Nederlandse bijdrage aan Brits olympisch succes

door: Leo Aquina | 22 september 2016

Groot-Brittannië won op de Olympische Spelen van Rio de Janeiro 67 medailles, twee meer dan op de thuisspelen in Londen vier jaar eerder. We vragen Sam Timmermans naar het geheim achter het Britse succes. De 33-jarige Nederlander zette eind 2013 de afdeling Sport Intelligence op bij UK Sport. Onder zijn leiding werken dagelijks tien man aan de cijfermatige onderbouwing van keuzes in de Britse topsport. “Sport Intelligence is niet de heilige graal, maar we hebben zeker een significante bijdrage geleverd”, zegt hij.

Voordat hij naar Londen vertrok, werkte Timmermans bij Infostradasports, een Nederlands sportdatabedrijf uit Nieuwegein, tegenwoordig onderdeel van het Amerikaanse Gracenote. “Bij Infostrada beschikten we over enorme hoeveelheden sportdata van internationale competities”, zegt hij.

“We hadden vooral mediaklanten, maar topsportorganisaties en nationale olympische comités waren ook geïnteresseerd in de resultaten van hun atleten en de concurrentie. Zij hadden echter wel middelen nodig om uit die ruwe data informatie te halen waarmee ze beleidskeuzes konden onderbouwen. In 2010 ben ik de afdeling Analytics begonnen met als doel het ontwikkelen van decision support tools, specifiek gericht op beleidsmakers in de sport. Destijds hebben we met een groot aantal nationale olympische comités gewerkt, zoals de Amerikanen, de Nieuw-Zeelanders, de Japanners, de Brazilianen, de Australiers, en ook de Britten.”

Keuzes
In Groot-Brittannië werd in de jaren voor 2012 met het oog op de Olympische Spelen in Londen veel en breed geïnvesteerd in topsport. Timmermans: “Na Londen hadden ze in Groot-Britannië het beste high performance systeem ter wereld, maar ze realiseerden zich ook dat ze moesten doorontwikkelen als ze aan de top wilden blijven. Er werd met name kritisch gekeken naar de brede investeringen. In Londen moesten alle sporten vertegenwoordigd zijn, daarna wilden ze terug naar een focusbeleid. De vraag in welke sporten echt medaillepotentie was, moest worden beantwoord. Daarom wilde UK Sport een afdeling Sport Intelligence oprichten en om dat te doen, kwamen ze bij mij terecht.”

Keuzes maken is belangrijk en om goede keuzes te kunnen maken moet je ze goed onderbouwen. “Mijn directe baas performace director Simon Timson is een groot voorstander van evidence based decision making. Hij heeft ervoor gezorgd dat ik de middelen kreeg om het grondig aan te pakken en een substantiële bijdrage te kunnen leveren”, zegt Timmermans. “Having the facts on the table, heeft voor een grotere transparantie en meer efficiënte besluitvorming gezorgd”. Toch bepaalt de data niet alles. “Wij leveren de besluitvormers een extra stuk van de puzzel . Dat nemen zij mee in een afweging samen met nog een groot aantal andere factoren.”

Zwemmen
Een van de keuzes die UK Sport na Londen maakte, was het dichtdraaien van de geldkraan voor negen sporten. “Die keuze gaf UK Sport de mogelijkheid het geld te herinvesteren in elke atleet met medaillepotentieel”, zegt Timmermans. In het zwemmen bijvoorbeeld hielp Sport Intelligence ook met een aantal belangrijke beleidskeuzes.

“De zwemresultaten waren voor de Britten met slechts drie medailles teleurstellend in Londen. “Als Sport Intelligence hebben wij vanaf 2013 bijgedragen aan het nieuwe beleidsplan, door te helpen bij het selectiebeleid. Op basis van historische data hebben we modellen ontwikkeld die weergeven hoe realistisch het is dat iemand ook daadwerkelijk de benodigde progressie kan boeken om een medaille te winnen. Mede dankzij onze analyses heeft de zwembond besloten de focus te verleggen op een kleinere groep sporters met de meeste medaillepotentie in Rio en Tokyo en deze groep maximaal te ondersteunen.” In Rio haalde TeamGB bij het zwemmen met een kleinere groep atleten uiteindelijk zes medailles, een verdubbeling ten opzichte van Londen.

