte zijn bedrijf de kleurentest om te zorgen dat mensen zich ontwikkelen in hun nieuwe functie. Die toepassing was zo’n succes dat de test inmiddels standaard is voor alle werknemers van het bedrijf.

Oorspronkelijk komt de psychologische test - die is geïnspireerd op een studie van psycholoog Clarence W. Graves - uit de Verenigde Staten. Volgens de theorie van Graves passen mensen hun reacties aan bepaalde situaties aan, om zo te overleven of om zich verder te ontwikkelen. Het soort reactie wordt bepaald door achterliggende drijfveren.

Vanuit een persoonlijke interesse bood Gerritsen de test aan bij de sponsorcommissie van volleybalclub Landstede, tijdens het netwerkevenement Beursvloer Zwolle in maart van dit jaar. “Het kan veel inzichten geven in de groepsdynamiek, daarom leek de test mij ook geschikt voor de sportwereld”, legt de HR-consultant uit.

Hij ziet ook een voordeel in de kleurentest, ten opzichte van andere psychologische hulpmiddelen. “Het profiel dat uit de test komt, is betrekkelijk eenvoudig uit te leggen aan mensen. Bij andere testen ben je vaak ‘iets’ en dat is het dan. Bij deze test kan je uitleggen hoe iemand naar de wereld kijkt, waar iemand last van heeft en waarom.”

Enthousiasme
Het enthousiasme van Gerritsen straalde uit naar coach De Jong en de damesploeg. Gerritsen benadrukt dat de reacties op de test positief waren bij zowel coach als team. “Dat was leuk om te zien. Sommige dames studeren nog en zij konden de test goed gebruiken voor reflectieverslagen. Ze leerden zichzelf iets beter kennen.”

De Jong erkent dat hij wel zelf, als proefpersoon, eerst de test heeft ingevuld om te kijken wat het precies inhield. “Ik zag de bedrijfskant terugkomen in de vragenlijst, maar geloofde ook meteen dat het nuttig kon zijn in de sport.”

Het was niet de eerste keer dat de coach in aanraking kwam met psychologische hulmiddelen in zijn coachingcarrière. “In het volleybal is de laatste jaren de ActionType Benadering in opkomst. Daarin worden spelers ingedeeld in types, bijvoorbeeld als introvert of extrovert. Met die methode was ik een beetje bekend.”

Daarnaast koesterde De Jong al langer een interesse in de psychologie achter sporters, vanwege zijn achtergrond als sportdocent. “Ik blijf het intrigerend vinden om te zien hoe mensen reageren in bepaalde situaties.”

Schokeffect?
Of de kleurentest VC Landstede daadwerkelijk punten gaat opleveren in de competitie durven zowel De Jong als Gerritsen nog niet te zeggen. Gerritsen: “Ze zijn vorig seizoen gepromoveerd en doen het nu goed, maar het is onduidelijk of de test verschil heeft gemaakt. Het enige wat ik kan zeggen, is dat het nieuwe inzichten geeft.”

De Jong: “Als zo’n onderzoek zegt dat er veel spanningen opgekropt worden in de spelersgroep en dat die er een keer uit kunnen komen, weet je dat als coach. Dan kan je het proces beter bewaken en ben je op voorhand gewaarschuwd. Ook kunnen de speelsters elkaar helpen, nu ze weten hoe het team in elkaar zit.”

Op dit moment gaat VC Landstede ruim aan kop in de eerste divisie A dames - het op twee na hoogste niveau in het Nederlandse damesvolleybal - en daarmee lijkt de psychologische doorlichting vooralsnog een positief effect te hebben.