Op zoek naar wetenschappelijke basis in zwemonderwijs

door: Leo Aquina | 12 maart 2015

“Naar schatting geen 5% van de eindtermen in het zwem-ABC is gebaseerd op gedegen onderzoek, zegt Mandy van der Weijden. In het kader van haar masterstudie aan de HAN Sport en Bewegen heeft zij bij de Hogeschool Windesheim in Zwolle het Zwemanalyselab opgezet. Van der Weijden wil het zwemonderwijs verbeteren op basis van samenwerking en gedegen onderzoek. Zij citeert een onderzoek waaruit blijkt dat 98% van de kinderen in Nederland het A-diploma haalt, 84% het B-diploma en slechts 38% het C-diploma. Waar ligt dat aan?

Van der Weijden heeft zelf ruime ervaring als coach van topzwemmers, maar haar inspiratie om zich met het zwemonderwijs bezig te houden kwam ergens anders vandaan: “Ik heb altijd die film van Bert Haanstra voor ogen (De stem van het water uit 1966, red.). Je ziet dat soort dingen nu nog altijd in het zwembad. Dat is toch ongelooflijk?”

Niet evidence based
Van der Weijden werkte samen met onder anderen Jacco Verhaeren, coachte bij PSV in Eindhoven topzwemmers als Hinkelien Schreuder en Mark Veens en was jeugdbondscoach bij de KNZB. “Vanuit mijn topsportachtergrond was ik gewend aan embedded scientists en ik verbaasde me enorm over de wereld van het Zwem-ABC toen ik daarmee in aanraking kwam, deels via mijn werk aan de Calo Windesheim en deels omdat ik er zelf als ouder mee in aanraking kwam”, vertelt Van der Weijden. “Het is een markt van 126 miljoen euro en er wordt niet of nauwelijks evidence based gewerkt. Dat was voor mij een trigger om hieraan te gaan werken.”

In het kader van haar Master aan de HAN Sport en Bewegen bedacht Van der Weijden het Zwemanalyselab in Zwolle. “De master heeft een innovatieve opzet. Je doet onderzoek en bedenkt een innovatie, maar je moet het onderzoek ook implementeren. Je schrijft een innovatieplan en dat ga je vervolgens ook uitvoeren. Over dat hele proces schrijf je vervolgens je thesis.” Een ideale situatie voor Van der Weijden die naast haar studie werkzaam is op de Hogeschool Windesheim. “Het feit dat ik mijn onderzoek op deze manier kan koppelen aan mijn werk, maakt het voor mijn werkgever ook interessant.”

Duikgat
Wat is nu eigenlijk het Zwemanalyselab dat Van der Weijden gaat opzetten? “Ik wil zorgen voor de verbinding tussen onderzoek naar materialen, maar ook naar programma’s in de wereld van de zwemvaardigheid. We willen daar zoveel mogelijk partners bij betrekken.”

Het zwemanalyselab is meer dan een afstudeerproject. Het is een plek waar ook andere onderzoekers de ruimte hebben om te experimenteren en kennis te delen. Als voorbeeld noemt Van der Weijden het onderzoek waar zij zelf op dit moment aan werkt:

“Ik hou mij bezig met het duikscherm. Dat is het gat waar kinderen op zwemles onder water doorheen moeten zwemmen. Daarover is altijd veel te doen, ook bij de ouders. De gedachte is dat een kind onder water de weg nog weet als het bijvoorbeeld onder een bootje terecht komt, omdat het leert naar de contrastkleur te zwemmen, maar eigenlijk is nooit onderzocht hoe het onder water precies werkt. Daar ben ik nu me aan de slag en dat doe ik samen met Aquarunner, een bedrijf dat zwemmaterialen maakt. Zij sponsoren het onderzoek met materiaal en voor hen zijn de resultaten interessant als het gaat om productontwikkeling. Dat is het model dat ik met het zwemanalyselab voor ogen heb.”

Schoolslag of borstcrawl
Het NPZ-NRZ (Nationaal Platform Zwembaden) is als partner bij het Zwemanalyselab betrokken. Diverse aanbieders van zwemdiploma’s begeven zich op de markt, waarvan de KNZB recent een eigen opleidingslijn heeft ontwikkeld. Het NPZ-NRZ hanteert al jaren het Zwem-ABC, maar de KNZB stelde daar in 2013 een eigen opleidingslijn tegenover. Geen van beide opleidingslijnen is volgens Van der Weijden voldoende evidence based.

“Je ziet enorm veel discussie over bijvoorbeeld welke slag je het beste als eerste kan aanleren, schoolslag of borstcrawl. In veel van die discussies roepen mensen van alles zonder het te onderbouwen met gedegen onderzoek. Ik denk dan: ga nou eens allemaal bij elkaar zitten en probeer samen te kijken wat echt werkt.”

A-diploma kost gemiddeld 840 euro
Daarbij kijkt Van der Weijden ook naar het tijdbeslag van de zwemopleidingen en de kosten die dat met zich meebrengt. “Kinderen doen gemiddeld anderhalf jaar over het behalen van een A-diploma en dat kost de ouders gemiddeld zo’n 840 euro. Als je dat afzet tegen de contributie van een gemiddelde voetbalvereniging, vind ik het niet vreemd dat ouders na het B-diploma stoppen. We moeten met zijn allen kijken of er geen efficiëntere manieren zijn, bijvoorbeeld door kinderen gespreid over meerdere jaren in kortere lesperioden zwemvaardigheid mee te geven.”

Voorlopig is er voldoende werk aan de winkel voor het Zwemanalyselab. Van der Weijden wil van de eindtermen het zwem-ABC van 5% evidence based op dit moment naar 80% evidence based in 2018 brengen.

Voor meer informatie: info@zwemanalyselab.nl. Voor meer informatie over de masteropleiding Sport- & Beweeginnovatie van de HAN klik hier.