Paul Haarhuis krijgt dubbelrol bij de tennisbond

door: Marc Hoeben | 3 november 2016

Hij was dit jaar al succesvol in de Fed Cup. Oranje schopte het met speelsters als Kiki Bertens en Richel Hogenkamp tot de laatste vier van het landentoernooi, om uitgeschakeld te worden door Frankrijk. Sinds kort is Paul Haarhuis niet alleen de gewaardeerde coach van de nationale vrouwenploeg, maar ook hoofdbondscoach van de KNLTB. Steeds meer oud-profs bepalen de toon bij de tennisbond, die geplaagd wordt door ledenkrimp en een schrijnend gebrek aan internationale toppers.

Je zou het een paleisrevolutie kunnen noemen. Tennisbond KNLTB heeft van verschillende bondstrainers afscheid genomen, het stelde enkele jaren terug oud-prof Jan Siemerink aan als technisch directeur, de jeugdopleiding ging met een geruchtmakende certificering van tennisscholen voor de onderbouw (tot 12 jaar) en bovenbouw (12 tot 16 jaar) op de schop en vorige maand kwam er de benoeming van een andere bekende oud-prof, Paul Haarhuis, tot hoofdbondscoach.

Lichtpuntjes bij vrouwen
Het zijn ontwikkelingen die een achtergrond hebben. Al veel langer gaat het slecht met de tennissport in Nederland, in kwantitatieve en kwalitatieve zin. Het ledenaantal van de KNLTB liep in de laatste tien jaar terug van zo’n 700.000 naar een krappe 600.000. Ondertussen wist de sport nauwelijks nog aansprekende boegbeelden te creëren. De huidige situatie bij de mannen vormt wat dat betreft een treffende illustratie. De beste Nederlander is momenteel Robin Haase. Hij is niet bij de beste zestig spelers van de wereld terug te vinden. Ver daarachter komen Igor Sijsling (184) en Thiemo de Bakker (186), terwijl groot talent zich ook al niet aandient voor de komende jaren. Lichtpuntjes moeten wat dat betreft eerder van de vrouwen komen. Onder leiding van Haarhuis schopte de nationale ploeg het dit jaar tot de halve finales van de Fed Cup en even was er in het voorjaar een heuse opleving, toen Kiki Bertens de halve finales van Roland Garros bereikte.

Ondertussen wil de KNLTB een nieuw Nationaal Trainings Centrum in Amstelveen vestigen - de ledenraad stemde daar onlangs mee in - en ligt er een beleidsplan op tafel met de ambitie tot de top-10 landen van de wereld te behoren.

“Geen idee eigenlijk,” zegt Haarhuis doodleuk, “wat precies wordt meegenomen bij het rangschikken van de landen. En ik heb ook geen idee wat we momenteel staan.” Typisch Haarhuis, een originele denker en iemand die als speler al nadrukkelijk zijn eigen weg ging en ook nu niet al te veel op zal hebben met papieren tijgers. Je kunt hem ook moeilijk ongelijk geven. Navraag bij de bond leert wel wat die ambitie voor de top-10 inhoudt, maar leert ook dat deze niet simpel te duiden is door de grote hoeveelheid subdoelen. De KNLTB maakte een ‘strategische doorkijk’ voor de periode 2015-2020, waarvoor de resultaten van de top (senioren, jeugd en rolstoeltennis) en zaken als ledenaantal, het aantal competitie- en toernooispelers en tenniskids en de waarderingen van clubbestuurders en leden van de bond meewegen.

Beperken ledenkrimp
Waar de KNLTB precies staat, wordt begin volgend jaar bekend. Voor dit jaar is bijvoorbeeld ingezet op het beperken van de ledenkrimp van 599.012 (2015) naar 585.000 en de groei van het aantal competitiespelers van 200.249 (2015) naar 205.000. Bij de top van de senioren is het streven voor dit jaar naar vier spelers in de top-100, nationale teams in de hoogste klasse bij de Davis Cup en Fed Cup, bij elk Grand Slam-toernooi minimaal twee Nederlanders in het hoofdschema en één keer iemand bij de laatste acht van zo’n toernooi.

