Partners op ramkoers in zwemconflict

door: Leo Aquina | 19 september 2013

De zwemwereld staat op zijn kop nadat onlangs bekend werd dat de KNZB plannen heeft om met een eigen zwemdiploma te komen. Daarin komt borstcrawl op de eerste plaats, terwijl in het al bestaande Zwem-ABC eerst schoolslag wordt aangeleerd. Het Zwem-ABC wordt uitgegeven door het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ. De KNZB maakt deel uit van het bestuur van NPZ | NRZ. “Maar als de KNZB de plannen voor een eigen diploma doorzet, is er in het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ geen plaats meer voor de zwembond”, aldus interim-directeur Erik de Winter. Hoewel de partijen met elkaar in gesprek zijn, liggen ze vooralsnog op ramkoers.

De KNZB zit samen met de VSG (Vereniging Sport en Gemeenten), en RECRON (Vereniging van Recreatieondernemers Nederland) in het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ. “Iedereen mag een eigen structuur opzetten voor zwemdiploma’s, maar het is wel vreemd als je dat doet terwijl je partner bent van een organisatie dat het Zwem-ABC uitgeeft. Als dat gebeurt kun je geen onderdeel meer uitmaken van dat platform, zo duidelijk hebben de andere partners het wel geformuleerd”, aldus De Winter. “Deze week nog is er een bestuursvergadering van het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ waarin deze kwestie op de agenda staat”, aldus De Winter, die zich grote zorgen maakt.

“Ik ben hier om op de winkel te passen en de organisatie staat nu zwaar onder druk. We zijn op zoek naar een nieuwe directeur (als opvolger voor de eerder dit jaar vertrokken Ronald ter Hoeven, red.), maar de gesprekken met kandidaten zijn vanwege deze situatie uitgesteld.” Half oktober komen ook de voorzitters van de drie partners van het platform bij elkaar om de situatie te bespreken.

KNZB begrijpt onvrede
Directeur Jan Kossen van de KNZB wil niet vooruit lopen op de zaken. “Wij zijn bezig met het ontwikkelen van een nieuwe zwemlesmethode en er zijn wat flarden in de publiciteit gekomen. Op dit moment zijn er pilots bezig en komend voorjaar zullen we zien waar het toe leidt.” Hoewel Kossen niet vindt dat de zwembond hiermee buiten zijn boekje gaat, betreurt hij de manier waarop het in de publiciteit is gekomen: “Dat had niet zo gemoeten. De informatie die naar buiten kwam was onvolledig en we hebben niet de tijd gehad om onze partners te informeren. Ik kan mij voorstellen dat de voorzitter van het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ daar verbolgen over is.”

Wat was er dan onvolledig of onjuist aan de gelekte informatie? Kossen: “De zwembond kijkt kritisch naar de zwemlesmethodes en we onderzoeken hoe we kinderen beter en veiliger kunnen leren zwemmen. Het gaat niet alleen om borstcrawl tegenover schoolslag. In onze methode komt borstcrawl op de eerste plaats, maar daarna is er ook ruimte voor schoolslag. In het huidige systeem is dat andersom, maar als dat de enige verandering zou zijn, was het de commotie niet waard. Er zit veel meer achter, maar dat komt volgend jaar als de pilots zijn afgerond.”

Vier redenen
Wat heeft de zwembond voor redenen om zelf een zwemdiploma uit te willen geven dat concurreert met het Zwem-ABC? We vragen het directeur Koen Breedveld van het Mulier Instituut, dat in augustus het brancherapport ‘Zwemmen in Nederland’ uitbracht. “Je kunt vier redenen bedenken”, aldus Breedveld. “Ten eerste zien we dat er jaarlijks 180.000 kinderen starten met zwemles, waarvan er maar heel weinig doorstromen naar een zwemvereniging. Daar wil de zwembond verandering in aanbrengen en dat lijkt me logisch.”

“De tweede reden heeft te maken met het herwonnen zelfvertrouwen van de zwembond. De zwembond heeft bijna een eeuw lang - van 1892 tot 1984 - zwemdiploma’s uitgegeven. Daarnaast gaf sinds de oorlog OCW schoolzwemdiploma’s uit. In 1984 is dat bij elkaar gekomen en werd de Nationale Raad Zwemdiploma’s belast met de uitgifte van één nationaal diploma. Wellicht dat de bond nu denkt: laat ons dat maar weer doen. In het beleidsplan van de KNZB voor 2013-2016 stelt de bond ook als ambitie dat zij weer dé partij wil worden als het gaat om zwemmen en zwemopleidingen in Nederland.”

“De derde reden is geld. Er worden jaarlijks 400.000 zwemdiploma’s afgegeven. Daar is ongeveer 1 miljoen euro mee gemoeid. Dat geld wordt geïnvesteerd in opleidingen, in kwaliteitsbewaking en in communicatie, maar ik kan me voorstellen dat een partij als de zwembond het interessant vindt om dat onder haar hoede te nemen. Als vierde reden zie ik het marktaandeel in zwemlessen. Daar moet je je niet in vergissen. Dat is een markt van jaarlijks ruim 100 miljoen euro. De zwemverenigingen nemen maar een heel klein deel van de zwemlessen voor hun rekening. Het grootste marktaandeel ligt bij de zwembaden en bij commerciële aanbieders. Soms staan die niet eens toe dat zwemverenigingen ook zwemles aanbieden.”

Geld en marktaandeel
Geld is volgens Kossen geen overweging van de KNZB om met een nieuwe diplomasysteem te komen. “Het gaat ons om de kwaliteit van het zwemonderwijs en wij denken dat het goed is als ouders en kinderen iets te kiezen hebben. We worden nu misschien gezien als concurrent, maar zo zie ik dat niet. We willen hiermee inhoudelijk het zwemonderwijs naar een hoger niveau tillen. Geld verdienen we daar zeker niet op want het opzetten van dit systeem heeft ontzettend veel geld gekost.”

Zijn collega De Winter van het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ onderkent wel de ambitie van de KNZB om een marktaandeel te veroveren in het zwemonderwijs. “Op dit moment is het aantal diploma’s dat via de KNZB-verenigingen wordt uitgegeven ongeveer drie procent van het totaal. Daar zullen ze niet direct veel op gaan verdienen. Maar ze willen met hun methode misschien ook wel andere aanbieders bedienen.”

Hoewel Kossen vooralsnog geen enkele reden ziet waarom de KNZB niet binnen het Nationaal Platform Zwembaden/NRZ kan functioneren, staan de verhoudingen op scherp. De Winter hoopt dat hij de organisatie in goede staat kan achterlaten, maar de KNZB moet daarvoor wel aan één voorwaarde voldoen: geen concurrerend diploma op de markt.

Voor informatie over het brancherapport 'Zwemmen in Nederland': klik hier