Ploegen en bond willen binnen twee jaar ‘schaatseredivisie’

door: Leo Aquina | 20 november 2014

Na het NK afstanden in Heerenveen ging het schaatsseizoen afgelopen weekend ook internationaal van start met de wereldbekerwedstrijden in Obihiro. Daar ging een roerig einde van het vorige schaatsseizoen aan vooraf. De KNSB en de Vereniging voor Professioneel Schaatsen (VPS) sloten voorafgaand aan dit seizoen een akkoord. “We werken toe naar gedeeld eigenaarschap”, zegt Harm-Jan Idema van de VPS. Het akkoord kent een overbruggingsperiode van twee seizoenen. Daarna moet er voor het professionele schaatsen een organisatie staan naar model van de Eredivisie in het voetbal.

“In het schaatsen gaat het vaak over de strijd tussen de topteams en de KNSB. We zitten vaak in elkaars vaarwater, maar uiteindelijk hebben we allebei hetzelfde belang. De teams willen hun schaatsers bij internationale wedstrijden op de hoogste trede van het podium en de KNSB wil ook zoveel mogelijk schaatsers die internationaal prijzen pakken.”

Ondanks het hoog oplopende conflict tussen bond en ploegen is dat vorig seizoen in ieder geval goed gelukt. De medailleoogst op de Olympische Spelen in Sotsji was ongekend. “De teams moeten ervoor zorgen dat ze sporttechnisch de beste omstandigheden voor hun schaatsers realiseren en dat is in de afgelopen jaren goed gelukt anders hadden we in Sotsji nooit zo goed kunnen presteren”, aldus Idema. De voorzitter van de VPS legt echter ook meteen de vinger op de zere plek. “Om voort te bouwen op het succes van Sotsji is het nodig om de positie van teams verder te versterken. Dat vraagt onder andere om een gezonde financiële basis. Om een schaatsploeg te kunnen draaien, heb je een stevig budget nodig. Het programma van een topploeg kost al gauw zo’n miljoen per jaar.”

Afhankelijk van sponsor
De schaatsploegen zijn volgens Idema op dit moment te zeer afhankelijk van één grote sponsor voor hun financiering. “Als de hoofdsponsor wegvalt, is het team ook weg. Dat zie je aan TVM, misschien wel een van de beste ploegen ter wereld. Continuïteit is belangrijk voor het behoud van kennis en expertise. De sleutel daarvoor is het verstevigen van het financieringsmodel van de teams. In een ideaalbeeld evolueren de teams analoog aan betaald voetbalorganisaties naar betaald schaatsorganisaties met een bestaansrecht op de lange termijn. Dat kunnen Nederlandse teams en op termijn wellicht ook teams met een internationale basis zijn. Hun financiering kent verschillende bronnen en zij hebben dan ook belang om bij te dragen aan de ontwikkeling van nieuw talent.”

Heeft het wegvallen van TVM als de grootste sponsor in het schaatsen de onderhandelingspositie van de teams ten opzicht van de KNSB geschaad? “Nee, op het moment dat TVM wegviel waren de contracten van bijvoorbeeld Corendon en Clafis al rond. Er zaten op dat moment al zo’n vier à vijf stabiele ploegen aan tafel. Dat laat ook de kracht van de organisatie van de teams op dit moment al zien.”

Toch was de sponsorafhankelijkheid van de schaatsploegen een discussiepunt. De teams wilden samen met de bond praten over een model waarbij die afhankelijkheid van de sponsors minder werd, maar de bond vroeg zich steeds af wat de bestaanszekerheid was van de ploegen met wie zij om de tafel zat. Jan Driessen, vanuit zijn functie als communicatie-directeur bij Aegon in het verleden nauw betrokken bij de schaatssport, slaagde erin om beide partijen tot een akkoord te bewegen.