Haarhuis, inmiddels 50 jaar en al lang woonachtig in het Brabantse Waalre, is vorige maand begonnen aan zijn nieuwe klus als hoofdbondscoach. Hij brengt een schat aan ervaring als tennisser mee. In zijn loopbaan won hij een kleine 8 miljoen dollar aan prijzengeld, pakte één ATP-titel in het enkelspel (Djakarta 1995), stond in de single ooit achttiende op de wereldranglijst (1995) en genoot vooral faam als dubbelspeler, dankzij 54 ATP-titels en 6 Grand Slam-titels.

“De laatste drie jaar heeft de bond mij al leren kennen,” zegt Haarhuis over zijn nieuwe rol, naast die van Fed Cup-coach. “Ik was op pad voor de Fed Cup, ik werkte met de jeugd. Ze hebben kunnen zien wat voor aanpak ik heb, hoe ik op de bank zit en coach. Blijkbaar slaat dat aan en is dat de reden geweest om met mij het gesprek aan te knopen.”

Gouden tijd
Technisch directeur Jan Siemerink is natuurlijk een oude bekende van hem, uit de ‘gouden tijd’ van het Nederlandse tennis met ook mensen als Richard Krajicek, Sjeng Schalken en Haarhuis’ dubbelspelpartner Jacco Eltingh. “Een jaar geleden knoopte Jan het gesprek met me aan en polste hij me of ik openstond voor een bredere functie. Toen was het nog niet duidelijk wat het precies voor functie zou zijn. Het moest voor mij te combineren zijn met mijn gezinsleven, maar voor de rest hield niks mij tegen. Ik stond er wel open voor, ook al wist ik nog niks over de inhoud van de baan.”

Dit voorjaar volgde tijdens een Roland Garros een dieper gesprek met Siemerink. “Hij zei dat de bond nog steeds op zoek was. Maar pas in augustus kwam naar voren dat het om een baan als hoofdbondscoach ging.”

Aansturen coaches
Vrijwel tegelijk werden mensen als Michel Koning en Tom Nijssen aangesteld als parttime travelling coaches, voor de topjeugd en de beginnende profs. De KNLTB zoekt nog een bondscoach voor de jeugd. “Ik ga hen aansturen, evenals de andere bondstrainers. Samen met de andere bondscoach, Martin Böhm, werk ik aan de uitvoering van de plannen met de jeugd. En met Alex Reijnders, die de gecertificeerde tennisscholen onder zijn hoede heeft, heb ik ook overleg. Waarbij al die zaken natuurlijk gericht zijn op toptennis.”

Als speler wist Haarhuis het maximale uit zijn capaciteiten te halen. Hij was niet de meest getalenteerde tennisser, maar hij stond bekend als een tacticus en als iemand die een tegenstander volledig kon ontregelen. Hoe hij als trainer en als coach is? “Ik eis vooral inzet en passie. Deze meisjes en jongens willen uiteindelijk allemaal prof worden. Nou, daar komt natuurlijk wel iets bij kijken en daar ben ik heel duidelijk in. Ik denk dat we met het toptennis vanaf dit punt nog wel een hele weg hebben te gaan. In de Fed Cup zaten we dit jaar bij de laatste vier, maar dat is beslist niet de standaard. Het is eerder een uitzondering. De bond heeft de ambitie om bij de top-10 te behoren. Daarvoor zijn nu een aantal zaken in gang gezet. Eén daarvan is dat bondstrainers niet meer voor onbepaalde tijd in dienst zijn. We werken wel in de topsport, je moet afgerekend kunnen worden op de resultaten.”

Wat die te beoordelen resultaten voor Haarhuis zijn, is niet op papier vastgelegd. “Dat zal op allerlei facetten worden beoordeeld, neem ik aan. Want hoe functioneren over een jaar bijvoorbeeld de trainers? Hoe verloopt de samenwerking? Is er een goede communicatie? Hoe zijn de resultaten van de jeugd?”

Moeilijke zaken
Zijn leven ziet er meteen al heel anders uit, weet Haarhuis inmiddels. “Ik heb weken van vergaderingen achter de rug, ik rijd dagelijks door de files heen naar het trainingscentrum in Almere.” En wanneer hebben die ritjes echt tot iets geleid? “Dat zijn zulke moeilijke zaken. Misschien is één speler in de top-10 wel meer waard dan vijf spelers en speelsters in de top-100. Maar als het om dat laatste gaat: dat behoort over enige tijd absoluut tot de mogelijkheden.”

Voor meer informatie: Kritieke prestatie-indicatoren KNLTB (pdf), Tennis Trophy 2015