Plannen voor NISSI verzanden in de polder

door: Leo Aquina | 3 december 2013

“Het thema topsport dreigt nu weer tussen de wal en het schip te vallen, terwijl we al heel lang roepen dat daar iets moet gebeuren”, zegt George de Jong. De voormalig directeur van InnoSportNL ziet met lede ogen aan hoe zijn werk als kwartiermaker voor het NISSI (Netherlands Institute for Sports Science and Innovation) in het water dreigt te vallen. Het ministerie van VWS is tot nu toe niet bereid de beoogde subsidie te verlenen en het is zeer de vraag of het NISSI er daadwerkelijk komt. “We moeten in Nederland nu eenmaal altijd polderen totdat alles bij elkaar is”, aldus De Jong. “Er stond een aantal partijen in de startblokken. VWS heeft het momentum gemist.” De Utrechtse sporthoogleraar Maarten van Bottenburg kijkt er anders tegenaan: “Voor het afstemmen van een landelijke agenda voor sportonderzoek is helemaal geen instituut nodig.”

De Jong is per 1 oktober gestopt als directeur van InnoSportNL en is daarom nog slechts zijdelings betrokken bij het NISSI. “Ik weet dat VWS op dit moment nog wel aan het broeden is, maar het is zonde. We waren al anderhalf jaar aan het werk. Mensen als Peter Beek (professor bewegingswetenschappen aan de VU, red.) en Maurits Hendriks (technisch directeur van NOC*NSF) hebben er hard aan getrokken en in oktober waren alle partijen er klaar voor. Het stoort mij enorm dat VWS op dat moment niet over de brug kwam.”

‘Afhakers worden gehonoreerd’
NISSI was een initiatief van de Amsterdamse Vrije Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen. Maar deze laatste besloot eerder dit jaar niet verder te willen. “Er waren echter nog genoeg partijen die graag mee wilden doen: de drie technische universiteiten (Delft, Eindhoven en Enschede, red.), de VU, de Universiteit Maastricht, zes HBO’s sport en bewegen, TNO, InnoSportNL en NOC*NSF. Het ministerie had de voortrekkersrol van de partijen die wel mee wilden doen moeten honoreren. Nu honoreren zij de afhakers.”

Twee ambities
VWS drong er bij De Jong op aan om naast de domeinen ‘vitaal’ en ‘presteren’ ook het domein ‘Meedoen’ mee te nemen bij de totstandkoming van het NISSI. Daarvoor ging De Jong in gesprek met de Universiteit Utrecht. “We hebben een paar gesprekken gevoerd, maar wij hadden er niet genoeg vertrouwen in”, vertelt Maarten van Bottenburg. De Utrechtse hoogleraar constateerde in een artikel in vakblad Sport & Strategie in november dat er bij de vorming van het NISSI twee ambities door elkaar liepen. Aan de ene kant was er de behoefte aan een kennisinstituut voor de Nederlandse topsport en aan de andere kant bestond er bij het ministerie van VWS de behoefte om sportwetenschappelijk onderzoek op universiteiten en hogescholen landelijk te coördineren. Van Bottenburg vindt dat universiteiten een andere verantwoordelijkheid hebben dan op de praktijk gericht onderzoek ten dienste van de topsport.

“De behoefte aan een kennis- instituut voor de topsport is logisch. Als NOC*NSF de toptienambitie wil realiseren, is daar kennis voor nodig. Daar doe ik ook graag aan mee, maar dan word je als universiteit gewoon ingehuurd. Universiteiten hebben eigen doelstellingen zowel op het gebied van onderwijs als onderzoek. Daarvoor moet je geen doelgericht instituut als NISSI inzetten. In het buitenland – Australië, Canada, Groot-Brittannië – zie je dat er door de overheid gefinancierde kennisinstituten voor topsport zijn en dat werkt prima. Zo’n instituut voor de topsport moet je echter niet op dezelfde plek onderbrengen als de instantie die het sportonderzoek landelijk coördineert om de agenda’s van de verschillende instellingen beter op elkaar af te stemmen. Daar heb je geen instituut voor nodig. Je zet gewoon de juiste mensen bij elkaar en je hebt het in een paar dagen geregeld. VWS heeft behoefte aan zo’n agenda om subsidiegeld voor sportonderzoek goed te kunnen inzetten en de wensen voor onderzoek van universiteiten bedrijfsleven en sport bij elkaar te brengen. Daar willen we graag aan meewerken, maar daar heb je geen instituut voor nodig. Ik kan me wel vinden in de manier waarop VWS daar nu mee omgaat.”

Eeuwig zonde
De Jong onderkent het door elkaar lopen van de twee ambities die Van Bottenburg onderscheidt bij de totstandkoming van het NISSI. “Wij hebben met NISSI in eerste instantie ingezet op de domeinen ‘presteren’ en ‘vitaal’. Er was met name behoefte aan een kennisinstituut voor de topsport. De overheid hamerde er echter steeds op dat we ook het domein ‘meedoen’ in het NISSI ouden onderbrengen. Dat zagen wij eigenlijk niet zitten. Wij wilden van start gaan met ‘presteren’ en ‘vitaal’. Andere domeinen kunnen altijd later nog aansluiten. Ik vind het een voorbeeld van overdreven polderen. Er waren zoveel gedreven en gepassioneerde mensen die er de schouders onder wilden zetten. Het is echt eeuwig zonder dat VWS het sein op rood heeft gezet.”

Afwachten
De Jong hoopt dat VWS alsnog akkoord gaat met de subsidieaanvraag voor het NISSI: “Maar in welke vorm of op welke termijn is onduidelijk.” In de tussentijd is InnoSportNL - dat op zou gaan in het NISSI - in gesprek met VWS over het verlengen van bestaande subsidieregelingen. De Jong: “Het is belangrijk om een aantal verworvenheden van InnoSportNL voor de toekomst te borgen. We hebben veel bereikt bijvoorbeeld op het gebied van netwerkinnovatie, de InnoSportlabs, projectontwikkeling en kennisdeling.”

Het ministerie van VWS wil op dit moment nog niets zeggen over de besluitvorming rond de subsidieaanvraag van het NISSI. “We hopen er voor het kerstreces in december meer over te kunnen zeggen”, aldus woordvoerder Ole Heil. Beoogd NISSI-directeur Cees Vervoorn houdt zich er voorlopig niet mee bezig. “Ze hebben me toen ergens voor gevraagd en dat ging op het laatste moment niet door. Ik ben nu gewoon lekker bezig met mijn huidige werkzaamheden en ik wacht het af. Ik heb begrepen dat er partijen met elkaar in gesprek zijn, maar daar bemoei ik mij niet mee. Ik hoor het wel.”