Oud-schaatskampioen Jan Bos start met kenniscentrum

“Niemand wil zijn kennis delen met anderen, zeker in de topsport niet”, zegt Jan Bos. Afgelopen seizoen nam de eerste Nederlandse wereldkampioen sprint afscheid als topschaatser, maar zijn ervaring gaat niet verloren. Samen met zijn werkgever Bureau B+O Architecten in Meppel werkt Bos aan een kenniscentrum voor de schaatssport. De oud-schaatser wil zijn kennis juist wél delen en hoopt daarmee een nieuwe verhouding tussen coaches en sporters te creëren.

“Je ziet vaak dat een sporter geen verantwoordelijkheid neemt”, aldus Bos. “Dat hij achterover leunt en zegt: coach, jij bepaalt wat ik moet doen. Die structuur wil ik doorbreken. Een sporter moet niet afhankelijk zijn van de coach. We willen mooie sport zien, emotie. Een schaatser die aan de start van de 500 meter staat, moet puur voor zichzelf rijden. Niet voor zijn coach, niet voor zijn ouders, niet voor zijn oma, niet voor het publiek. Alleen als hij zelf de verantwoordelijkheid neemt, kan hij het uiterste uit zichzelf halen. Een sporter moet alles zelf kunnen en willen doen. Hij moet zelf nadenken, alleen dan kan hij optimaal gemotiveerd aan de start staan.”

Bos heeft zelf lang geworsteld om dat inzicht te verwerven: “Eigenlijk is mij dat pas in mijn laatste jaar als schaatser echt duidelijk geworden.” Misschien wel juist daarom benadrukt hij het belang van goede begeleiding. Kennis is de sleutel. “Ik wil zoveel mogelijk kennis in huis halen en die wil ik met sporters delen. Kennis op alle vlakken. We hebben een voedingsdeskundige nodig en iemand met verstand van materiaal. Maar we willen ook een sportpsycholoog in huis hebben, een inspanningsfysioloog, een fysiotherapeut.”

Als schaatser stond Bos bekend om zijn verfijnde techniek. Wie kon er mooier sprinten dan de stylist uit Hierden? Logischerwijs is dat het kennisgebied waar hijzelf de meeste inbreng heeft. “Ja, dat is mijn deel. Daar weet ik natuurlijk heel veel van. Als ik naar het schaatsen kijk - zelfs naar de toppers - zie ik dat er nog heel veel winst te behalen valt. Er wordt vaak veel te complex gedacht over techniek en dan wordt de grote lijn vergeten. Het gaat erom dat je de basis zo goed mogelijk uit moet voeren. Veertig jaar geleden reden ze technisch ongeveer net als wij nu. De klapschaats heeft natuurlijk wel iets veranderd en tegenwoordig zitten we wat dieper. We hebben beter ijs, beter materiaal en betere pakken, maar wezenlijk is de beweging nog altijd hetzelfde. Die basis, de globale lijn, daar kan ik schaatsers mee helpen.”

Is Bos niet bang dat coaches zijn begeleiding als bedreigend ervaren? “Een coach kan het als een bedreiging zien, maar dat is het niet. Door de sporter meer verantwoordelijkheid te geven, versterk je de invloed van de coach juist. Je moet een sporter zelf fouten durven laten maken. De coach moet niet alles aandragen, hij moet zijn pupil loslaten om meer invloed te kunnen hebben.” Als een sporter zelf verantwoordelijkheid neemt voor alles wat bij zijn topsportloopbaan komt kijken, waaruit bestaat dan de rol van een coach? “Die heeft een belangrijke adviserende functie”, aldus Bos. “Een sporter is vaak geneigd om snel in details te treden. De coach is er voor de helikopterview, het overzicht.”

Bureau B+O Architecten - dat Bos ook als schaatser al onder de hoede nam - start het kenniscentrum samen met Bos op. Wat is het verband tussen architectuur en topsport? “Bureau B+O houdt zich niet alleen bezig met architectuur. Het bureau heeft een filosofie van duurzaam werken en het creëren van een betere wereld. Daar hoort duurzaam met kennis omgaan, en je eigen verantwoordelijkheid nemen ook bij. Onze ideeën sluiten perfect op elkaar aan.” Samenwerking maakt ook onderdeel uit van die filosofie en Bos benadrukt daarom dat het kenniscentrum niet specifiek in dienst van een commerciële ploeg zal werken. “De kennis is op dit moment heel erg verdeeld. Wij willen juist alle kennis op één plaats verzamelen en we willen dat onafhankelijk en neutraal doen. Onze doelgroep bestaat in eerste instantie uit sporters van regionaal en nationaal niveau.”

Over het verdienmodel achter het kenniscentrum hebben Bureau B+O en Bos nog geen vastomlijnde ideeën. ”Dat is nog iets waar we nog mee bezig zijn. Het gaat ons in eerste instantie meer om het leveren van kwaliteit dan om het verdienen van geld. We willen iets toevoegen.” Bos is al in gesprek met verschillende partijen in de schaatssport, maar hij sluit niet uit in de toekomst ook met andere sporten aan de slag te gaan. “De link met wielrennen is natuurlijk snel gelegd. Misschien gaat het wel zo snel groeien, dat we meteen ook verder gaan met andere sporten. Maar de kwaliteit staat voorop.”