Oud-topsporter Hinkelien Schreuder nieuwe voorzitter Dopingautoriteit

Waarom wilde je graag voorzitter worden van de Dopingautoriteit?
"Ik ben in verschillende hoedanigheden betrokken geweest bij de Dopingautoriteit, vanuit de atletenvertegenwoordiging van NOC*NSF, als lid van de Raad van Advies. De Dopingautoriteit vervult een cruciale rol in het beschermen van eerlijke sport. Juist daarom zie ik het voorzitterschap als een grote verantwoordelijkheid."

"Ik heb altijd al een warm hart gehad voor antidopingbeleid. Zo'n verantwoordelijkheid neem je niet lichtvaardig. Aan de andere kant krijg je ook weer niet zo vaak de kans om hierin te stappen, dus ik ben enorm verheugd om nu hier te zijn en samen verder te mogen bouwen aan een robuust en integer anti-dopingsysteem. Vanuit mijn ervaring als bestuurder, strategisch adviseur én voormalig topsporter komen in deze functie veel lijnen samen. Ik ben al vanaf het begin van mijn sportcarrière heel bewust bezig geweest met antidopingbeleid. Eerlijke sport is voor mij altijd heel belangrijk geweest."

Je bent zelf oud-topsporter en je hebt je tijdens en na je actieve carrière in diverse rollen beziggehouden met integere sport, bijvoorbeeld bij het Instituut voor de Sportrechtspraak (ISR). Op welke manier helpen die ervaringen jou in deze nieuwe rol?
"Mijn topsportervaring helpt mij om de impact van antidopingbeleid op sporters goed te begrijpen, maar minstens zo belangrijk is mijn bestuurlijke ervaring in governance, organisatieontwikkeling en verandermanagement. Juist die combinatie is relevant voor deze functie. Ik weet welke impact antidopingbeleid heeft op het leven van een topsporter. Ik had zelf bijvoorbeeld ook last van clean athlete anxiety als we een mooie prestatie hadden neergezet, een medaille hadden gewonnen of een wereldrecord hadden neergezet. Vooral na estafettes was ik bang voor controles. Stel, ik heb iets verkeerds in mijn tandpasta gehad of ik heb besmet vlees gegeten, dan zou ik daar het hele team mee duperen. Tegenwoordig hebben topsporters soms het gevoel dat zij niet eens meer met iemand kunnen zoenen als zij niet eerst het hele doopceel hebben gelicht. Er zijn voorbeelden van sporters die op die manier positief hebben getest, maar de kans is overigens wel extreem klein. Het is onze bedoeling om sporters via educatie zo veel mogelijk zekerheid te geven en vooral om ze zelfredzaam te maken."

"Ik ben na mijn loopbaan als sporter altijd in verbinding gebleven met integriteit in de sport. Ik ben in het bedrijfsleven terechtgekomen en heb veel te maken gehad met verandermanagement en leiderschap. Hoe zorg je ervoor dat iets in beweging komt en dat we succesvol samenwerken? In deze rol als voorzitter van de Dopingautoriteit komt dat allemaal samen."

Wat is precies de taak van de Dopingautoriteit?
"Onze rol is geïnstitutionaliseerd in de Wuab, de Wet Uitvoering Anti-Dopingbeleid (2019). In die wet staat dat wij verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van het hele proces rond dopingcontroles, het verzamelen en onderzoeken van informatie over mogelijke overtredingen van een dopingreglement, en het geven van voorlichting over doping. Dat gaat over dopingpreventie in het geheel: het geven van voorlichting, educatie, maar ook over intelligence and investigation, het goed inzetten van dopingcontroles, het testen en het goed afhandelen van wat daarop volgt."

"We voeren de wet uit als het gaat om handhaving, maar we zijn er ook om sporters te ondersteunen. Het motto daarbij is, samenwerken waar het kan en onafhankelijkheid waar dat moet. Onze educatie is erop gericht topsporters en hun entourage vaardigheden aan te leren en ervoor te zorgen dat zij weloverwogen beslissingen kunnen nemen."

"Als het gaat om het opzoeken van medicatie of voedingspreparaten kunnen wij sporters met raad terzijde staan en we kunnen ze ook helpen te navigeren door het systeem van whereabouts of ondersteunen bij dispensaties."

