Onderzoek maatschappelijke spin-off: veel potentie, weinig cijfers

Eind februari presenteerde DSP-groep het rapport ‘Meer halen uit sportevenementen’. Het onderzoeksbureau evalueerde in opdracht van het ministerie van VWS het beleidskader Pilots Sportevenementen. In hoeverre hebben de georganiseerde side-events effect gehad?“De belangrijkste conclusie is dat side-events een kansrijke mogelijkheid zijn om de maatschappelijke spin-off van een hoofdevenement te vergroten en versterken”, aldus onderzoeker Marieke de Groot. Opvallend is echter dat er weinig cijfermateriaal beschikbaar was, terwijl een van de vooraf gestelde subsidie-eisen was dat de maatschappelijke spin-off meetbaar moest zijn.

VWS verstrekte in december 2010 ruim 1,1 miljoen euro aan tien pilotprojecten. Jasmijn Willemsen van VWS somde destijds de voornaamste criteria op: “Het ging om de meetbaarheid van de maatschappelijke spin-off. De aanvrager moest zelf van tevoren aangeven hoe ze dat zouden doen. Ook werd er gekeken naar de relevantie en de omvang van de maatschappelijke spin-off en de duurzaamheid van de maatschappelijke spin-off. Hoe lang werken de maatschappelijke effecten door?” Dit was te lezen in een artikel op Sport Knowhow XL van 16-12-2010. Hoe de spin-off zich achteraf verhoudt tot de kosten, kan De Groot desondanks moeilijk inschatten: “Het is pas de eerste keer dit dat wordt onderzocht en DSP is pas na afloop ingeschakeld. We waren voor de bewijslast afhankelijk van de organisaties van de evenementen. Maar er is door hen heel weinig bijgehouden, er zijn weinig harde cijfers verzameld. Alleen het WK CP voetbal heeft dat wel gedaan. Zij kwamen uiteindelijk op een vrij hoog bedrag per deelnemer bij sommige activiteiten en dan kom je op de discussie of het wel de moeite waard is om er zoveel geld in te steken. Aan de andere kant heeft het WK CP voetbal bijvoorbeeld een werkboek ontwikkeld om kinderen bekend en bewust te maken van CP voetbal. Daarvan zijn achthonderd exemplaren verspreid op 333 scholen en twintig maatschappelijke instellingen, dus dat had een groot bereik. Maar het is altijd lastig om spin-off in geld uit te drukken want je kunt nooit een exact bedrag vaststellen. Het was overigens ook niet de focus van dit onderzoek om er een bedrag aan te koppelen. We kunnen wel vaststellen dat er bij een groot aantal evenementen sprake is van positieve maatschappelijke spin-off.”

DSP kreeg als opdracht om te onderzoeken wat succesvolle methoden van aanpak zijn om de maatschappelijke spin-off van sportevenementen te versterken, deels door middel van literatuuronderzoek en deels door de tien projecten uit het beleidskader pilots sportevenementen onder de loep te nemen. Maatschappelijke spin-off omschrijft DSP als volgt:

‘Maatschappelijke spin-off omvat de (positieve, maar ook negatieve) effecten die merkbaar en meetbaar zijn in de samenleving als gevolg van het plaatsvinden van een top- of breedtesportevenement (inclusief de side-events).’

Dit is verder uitgewerkt in de themagebieden Gezondheid & Vitaliteit, Participatie & Cohesie, Beleving & Ervaring, Economie & Werk, Milieu & Innovatie en Imago & Identiteit. Aan die themagebieden zijn indicatoren gekoppeld zoals ‘afname van het aantal blessures onder deelnemers’ (gezondheid); toename verenigingslidmaatschap (participatie); ‘toenemend draagvlak voor de Olympische en Paralympische Spelen 2028’ (beleving); ‘toegenomen werkgelegenheid in de regio’, (economie); ‘duurzame infrastructurele aanpassingen’ (milieu) en ‘versterking van het toerisme na het evenement’ (imago). Volgens De Groot is er veel potentie. “Maar het staat nog in de kinderschoenen. Je ziet dat de mensen die het organiseren vaak meteen gaan uitvoeren, zonder dat er van tevoren goed wordt nagedacht over die maatschappelijk spin-off en zonder dat alle juiste partijen er op tijd bij betrokken worden. Daardoor worden er veel kansen gemist.”

DSP doet een aantal aanbevelingen aan de opdrachtgever VWS. “Formuleer van tevoren doelstellingen en geef aan hoe je dit gaat meten. Op die manier kun je bij benadering laten zien wat je met het geld hebt gedaan en wat het heeft opgeleverd”, aldus De Groot. DSP is over het algemeen positief over de pilots die zijn onderzocht: “We zien een goede ontwikkeling. Een project als ‘Join the Table’ van de tafeltennisbond heeft bijvoorbeeld veel nieuwe leden voor verenigingen opgeleverd. Veel organisaties die we hebben onderzocht willen de pilots sowieso doorzetten, met of zonder subsidie. Wij adviseren VWS dat proces te ondersteunen met gerichte subsidies. Daarbij moet VWS wel duidelijk aangeven wat ze verwachten van de organisaties. Ook adviseren we te kijken naar de mogelijkheden om een pool van experts in te richten om te voorkomen dat het wiel telkens opnieuw wordt uitgevonden. Veel mensen die evenementen organiseren, doen dat voor de eerste keer. Bonden organiseren nu eenmaal niet ieder jaar een EK of WK. Er wordt kennis ontwikkeld en opgebouwd, maar als het evenement over is, vloeit dat ook weer weg.”