Pilot geeft aanzet om leefstijlcoaching te vergoeden

door: Thomas van Zijl | 1 december 2016

Veel mensen die te weinig bewegen en te veel eten zoeken de oplossing in een revolutionair dieet of een duur abonnement op een sportschool. Verzekeraar CZ ziet meer heil in de inzet van leefstijlcoaches. Die willen niet met grote stappen snel thuis zijn, maar op de langere termijn gedrag écht veranderen. De eerste tussentijdse resultaten van een driejarige pilot zijn hoopgevend.

Het programma dat CZ uitvoert en dat gemonitord wordt door de universiteiten van Maastricht en Tilburg heeft een duidelijke doelgroep. Ter illustratie: het gemiddelde gewicht van de deelnemende volwassenen komt uit op 105 kilo. Dat overgewicht is niet binnen een half jaar weg, maar ze zijn wel een paar kilo kwijt en trekken de lijn van afvallen ook na afloop van het programma door. De kinderen die meedoen maken een zelfde ontwikkeling door.

“Op korte termijn is er meer progressie zichtbaar bij volwassenen, maar op de lange duur zijn juist de kinderen er wellicht nog het meest bij gebaat”, zegt programmamanager zorginnovatie Madelon Johannesma van CZ. Zij ziet dat ziektes die zich voorheen alleen op latere leeftijd openbaarden zoals diabetes type 2, nu op steeds jongere leeftijd voorkomen. Er is dus al in een vroeg stadium actie nodig.

Ritme aanpassen
Leefstijlcoaches zijn een belangrijke spil in de pilot van CZ. Het gaat om mensen die de deelnemers helpen hun dagelijkse ritme en gewoonten aan te passen. Om niet automatisch de auto te pakken maar een keer te kiezen voor de fiets, of als tussendoortje een appel te prefereren boven een koekje. Er zijn groepsbijeenkomsten om die gedragsveranderingen te bespreken en daarnaast is er een-op-een-coaching.

“Er komen moeilijke momenten, dat staat vast, denk eens aan een feestje. Hoe ga je om met een terugslag? Dan is het fijn te kunnen rekenen op begeleiding en steun van de overige groepsleden.” Johannesma kan na anderhalf jaar constateren dat er bij de deelnemers over het algemeen een grote motivatie is om het traject te volbrengen. Meer dan driekwart haalt de eindstreep. Het feit dat de huisarts hen – als onafhankelijke autoriteit - heeft doorverwezen naar het programma speelt daarin een cruciale rol.

Beroepsverenigingen
De leefstijlcoaches die tijdens het programma worden ingezet zijn opgeleid aan de Academie voor Leefstijl en Gezondheid. CZ gaat er graag mee in zee. “Iedereen mag zich nu leefstijlcoach noemen”, zegt Johannesma. De titel is nog niet beschermd, maar wij willen wel de zekerheid van een bepaald niveau.” Een coach moet beschikken over een aantal vaste competenties op het gebied van motivational interviewing, beweegbeperkingen kunnen constateren, kennis hebben over lichaam en geest en eventueel kunnen doorverwijzen naar de juiste professional.

Het vakgebied wordt overigens wel met rasse schreden volwassen. De bacheloropleiding Sportkunde, die aangeboden wordt op acht hogescholen in Nederland, leidt al enige tijd leefstijlprofessionals op HBO-niveau op. Daarbij is er de Nederlandse Beroepsvereniging voor Leefstijlprofessionals (NBLP) die een SCAS-registratie hebben en is er sinds kort een tweede beroepsvereniging, de BLCN waar ook wordt gewerkt aan een kwaliteitsregister.

In de pilot van CZ staan de coaches er overigens niet alleen voor. De buurtsportcoach of beweegmakelaar is er vanuit de gemeente ook bij betrokken om deelnemers te wijzen op het sportaanbod in de regio.

 Vergoeding
De pilotresultaten zijn bemoedigend en kunnen een belofte inhouden voor de toekomst, ware het niet dat de inzet van leefstijlcoaches op dit moment nog niet vergoed wordt. Het is prematuur om te zeggen dat daar op korte termijn verandering in komt, maar met belanghebbende partijen als het ministerie van VWS, Zorgverzekeraars Nederland, de Nederlandse Zorgautoriteit en Zorginstituut Nederland wordt er wel over gesproken. Er is nu vanuit een regeling om innovatieve projecten te mogen uitvoeren budgettair ruimte voor deze pilot, maar om dat te bestendigen is er een blijvende vergoeding nodig. Johannesma ziet er de voordelen wel van in.

“Het gaat in eerste instantie vooral om de winst die mensen persoonlijk boeken. Mensen die gezond zijn, kunnen ook in sociaal opzicht makkelijker meekomen.” Een allesomvattende kostenbatenanalyse is belangrijk, maar moeilijk te maken. “Of iemand die deelneemt aan deze pilot zonder het programma uiteindelijk diabetes had ontwikkeld of een hartaanval had gekregen is moeilijk te voorspellen, terwijl dat voor de kosten wel veel uitmaakt. Maatschappelijke winst, daar gaat het in de eerste plaats om."

Voor meer informatie: klik hier en/of lees over projecten in Oosterhout, Breda, Den Bosch, Tilburg
en Zuid-Limburg