Zijn jullie alleen verantwoordelijk voor topsport, of ook voor breedtesport?
"We zijn er voor de totale georganiseerde sport. Iedereen die is ingeschreven bij een sportbond in Nederland, is gebonden aan het Nederlandse dopingreglement. Daar moet je natuurlijk wel bij aantekenen dat we onze controles gericht inzetten. We werken aan een robuust anti-dopingsysteem en van die controles aan de top gaat een preventieve werking uit, maar het dopingreglement geldt voor de volledige georganiseerde sport."

Naast de georganiseerde sport is er ook veel ongeorganiseerde sport. Op sportscholen wordt ook geëxperimenteerd met doping? Wat doen jullie daarmee? 
"Dat laat ons uiteraard niet koud. Naast onze wettelijk verankerde taak hebben we van de minister de opdracht gekregen om waardevrije, wetenschappelijk onderbouwde informatie te ontwikkelen over de gezondheidseffecten van het gebruik van prestatie- (en uiterlijk)bevorderende middelen. Hiermee richten we ons op de anders-georganiseerde kracht- en vechtsporter, met als doel het terugdringen van gezondheidsschade door dopinggebruik."

"De definitie van doping is drieledig: is het middel prestatiebevorderend; is het schadelijk voor de gezondheid en/of is het in strijd met de waarde van sport. Als een middel aan twee van de drie criteria voldoet, komt het op de dopinglijst. Voor de anders-georganiseerde sport geldt dat strikte kader niet. Daarom zien wij het als onze taak om waardevrije informatie te verschaffen, om mensen de kans te geven zichzelf goed te informeren, zodat zij op basis daarvan de juiste keuzes kunnen maken."

Jullie voeren de Nederlandse wet uit, maar jullie zijn ook aangesloten bij het World Anti Doping Agency (WADA). Wat is precies jullie positie daar tussenin?
"In de Nederlandse wet is opgenomen dat het internationale kader leidend is. Wij handelen onafhankelijk van VWS en van de sport. Wij zijn een uitvoerende organisatie, geen beleidsmakers. Wij bepalen niet wat er op de dopinglijst staat. Het WADA houdt uiteraard wel ruggenspraak met de alle nationale antidopingorganisaties. Als een van de oudste nationale antidopingorganisaties ter wereld kunnen we veel expertise inbrengen. Die expertise gebruiken we om input te leveren via diverse expert committees."

Die beruchte lijst, loop je daar niet altijd mee achter op de mensen die steeds weer nieuwe prestatiebevorderende middelen uitvinden, en is dat niet frustrerend?
"Nee. Ik kan me voorstellen dat zo'n beeld er is, maar tegelijkertijd geloof ik heel erg in de preventieve werking van het systeem, dat sporters overal op dezelfde manier aan dezelfde regels worden gehouden. Natuurlijk moeten we blijven innoveren om de ontwikkelingen bij te houden."

"Naast controles kunnen we tegenwoordig ook longitudinaal testen. Er zijn dopingpaspoorten waarmee je niet alleen naar de lab-resultaten kijkt die binnenkomen, maar ook naar langetermijnwaarden. En we kunnen tot tien jaar na dato hertesten. Overigens kun je natuurlijk niets doen bij een positieve hertest als het middel destijds nog niet op de lijst stond, maar de lijst wordt continu bijgewerkt en veel middelen zijn al bekend."

Hoe kijk je als voorzitter van de Dopingautoriteit naar de Enhanced Games?
"Wij staan voor het compleet tegenovergestelde. Mensen die doping gebruiken en daar dan ook nog voor betaald worden… Daar kan ik mij in ieder geval niet mee verenigen. Wij staan voor integriteit, eerlijke en schone sport."

Gender is tegenwoordig ook een veelbesproken onderwerp als het gaat om eerlijke en integere sport. Ligt daar ook een rol voor de Dopingautoriteit?
"Nee, het testen op gender valt niet binnen onze opdracht en onze kaders. Daar zijn de internationale federaties verantwoordelijk voor."

Tot slot, in de jaren negentig en in het eerste decennium van deze eeuw was, met name in het wielrennen maar ook in andere sporten, eigenlijk continu sprake van dopingschandalen. Tegenwoordig hoor je er eigenlijk weinig meer over. Wordt er ook daadwerkelijk minder gebruikt?
"Ik denk wel dat de cultuur echt is omgeslagen. In het wielrennen zie je tegenwoordig dat professionele ploegen ook in contracten met renners bepalingen opnemen over doping en profploegen kochten op een gegeven moment ook zelf dopingcontroles in. Er wordt heel veel getest in het wielrennen en er zijn minder zaken. Daaruit kun je afleiden dat er in ieder geval minder gevonden wordt."