door: Lennart Bloemhof | 14 november 2013
Sportbestuurders kunnen sinds eind oktober het omgaan met lastige verenigingsdilemma’s oefenen via het online spel ‘Sportief Besturen’. Het hulpmiddel is gelanceerd op initiatief van het landelijke actieplan 'Naar een veiliger sportklimaat'. In totaal leverden 24 sportbonden de input voor het online spel met als doel om via het spel sportbesturen te inspireren om op hun eigen manier en zo daadkrachtig mogelijk lastige dilemma’s op te lossen. 
Het online spel is een vervolg op de workshop ‘Sportief Besturen’, dat twee jaar geleden door het landelijke actieplan werd opgezet. In de workshop Sportief Besturen krijgen bestuurders handvatten aangeboden om de invloed op de sfeer van hun vereniging te vergroten. Inmiddels hebben meer dan duizend sportbestuurders van 29 sportbonden de gratis workshop gevolgd. Nathalie Verdult is vanuit het actieplan 'Naar een veiliger sportklimaat' coördinator van Sportief Besturen. Ze stuurt het project aan en zorgt per sportbond voor een sportspecifieke uitrol van de workshops.
Behoefte aan concrete toolsIn het actieplan 'Naar een veiliger sportklimaat' werken in totaal 42 sportbonden samen. Dat niet alle bonden meedoen aan de workshop Sportief Besturen (29 bonden) of aan het online spel (24 bonden), verklaart Verdult door de keuzes die bonden elk jaar moeten maken voor de onderdelen van het actieplan waaraan ze willen deelnemen. In de ontwikkeling van het Sportief Besturen-spel zijn de tennis-, volleybal-, en hockeybond kartrekkers. Verdult: “Zij zijn ons klankbord op het gebied van wat de verenigingen en hun bestuurders willen.”
"Tijdens de workshops ontstond het plan om het online spel te ontwikkelen”, aldus Verdult. “De workshop neemt één avond in beslag en wordt zeer goed ontvangen. Maar veel bestuurders hadden de behoefte om met hun collega-bestuurders concreet aan de slag te gaan met de theorie en praktijkvoorbeelden die ze op de workshop kregen voorgeschoteld. Een online tool bleek daar een goed middel voor.” Het bedrijf IJsfontein, gespecialiseerd in het ontwikkelen van
serious gaming-programma’s, ontwikkelde het Sportief Besturen-concept. Het uiteindelijke online spel is gratis toegankelijk voor alle Nederlandse sportverenigingsbesturen via de website
www.sportiefbesturen.nl.
Dilemma’sAls een verenigingsbestuurslid zich aanmeldt op de website, geeft hij allereerst aan welk bestuurslid als ‘teamcaptain’ zal fungeren tijdens het traject. Deze bepaalt vervolgens voor welke tak van sport het bestuur dilemma’s wil ontvangen en wanneer het programma moet gaan starten. Vervolgens krijgt het bestuursteam elke week over een tijdspanne van minimaal zes tot maximaal tien weken een bestuursdilemma voorgeschoteld die ze eerst individueel en vervolgens samen moeten oplossen.
Bij elk dilemma geven de verenigingsbestuurders aan vanuit welke van de vier verschillende rollen in het spel ze het dilemma willen benaderen: via de beleids- en procesrol (gefocust op de vraag: 'wat voor vereniging willen wij zijn?'), communicatierol (gefocust op: 'weet iedereen binnen de club waar we voor staan?'), voorbeeldrol (met een focus op: 'geven we zelf het goede voorbeeld?') of via de weerbaarheidsrol (gefocust op: 'hoe treden we op tegen ongewenst gedrag?').
Via de online tool bespreken de bestuurders met elkaar hoe het dilemma op te lossen. Wanneer er zes dilemma’s zijn behandeld, volgt een rapportage. Daarnaast ontvangt de vereniging het ‘zilveren certificaat Sportief Besturen’. Daarna kan het bestuur er voor kiezen om nog eens vier dilemma’s te behandelen en voor het gouden certificaat te gaan.
BondshulpDe dilemma’s zijn gebaseerd op lastige situaties voor besturen die de 24 sportbonden regelmatig tegenkomen in hun sport. Deze leverden zij aan voor het spel als oefenmateriaal. Als voorbeeld van een dilemma noemt Verdult het omgaan met een jeugdcoach die al lange tijd vrijwilliger is bij de club, maar jeugdleden op een negatieve manier coacht.
Ook wordt in een dilemma de rol van social media en het effect hiervan op de uitstraling van de club, wanneer bijvoorbeeld clubleden zich negatief uitlaten over een tegenstander of scheidsrechter, onder de loep genomen. “Dat is een lastige, want clubs hebben het gevoel geen grip te hebben op social media”, zegt Verdult. “Maar iedere sport heeft zo zijn eigen dilemma’s. De lastigste dilemma’s van het spel focussen op pesten of een (bestuurs)ruzie binnen de vereniging.”
InternDe coördinator benadrukt dat van buitenaf niet wordt meegekeken met het spel. Het bespreken van de dilemma’s is een interne procedure. “We willen dat verenigingsbestuurders zich op hun gemak voelen, zodat ze kunnen zeggen wat willen. We stellen daarom ook geen oplossingen voor. Het is een middel dat sportbestuurders leert om te gaan met lastige situaties door met elkaar de dialoog aan te gaan, zodat ze samen en op een eigen manier tot een oplossing komen.”
Verdult benadrukt dat die manier van werken een eyeopener is voor veel bestuursleden. “Ook al ben je het intern oneens: het is belangrijk dat je als bestuur keuzes maakt en ook eenduidig naar buiten communiceert.” Het volgen van de Sportief Besturen-workshop is volgens Verdult een goede basis voordat wordt gestart met het online spel, maar niet essentieel.
Eigen dilemma’sDe eerste feedback op het spel is positief, zegt ze tevreden. “We zijn nog niet lang bezig, maar we horen dat de dilemma’s herkenbaar zijn en bestuurders vinden het gebruik van het programma laagdrempelig en eenvoudig.” Het spel is via een smartphone, tablet en vaste pc te spelen.
Het is nog niet mogelijk voor verenigingen om eigen dilemma’s te behandelen via het programma. “Maar dat is iets waar we in de toekomst naar gaan kijken”, zegt Verdult. Ze hoopt dat veel verenigingen het spel gaan spelen. Met KNVB-bondsvoorzitter Michael van Praag als ambassadeur van het online spel moeten clubs het bestaan van het spel ontdekken.
Voor meer informatie: www.sportiefbesturen.nl, www.veiligsportklimaat.nl of lees de flyer (pdf) Word jij de sportbestuurder van de nieuwe generatie?
