Onderzoeksnetwerk wil brug slaan tussen sporttheorie en -praktijk

Een platform waarin mensen uit sport, wetenschap en samenleving elkaar ontmoeten en inspireren. Dat is het doel van Sport & Society, een landelijk kennis- en innovatienetwerk dat op 30 november a.s. van start gaat in Utrecht. Netwerkmanager Frank van Eekeren hoopt dat het netwerk vooral meer inzichten gaat opleveren over de maatschappelijke betekenis van sport.

Het regeerakkoord - waarin het maatschappelijke belang van sport veelvuldig wordt benadrukt - was voor Van Eekeren een bevestiging dat hij met zijn voorgenomen netwerk op de goede weg zat. Maar volgens de sportonderzoeker leefde het plan voor een gedegen kennisbundeling in zijn vakgebied al langer.

Toenemend sportbelang
Verschillende trends liggen ten grondslag aan de geboorte van het netwerk Sport & Society. Vanuit zijn eigen ervaring bij de Universiteit Utrecht (UU) en in contacten met de Hogeschool Utrecht (HU) merkte Van Eekeren dat er steeds meer belangstelling komt voor het onderzoeksveld tussen sport en maatschappij. Alleen al op de UU en HU zijn er zestig onderzoekers – afkomstig van allerlei verschillende disciplines - bezig met sportonderzoeken.

“Maar het probleem is dat al die onderzoekers vaak solistisch te werk gaan binnen het eigen instituut”, zegt van Eekeren. “Zo ontstaat er wel veel kennis, maar wordt die niet gebundeld.” Vanuit die groep kwam vervolgens het initiatief om een betere samenwerking op te zetten.

Parallel aan die ontwikkeling loopt de groeiende vraag naar sportonderzoek, getuige onder meer het Sectorplan Sportonderzoek en -onderwijs 2011-2016, opgesteld door NOC*NSF, en het vanuit de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) georganiseerde onderzoeksprogramma Sport.

Als derde aanleiding voor het netwerk noemt Van Eekeren het toenemende belang van sportonderzoek binnen de academische wereld. “Dat zie je in de colleges van bestuur. Maar die colleges moeten zwaartepunten voor onderzoek aanwijzen. Dan is sport een te klein gebied. Om sport binnen de zwaartepunten op de agenda te zetten is een goed netwerk nodig, zodat de onderzoeksrelevantie vergroot wordt.”

Iedereen mag lid worden
Het netwerk dat op 30 november het levenslicht ziet is niet exclusief voor onderzoekers, benadrukt Van Eekeren. “Mensen uit de praktijk zijn ook van harte welkom. Bijvoorbeeld vanuit de NISB, KNVB of NOC*NSF. In principe kan iedereen lid worden, als een individu het gevoel heeft dat hij een meerwaarde kan zijn en het netwerk dat gevoel ook heeft.

“Het tweede gedeelte van onze naam, Society, is daarom misschien nog wel belangrijker dan het eerste”, vervolgt Van Eekeren. “We willen daarom ook absoluut geen top-down benadering. Via ons netwerk willen we onderzoeken de vertaalslag naar de praktijk laten maken, ook naar het onderwijs, zodat die ten goede komen van de samenleving. Of andersom.”

Een levendige interactie tussen sportpraktijk en onderzoek is daarom volgens Van Eekeren noodzakelijk. “Iedereen kijkt toch vanuit zijn eigen discipline naar ontwikkelingen. Als je die kennis of inzichten deelt, kom je verder en inspireer je elkaar.”

Zelfvoorzienend
Om die interactie tussen praktijk en academische wereld te faciliteren zal het netwerk bijeenkomsten en debatten organiseren. Volgens Van Eekeren kost het weinig om het netwerk straks draaiende te houden. “De UU en HU betalen nu de opstartkosten met onder meer een website en logo. Daarna zijn er straks misschien één of twee lichte coördinatoren nodig en dat is het dan ook wel. Uiteindelijk moeten de mensen elkaar zelf gaan vinden. Dat is het ultieme doel.”

Het netwerk heeft vier maatschappelijke thema’s ontwikkeld dat de samenwerking en het multidisciplinair sportonderzoek moet stimuleren: Sport & Participatie, Sport & Jeugd & Ontwikkeling, Sport & Vitaliteit en Sport & Instituties. Hierdoor moeten mensen elkaar snel vinden. Volgens Van Eekeren laten die vier thema’s zien dat Sport & Society zich breed richt op onderwerpen zowel in als rondom sport.

In Amsterdam is men op dit moment ook druk bezig met het oprichten van een kenniscentrum voor sport, bedrijfsleven, overheid en wetenschap, met als basis een samenwerkingsverband tussen de Vrije Universiteit (VU) en de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) onder de noemer: Netherlands Institute for Sport, Science and Innovation (NISSI).

Van Eekeren benadrukt dat het Amsterdamse netwerk zich op andere aspecten van sportonderzoek richt. “Zij zitten ook in die oprichtingsfase, maar zijn meer gericht op topsport en denken mee met beleidsmakers in het verbeteren van prestaties of technologie. Dat vinden wij ook interessant, maar dan vanuit het perspectief van de samenleving. Wij hanteren een bredere invalshoek. Zij zijn meer embedded in de sport.”

Vliegende start
Het afschieten van de Olympische Spelen in 2028 door het kabinet heeft volgens de onderzoeker geen negatieve gevolgen voor sportonderzoekend Nederland. “Het doorgaan was ongetwijfeld een stimulans geweest maar ons vakgebied - sport en maatschappij - wordt wel degelijk gezien in het regeerakkoord. Onze vragen blijven van belang.”

Na 30 november hoopt Sport & Society vanuit bakermat Utrecht snel het hele land te bestrijken. Daarvoor zijn er contacten gelegd met onder andere de Hanzehogeschool in Groningen, Fontys Hogescholen en Wageningen Universiteit. Ook werkt het netwerk nauw samen met sportonderzoeksbureau Mulier Instituut, dat veel expertise heeft op de thema’s waar Sport & Society zich op richt.

Van Eekeren reist als kartrekker van het platform stad en land af om alvast verbindingen te leggen tussen onderzoekers en praktijkmensen. Bij die verbindingswerkzaamheden voelt hij veel enthousiasme over het netwerk.

Over een week gaat Sport & Society met minimaal 60 leden van start, allen afkomstig uit de onderzoekswereld. Maar Van Eekeren blijft terughoudend over toekomstverwachtingen. “Laat ons eerst nou maar gewoon bewijzen dat wij een meerwaarde zijn. Daarna zien we wel verder.”