Panenka: een nostalgisch geaard voetbalmagazine

door: Marc Hoeben | 2 oktober 2014

Het eerste nummer van 'Panenka' verscheen 16 september en werd volgens bedenker en oprichter Tom Bodde lyrisch ontvangen op de sociale media. Het is de bedoeling dat het magazine vier keer per jaar gaat verschijnen en de harten verovert van de romantische voetballiefhebbers. Bij Panenka draait het niet om de hoofdrolspelers – voetballers en coaches – maar om de beleving van een wedstrijdje in pakweg de vierde divisie van Engeland.

Je moet er wel de lol van inzien. “Je koopt een beker dood bier en een vette worst,” vertelt Tom Bodde enthousiast. “En je hebt de tijd van je leven. Je maakt in de vierde divisie van Engeland veel meer mee dan in de Premier League, waar alles zo strak is geregeld en je uit het stadion wordt verwijderd als je na een doelpunt te lang blijft staan.”

Geestdrift
Komt Bodde op stoom, dan gaat het ook goed los. Zijn geestdrift heeft onlangs geleid tot de geboorte van het magazine Panenka. “Dit is niche, dat weet ik ook wel. Maar steeds meer mensen hebben een hang naar het oude. Ze verlangen naar houten klapstoeltjes en zijn de combiregelingen en Fox Sports zat. Het mooie is: je hoeft niet 65 pond voor een kaartje bij Manchester United te betalen om het naar de zin te hebben. Het is toch prachtig als je ergens een spits van 140 kilo ziet rondsjouwen?”

Bodde maakt het blad samen met kunstenaar Bert Talens - die de vormgeving verzorgt - en René Otterloo, de voormalige perschef van SC Veendam. Zelf werkte Bodde ook nog een jaar bij de bvo die in 2013 het faillissement beleefde. “Veendam was natuurlijk een cultclub en daar gaat mijn voorkeur naar uit. Ik werd door de toenmalige directeur Henk Eising benaderd om voor meer binding en beleving te zorgen. Helaas was het na een jaar over en uit.”

Nieuwe start
Het einde van Veendam, maar het moment van een nieuwe start voor Bodde als zelfstandige. Oorspronkelijk komt hij uit de reiswereld, waardoor hij de mogelijkheid kreeg zich uit te leven in zijn hobby. “Ik ben een groundhopper, iemand die graag vreemde voetbalstadions bezoekt. Zo probeerde ik overal mijn wedstrijdjes mee te pikken.”

Op verzoek van anderen begon hij zijn avonturen te beschrijven. “En in één keer was er een boek. Dat was in 2008. Voor ik het wist lag er een eerste druk van 1500 boeken in de winkel. En een half jaar later kwam de tweede druk.”

Chauffeur en reisleider tegelijk
Bodde heeft inmiddels drie boeken op zijn naam staan. Hij ging ook lezingen geven en voetbalreizen organiseren. “Die reizen doe ik een keer of zes per jaar. Dan neem ik acht man mee in een minibusje, het liefst naar obscure plekken in Tsjechië of Roemenië. Ik ben dan chauffeur en reisleider tegelijk.”

Hij noemt zichzelf een romanticus. Dat gevoel weet hij blijkbaar aardig over te brengen. Onlangs werd hij gevraagd voor een lezing in Berlijn. “Bij een voetbalfilmfestival van filmpjes op 11 millimeter. Ha, dat is echt zwaar cult. Het was in een heel klein theater. Met, ja hoor, een groene loper.”

Na zijn laatste boek kreeg hij meer en meer vragen over beeldmateriaal. “Mensen willen toch bewijs zien van die trips en verhalen. Dat heb je nu eenmaal tegenwoordig, met die snelle media. Toen dacht ik: laat ik het combineren en er een mooie glossy van maken.”
Panenka wordt in eigen beheer uitgegeven en gaat vier keer per jaar verschijnen. “We maken de verhalen zelf, want schrijven blijft beslist een vak. Het moet wel leesbaar zijn. Het is ondoenlijk om het elke week uit te brengen. Dit is ook wel een tijdschrift dat je weglegt en er af en toe weer bijpakt. Het heeft dus niet echt de noodzaak om elke week te verschijnen.”

Luchtige verhalen
Het drietal is zzp’er. Bodde zegt het, om aan te geven dat het wel de bedoeling is dat ze zwarte cijfers schrijven. “En na een jaar kijken we verder.” De markt van de sporttijdschriften is wel een lastige. De oplage van Voetbal International daalt gestaag, voorgangers als Sportweek en Johan zijn alweer geruime tijd verdwenen. “Maar dit blad is wel anders dan bijvoorbeeld Johan. De niche markt is ondertussen ook groter geworden. Een blad als Hard Gras zie ik niet als concurrent. Dat is meer een intellectueel magazine. Onze verhalen zijn luchtiger en wij kijken vanuit het publiek.”

Van het eerste nummer werden er 1500 gedrukt. Bodde denkt ze grotendeels alleen al via het eigen netwerk aan de man te brengen en volgens hem is er zeker een markt voor. “Ik was eerst als groundhopper een eenling. Maar tegenwoordig gaan duizend tot drieduizend mensen per week op die manier de grens over.”

Voor alle leeftijden
De doelgroep loopt van jong tot oud. “Vergis je niet, juist de jeugd kijkt tegenwoordig over de grenzen.” De naam Panenka is ontleend aan Antonin Panenka, de man die Tsjechoslowakije in de EK-finale van 1976 tegen Duitsland naar de winst schoot met zijn beroemde penaltystift door het midden. “En die naam is springlevend. Ik hoorde laatst bij een toernooi van mijn zoontje bij de F’jes een jongetje zeggen dat hij een Panenka ging nemen.”

Voor het eerste nummer werd Panenka zelf opgezocht en met drank en worst ‘warm’ gemaakt voor het magazine. “Hij was zeer vereerd, dat mensen uit zo’n groot voetballand als Nederland een blad met zijn naam wilden beginnen.”

Voor meer informatie over het blad Panenka: Twitter of klik hier