Eredivisie
De collectieve samenwerkingsovereenkomst waaronder de VPS, de Atletenvereniging en de KNSB in september hun handtekening zetten, bevat afspraken over onder meer de verdeling van de reclamelogo's op de schaatspakken, de premiepot voor de langebaanschaatsers, de gezamenlijke investeringen en de rechten en plichten voor licenties. Die afspraken gelden voor twee seizoenen en in de tussentijd praten de partijen met Driessen als voorzitter verder over een compleet nieuwe organisatievorm. De partijen kijken daarbij om zich heen naar andere sporten.

“We hebben Chris Woerts gevraagd het professionele schaatsen onder de loep te nemen. Hij heeft indertijd mede aan de wieg gestaan van de Eredivisie CV en hij heeft nu een organisatiemodel geschetst voor het schaatsen. Dat is de basis die wij de komende jaren gaan invullen”, aldus Idema. Het onderlinge vertrouwen is groeiende maar alle partijen zijn van goede wil. “Het gaat steeds beter, de komende periode moeten we dat laten zien.”

Wederzijdse afhankelijkheid
De basis van het nieuwe model is volgens Idema een ‘gedeeld eigenaarschap’. “Op dit moment is er een conflict of interest als het bijvoorbeeld gaat om de logoverdeling bij de nationale selectie. Je ziet nu bijvoorbeeld dat de KNSB evenementen organiseert, waarbij de teams volledig afhankelijk zijn van de organisatie als het gaat om de commerciële mogelijkheden voor bijvoorbeeld op het gebied van hospitality en tickets. De KNSB is op zijn beurt afhankelijk van de teams om topschaatsers af te vaardigen want anders zitten de tribunes niet vol. Het gemeenschappelijke eigenaarschap is succesvol als je recht doet aan elkaars rol en bijdrage aan het geheel. Denk bijvoorbeeld aan het belonen van de teams voor hun bijdrage aan een vol Thialf. Dat vergroot ook hun betrokkenheid om er een succes van te maken. Daaruit zullen ook weer nieuwe verdienmodellen ontstaan, denk bijvoorbeeld aan het verzilveren van de binding met schaatsfans.” Onder het gedeelde eigenaarschap kunnen straks ook zaken vallen als TV-rechten, logorechten en portretrechten.  

Tijdens de NK allround deed Sven Kramer een opvallende uitspraak. Volgens hem zijn er in Nederland te veel ‘vrije tijdsschaatsers’, professionals die er eigenlijk niet genoeg voor doen en de ‘echte’ topschaatsers alleen maar in de weg rijden. Zijn er te veel profschaatsers in Nederland?

“Nee, dat denk ik niet”, aldus Idema. “Er is al een tijd terug veel gesproken over wat de ruimte in Nederland is en het huidige aantal topteams is reëel.” Wat betreft de trainingsfaciliteiten komt er in de toekomst wellicht meer ruimte. De KNSB heeft de intentie om samen te werken met een nieuwe topschaatsbaan in Zoetermeer. Heeft de VPS inspraak bij die bondsplannen? “We hebben tegenwoordig eens in de twee à drie weken overleg met de bond, ook over dat soort zaken”, aldus Idema. “De plannen in Zoetermeer zien er fantastisch uit. Ik ben erg benieuwd naar het vervolg daarop.”

Nieuw akkoord
Tegen die tijd moet er al lang een nieuwe schaatsakkoord zijn. Hoe de organisatievorm er precies uit gaat zien, kan Idema nog niet zeggen en wie die organisatie zou moeten leiden weet hij ook nog niet. Er bestaat een kans dat de VPS in de nieuwe organisatievorm opgaat. “Dat is op zich niet bezwaarlijk als het belang van de teams daarmee wordt gediend”, aldus Idema. “Het is nu zaak om aan de slag te gaan om de nieuwe structuur handen en voeten te geven. Het verbaast me niet als de rol van de VPS in zijn huidige vorm behoorlijk zal veranderen. De nieuwe organisatie moet er in ieder geval staan aan het begin van het seizoen 2016/'17.”

Eerder op Sport Knowhow XL (september 2013): 'Alleen een structurele oplossing helpt de schaatswereld vooruit'