Populariteit schaatsen als kijksport daalt: “Meer Jutta’s nodig”

Blijlevens baseert zijn bevindingen op de Doelgroepmonitor van Nationaal Media Onderzoek (NMO). “Onder hun 45.000 respondenten onderzoeken zij tal van mediathema’s op het gebied van kijken, luisteren, lezen, interesses en activiteiten. Sport is daar één van. Zo vragen zij al decennia naar de interesse van mensen in schaatsen als kijksport. In 2010 had 28,3 procent van de Nederlandse bevolking boven de dertien jaar nog belangstelling voor de schaatssport. Anno 2025 was dat 18,8 procent na een structurele daling”, vertelt Blijlevens, die zich al jaren verdiept in de zakelijke kant van de sport.

Hij wil meteen een nuance aanbrengen. “De Doelgroepmonitor van het NMO gooit langebaanschaatsen en shorttrack op één hoop. Toch is algemeen bekend dat langebaanschaatsen ten opzichte van shorttrack populairder is, zowel om te doen als om te kijken. Vandaar dat ik durf te stellen dat het langebaanschaatsen als kijksport minder populair is geworden onder Nederlanders.”

De redenen hiervoor baseert Blijlevens niet op data, maar wel op zijn inzichten in media. “Enerzijds is het medialandschap de afgelopen decennia enorm veranderd. Vroeger waren er twee zenders en was het aanbod dus schaars. Nu heb je niet alleen veel meer zenders, maar sinds 2013 ook nog eens tal van streamingplatforms en social media-kanalen. Dat maakt het media-aanbod diverser en de individuele keuzevrijheid groter. Anderzijds vinden jongeren het sneller dan in het verleden saai om naar vooral de lange schaatsafstanden te kijken. Datzelfde geldt onder meer voor wieleretappes en tenniswedstrijden. Alle sporten hebben te lijden onder de concurrentie van Netflix, TikTok en de vele televisiezenders, maar dat soorten sporten in het bijzonder. En als de aanwas van jonge kijkers krimpt, dan daalt de populariteit als kijksport.”

Ook succes is een factor, meent Blijlevens. “De Nederlandse toptennissers van nu presteren een stuk minder goed dan hun voorgangers de jaren negentig. Dat speelt mee in de aantrekkingskracht van de sport. In 2018 was wielrennen ineens wél weer populairder dan in de jaren daarvoor. Dat werd veroorzaakt door het feit dat Tom Dumoulin in 2017 de Giro d’Italia won. Sinds Max Verstappen floreert in de Formule 1, kan autoracen ook op een stuk meer kijkers rekenen. Omgekeerd is te veel succes ook niet gunstig voor een kijksport. Als de uitslag voorspelbaar wordt, gaan mensen het saai vinden en haken ze vroeg of laat af.”

“Nog een factor is de toegankelijkheid van sport. Als we even terugkeren naar tennis, dan moeten we constateren dat het aanbod voor een groot deel achter de paywall zit. Dat is vanuit het perspectief van een tv-zender of streamingsdienst begrijpelijk, want die willen hun investering in mediarechten terugverdienen, maar het heeft vaak ook een negatieve invloed op de interesse in een kijksport.”

Interventies kunnen het tij doen keren. Iets waar volgens Blijlevens bijvoorbeeld het hockey goed in is geslaagd. “Door een andere kleur veld en andere spelregels boet hockey relatief weinig aan populariteit in, hoewel bij de dames Nederland al jarenlang de topfavoriet en winnaar is. Bij het schaatsen hebben de ISU en de KNSB al een en ander geprobeerd. Denk aan nieuwe disciplines als de mass start, team pursuit, team sprint en mixed relay. Toch raken ze hiermee kennelijk niet de juiste snaar. Een maatregel die misschien zou helpen, is het afschaffen van lange afstanden en alleen maar wedstrijden tot 1500 meter organiseren. Een ander idee is het gebruik van meer camera’s bij de live-verslaggeving. Mijn indruk was dat er bij het OKT maar drie of vier camera’s werden gebruikt. Het kan allemaal veel mooier en spannender in beeld worden gebracht. In een tijd dat de NOS moet bezuinigen, komt een verzoek om een dergelijke investering waarschijnlijk net op het verkeerde moment. Heel jammer.”

Schaatsen op natuurijs is tegenwoordig een zeldzaamheid. Geïnspireerd raken door zelf op de ijzers te staan, is er daardoor minder snel bij. Volgens Blijlevens is dit evenwel geen factor van betekenis als het om het kijken naar schaatsen gaat. “In Nederland liggen enorm veel en drukbezochte kunstijsbanen. Dankzij die trainingsfaciliteiten is Nederland zo’n grote schaatsnatie. Het ontbreken van natuurijs maakt in dat opzicht in mijn ogen niet uit.”