door: Marc Hoeben | 24 maart 2016
Evalueren, beoordelen, verbeteren. In het bedrijfsleven is het al tientallen jaren aan de gang in de vorm van de zogeheten 360 graden feedback. Zelfreflectie vormt de basis daarvan. Samenwerkende partijen leveren ook hun input, zodat het zelfbeeld kan worden getoetst aan die input en iedereen zich kan verbeteren. Toch gek, dacht oud-hockeyer Mark Kaptein, dat deze ontwikkelingsgerichte aanpak niet in de sportwereld werd toegepast.
Mark Kaptein is de man achter SportCoachExcel. De naam is uiteraard bewust gekozen en heeft alles te maken met de wens om te willen excelleren. Bij Kaptein draait daarbij alles om 360 graden feedback. “Dat is eigenlijk een methode uit het bedrijfsleven, ontstaan doordat mensen zich willen verbeteren. Dat moet dan wel uit jezelf komen, je moet willen weten waar je aan kunt werken en wat je zwakke en wat je sterke punten zijn. Zelfreflectie is de basis en dat is ook wel het leuke, dat het is gebaseerd op wat je zelf vindt.”
Hockeywereld
Kaptein komt uit de hockeywereld. Hij speelde zelf in het eerste mannenteam van de Wassenaarse hoofdklasser HGC, hij coachte later de vrouwen van die club, de mannen van Rotterdam en hij was actief als assistent bij het Nederlandse vrouwenteam. Zelf heeft hij een achtergrond via een afgeronde studie aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding en een Master of Science voor de studie beleid, management en gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit.
Het verklaart nog steeds niet, weet hij, waarom hij SportCoachExcel is begonnen. Hij was marketingdirecteur bij zuivelfirma Danone, ging daar weg en zag het ‘licht.’ “Ik had al tien jaar niks gedaan met gedachtes die ik voor die tijd had. Soms vind ik dat wel jammer, dat ik hier niet veel eerder op ben gekomen. Maar door mijn ervaring in het bedrijfsleven merkte ik wel dat er veel meer aandacht was voor de manager dan in de sport. Ik vond dat wel gek. Sportcoaches en leraren lichamelijke opvoeding staan voor een groep en hebben een verantwoordelijke baan. Maar ze doen eigenlijk nooit iets aan persoonlijke ontwikkeling.”
"In sport wordt een 360 graden feedback nog niet gedaan. Je ziet mensen echt worstelen. Ze zijn vaak emotioneel betrokken en vergeten zich te ontwikkelen"
Dat kan dus anders, vindt Kaptein. “Bij een 360 graden feedback begin je met jezelf te evalueren. Daarna ga je dat zelfbeeld afzetten tegen wat anderen van je vinden. In sport wordt dat nog niet gedaan. Je ziet dan mensen echt worstelen. Ze zijn vaak emotioneel betrokken en vergeten zich te ontwikkelen.”
Samenwerking met sportpsychologen
Kaptein startte, zoals hij het noemt, op nul. “Ik heb in samenwerking met sportpsychologen als Brendon Koolen en Tessa Blom en een ervaren hockeycoach als Sonja Thomann een systeem voor de sportwereld bedacht. Zij hebben naar de vragen gekeken, of we daarmee wel echt de doelstelling konden meten.”
Sinds dit seizoen is het systeem online. “Het is betrekkelijk simpel. Je vult vragen in, er rolt een rapport uit. Dat is goed ontwikkeld, het biedt nieuwe inzichten en is soms best confronterend. Mensen krijgen een inlogcode, het zit in een beschermde omgeving. Ik spreek de mensen later ook altijd persoonlijk, bij ze thuis of op de club. Dan lopen we door de vragen heen. Het is wel heel belangrijk dat de persoon zelf echt iets wil leren. Je moet gemotiveerd zijn. In overleg met die persoon vragen we wie er in aanmerking komen om hem of haar te evalueren. Dat doen we, omdat de weerstand dan minder groot is. Die mensen krijgen een mail, kunnen een link aanklikken en het gedrag beoordelen. Daar komt een score uit, compleet met grafieken. Het is echt heel inzichtelijk. Iemand kan bijvoorbeeld zichzelf heel stressbestendig vinden. Maar uit de feedback van anderen kan iets heel anders komen.”
"Het blijft zo dat je vooruit moet willen. Of je nou professional bent of vrijwilliger"
Breed publiek
SportCoachExcel richt zich op een relatief breed publiek, zegt Kaptein. “We hebben het zo gedaan dat het geschikt is voor zowel professionele coaches als voor opleiders en voor vrijwilligers. Het is makkelijk om de competenties voor de verschillende doelgroepen aan te passen. Maar het blijft wel zo dat je vooruit moet willen. Of je nou professional bent of vrijwilliger.”
Wie het wil proberen, moet rekenen op kosten van 150 euro per persoon. “Dat is niet veel geld, want het heeft een enorme impact. In het bedrijfsleven wordt het tienvoudige gevraagd voor wat wij doen. Het is ook niet gek om dat bij vrijwilligers te rekenen. Clubs zijn vaak best bereid om dat in goede, trouwe vrijwilligers te investeren.”
In de laatste vijf maanden – sinds het begin – zag Kaptein 120 coaches voorbij komen. “Liefst 95 procent komt uit hockey, twee procent uit voetbal en twee procent uit handbal. Ik zie overal mogelijkheden, maar realiseer me ook wel dat elke teamsport een aparte wereld is en dat het niet altijd even makkelijk is om een mooie ingang te krijgen.”
Voor meer informatie: www.sportcoachexcel.nl
