Nieuw sportmedisch kennistraject voor trainers en coaches

Een verzwikte enkel, chronische pijntjes of klachten, terugkomen van een blessure. Welke trainer/coach heeft er in de dagelijkse praktijk niet mee te maken gehad? Op het sportveld is die trainer/coach vaak de eerstverantwoordelijke voor het verlenen van zorg, maar heeft de trainer/coach daarvoor voldoende kennis en vaardigheid in huis? De Vereniging voor Sportgeneeskunde en de Academie voor Sportkader zagen een lacune in de Kwalificatie Structuur Sport (KSS) en hebben de handschoen opgepakt om daar iets aan te doen.

De Vereniging voor Sportgeneeskunde (VSG) is de wetenschappelijke vereniging voor sportartsen en expert op het gebied van alles wat met sportmedische zaken te maken heeft. De vereniging wil Nederlanders bewust maken van verantwoord sporten of bewegen, onder meer via de website Sportzorg.nl. “De verantwoordelijkheid voor een gezonde sportdeelname ligt namelijk bij de sporter zelf. De trainers/begeleiders zijn daarbij een belangrijke intermediair”, zegt Nelly Voogt van de VSG. De Academie voor Sportkader (ASK) op zijn beurt faciliteert trainersopleidingen voor bonden en draagt zorg voor zaken die in dat kader gemeenschappelijk gedaan kunnen worden. Samen ontwikkelen de VSG en de ASK een sportmedisch opleidingstraject voor trainers van niveau 2, 3 en 4. “Dit traject vergroot het bewustzijn van de sportleider over zijn/haar rol bij sportongevallen, blessures en overtraining”, aldus Voogt. “Trainers zijn natuurlijk geen artsen of fysiotherapeuten, maar er zijn wel sportmedische aspecten waar zij mee te maken krijgen.”

VSG en ASK hebben ervoor gekozen om het traject eerst voor niveau 3 uitwerken, omdat de noodzaak daar het grootst is. “De opleiding op niveau 3 leidt trainers op die bij de vereniging eindverantwoordelijk zijn voor de training”, legt Voogt uit. In het sportmedische traject komen vijf sportmedische thema’s aan de orde, in volgorde:

- het nemen van maatregelen ter voorkoming van blessures;
- het herkennen van beginnende blessures;
- het onderscheiden van mild en ernstig lichamelijk letsel;
- het handelen bij het vermoeden van ernstig lichamelijk letsel;
- het behandelen van mild lichamelijk letsel aan huid en bewegingsapparaat.

“Doelstellingen zijn onder meer de cursist in staat te stellen de risico’s van zijn sport te herkennen en maatregelen te treffen ter voorkoming ervan, het inschatten van oorzaken en gevolgen van pijnklachten en te leren hoe er gehandeld kan worden bij sportletsels”, licht Voogt toe.

Het traject bestaat uit workshops met opdrachten en een e-learning module. “De opdrachten zijn de basis. Neem bijvoorbeeld blessurepreventie. Cursisten krijgen de opdracht om na te gaan wat in hun sport veel voorkomende blessures zijn, te analyseren wat de oorzaak is en wat ze kunnen doen om dat de voorkomen.” Het gedeelte e-learning bestaat uit zes filmpjes die de VSG en ASK hebben laten maken. Daarin komt bijvoorbeeld een voorbeeld van een trekkebenende voetballer tijdens een wedstrijd. Voogt: “Wat doe je daarmee als trainer? Op welk moment besluit je een speler van het veld te halen? In een ander filmpje is sprake van een valpartij bij het wielrennen. Daarbij gaat het erom dat de cursisten onderscheid kunnen maken tussen mild en ernstig letsel.”

In de KSS zijn geen specifieke eisen opgenomen op sportmedisch gebied en het opleidingstraject van de VSG en ASK is dan ook (nog) geen verplicht onderdeel van het curriculum. “We hebben wel gekeken naar de eindtermen om te zien wat er in staat op sportmedisch gebied, maar er staat niets echt helder in de beheerscriteria. Op dit moment wordt de kwalificatiestructuur herzien en er komt wel aandacht in voor blessures. Daarbij komt dit opleidingtraject dus goed van pas”, aldus Voogt. Bonden kunnen het opleidingstraject integreren in hun eigen trainersopleiding, dat kan met een eigen sportarts, maar ook met sportartsen vanuit de VSG. “Het zou mooi zijn als het een verplicht onderdeel wordt van het curriculum, maar het belangrijkste is dat bonden inzien dat dit een belangrijk onderdeel is van de trainersopleiding.” De VSG wil in de nabije toekomst ook scholing aanbieden aan ouders en begeleiders als het gaat om onderscheiden van mild en ernstig lichamelijk letsel en hoe te handelen.