Promotieonderzoek belicht complexe procesfunctie van NISB

door: Leo Aquina | 27 maart 2014

Marian ter Haar promoveerde op 26 maart 2014 op een proefschrift getiteld ‘Communiceren en Improviseren’. Ter Haar werkt als staffunctionaris kwaliteit bij NISB. In haar proefschrift wil zij de ‘legacy van haar werk aan de inhoudelijke fundamenten van NISB expliciteren'. Wat bedoelt zij daar precies mee? “NISB heeft vaak een procesfunctie”, aldus Ter Haar. “We brengen het gesprek op gang over zaken die niet bij alle betrokken organisaties even scherp op het netvlies staan. Dat is lastig en als het goed loopt, komen de credits vaak niet bij NISB, maar bij de andere organisaties terecht.” Ter Haar onderzocht de communicatie tussen alle organisaties rond de BeweegKuur. Haar algemene conclusie is dat partijen in een complexe samenwerking houvast vinden in vier aspecten.

De BeweegKuur is een interventie om de leefstijl van mensen met diabetes en overgewicht te verbeteren door middel van beweging. In de aanpak worden deelnemers door de huisarts verwezen naar een leefstijladviseur, meestal de praktijkondersteuner of een fysiotherapeut. Zij coachen de deelnemer gedurende een jaar bij de deelname aan een bewegingsprogramma en individuele en groepssessies bij een diëtist. NISB ontwikkelde de BeweegKuur in 2007 met professionals uit een aantal koepelorganisaties in de gezondheidszorg, zoals de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), de Vereniging Sportgeneeskunde (VSG), de Diabetesvereniging Nederland en de Nederlandse Diabetesfederatie (NDF). Naast de ontwikkeling verzorgde NISB ook de coördinatie en de verspreiding.

“Daarbij werden mensen in organisaties met verschillende belangen, visies en praktijken - afkomstig uit diverse domeinen van de samenleving - voor een gemeenschappelijke opdracht gesteld”, aldus Ter Haar.

Houvast
Binnen die complexe samenwerking vinden de deelnemende partijen volgens Ter Haar houvast in vier elementen: zelforganisatie, het ontwikkelen van meer identiteiten, het gezamenlijk ontwikkelen en hanteren van regels voor de samenwerking en tot slot het hanteren van alternatieve planningsmodellen. Wat bedoelt Ter Haar daarmee?

“Je ziet dat er binnen de netwerken zelforganisatie ontstond omdat het concept van de BeweegKuur de samenwerking houvast bood. NISB heeft een stabiele missie en een robuuste werkwijze, waardoor de organisatie in staat is haar identiteit steeds te verschuiven naar de praktijk en de communicatie in de verschillende beleidsterreinen. Als je met iemand uit het onderwijs praat, doe je dat op een andere manier dan met iemand van een sportorganisatie. Binnen de samenwerking zie je vervolgens dat organisaties een groeiende bereidheid laten zien om verschillen te accepteren, te overbruggen en compromissen te sluiten. Bij de gezamenlijke gesprekken zie je dat de actuele praktijk het rationeel ontworpen projectplan vaak verdringt. Reflectie op de praktijk en de context zijn daarin waardevolle leermomenten gebleken voor de planvorming.”

Hoewel de in 2007 onder toenmalig minister Klink ingezette De BeweegKuur in 2011 werd afgeschoten door de nieuwe minister Schippers, zijn de ontwikkelde netwerken volgens Ter Haar nog altijd waardevol. “Er zijn 150 lokale netwerken ontstaan. De BeweegKuur is weliswaar geen onderdeel geworden van de basisverzekering, maar er wordt in de gezondheidszorg wel gebruik van gemaakt en het zit wel in aanvullende verzekeringspakketten.”

De inzichten uit haar promotieonderzoek zijn volgens Ter Haar bovendien interessant in het licht van de huidige verschuiving van rijksoverheidstaken naar gemeentelijk niveau. “Dat zijn ook complexe samenwerkingsprocessen waarbij diverse partijen bij betrokken zijn.”

Eigen vlees keuren?
De rol van NISB bij het ontwikkelen, implementeren en uitrollen van de beweegkuur komt in het proefschrift positief over het voetlicht. Ter Haar werkte zelf namens NISB mee aan de BeweegKuur en naast haar promotieonderzoek werkte zij ook nog voor NISB. In hoeverre is er sprake van een slager die zijn eigen vlees keurt?

“Het was voor mij natuurlijk wel belangrijk om afstand te houden. Aan de andere kant was het een voordeel dat ik al zoveel jaren bij NISB werkte. Ik heb tot aan mijn knieën in de praktijk gestaan en daardoor had ik erg veel kennis, die ook echt noodzakelijk was om het onderzoek goed te kunnen doen. Daardoor was ik in staat de goede vragen te stellen. Het is onmogelijk de praktijk goed te beoordelen als je de gevoeligheden niet kent. Ik denk niet dat ik bevooroordeeld was. Ik denk dat ik een voorsprong had. Zie het als een praktijkonderzoek.”

Voor meer informatie: samenvatting proefschrift Marian ter Haar en/of Beweegkuur