Welke data?
In het verleden haalde UK Sport zowel de data als de expertise bij Infostradasports vandaan. De expertise hebben zij inmiddels zelf in huis, maar waar komt de data tegenwoordig vandaan? “Infostrada is nog steeds een belangrijke leverancier”, zegt Timmermans. “Maar we hebben inmiddels zelf ook een systeem gebouwd om te kunnen analyseren. Infostrada gebruiken we vooral om de competitieresultaten van onszelf en de concurrentie te monitoren. We proberen zelf zoveel mogelijk andere relevante data van onze eigen atleten te verzamelen en te analyseren. Doel is om die processen steeds meer te automatiseren om alles zo efficient mogelijk te laten verlopen.”

Er komt steeds meer data beschikbaar. Een van de uitdagingen voor Timmermans en zijn team is te bepalen welke data relevant en betrouwbaar is en welke niet: “Daarin is nog een wereld te winnen. Om de komende jaren de betrouwbaarheid, de relevantie en de inzichtelijkheid van data te verbeteren werken we met een groter team, dat zowel UK Sport, het Engelse Sport Instituut (EIS) als de verschillende sportbonden ondersteunt. Doel is om de toegevoegde waarde van Sport Intelligence binnen het gehele systeem verder te vergroten via een gecoördineerde aanpak die zich richt op alle lagen van het sportsysteem."

"Enerzijds richten we ons op de grote strategische investeringsvraagstukken en anderzijds op gedetailleerde sportspecifieke vraagstukken. Wat kan bijvoorbeeld GPS-data ons vertellen over tactische beslissingen in het zeilen? Om dat soort vragen goed in kaart te brengen, hebben we steeds nauwer contact met de sportexperts in het veld, zoals coaches, performance-analysten, fysiotherapeuten en andere leden van het begeleidingsteam.”

Meer dan nerds met cijfers
Het contact met de sportexperts in het veld is tweeledig. “Enerzijds werken we samen met de mensen met expertise in de specifieke sporten om te achterhalen welke vragen ze precies willen beantwoorden en anderzijds moeten de experts in het veld onze informatie op waarde kunnen schatten, om het op de juiste manier mee te kunnen nemen in hun keuzes”, aldus Timmermans. “We moeten in eerste instantie aantonen dat het relevant is. Dat betekent vooral hard werken, mensen ook kennis bijbrengen, zorgen dat onze informatie betrouwbaar is en investeren in onze relaties met de mensen in het veld. Succesvolle sport intelligence is meer dan een stel nerds die in een hoekje naar cijfers zitten te staren”, zegt Timmermans lachend.

Het Britse succes in Rio leidde internationaal soms tot gefronste wenkbrauwen. Expliciete dopingbeschuldigingen bleven achterwege, maar de Duitse baanwielrenster Kristina Vogel en de Franse sprintcoach in het baanwielrennen Laurent Gané uitten openlijk hun twijfels. Timmermans weerlegt de verhalen. Als je de data bekijkt van de Britse prestaties in Rio over de hele breedte dan zie je vooral dat wereldtoppers die in London gepresteerd hebben dat kunstje nogmaals hebben herhaald. En daarnaast een aantal jonge talenten hun progressie van de afgelopen jaren hebben doorgezet. Dat zijn normale trends in de high performance sport.

Multidisciplinair
Het Britse succes is volgens Timmermans voor het grootste deel te danken aan het feit dat er al twintig jaar stevig wordt geïnvesteerd met Loterij en overheids- gelden: “Dat gebeurt op alle gebieden, Sport Intelligence is daarin een onderdeel. Er bestaat een breed netwerk van multidisciplinaire samenwerking en er wordt niets aan het toeval overgelaten om elke vier jaar te excelleren. Voor de Olympische Spelen in Rio had de British Olympic Association (BOA) bijvoorbeeld op voorhand alternatieve accommodaties en alternatief vervoer geregeld, voor het geval dat het olympisch dorp en het georganiseerde vervoer niet voldeden. Al dat voorwerk kost geld, maar door de sporters ook tijdens de Spelen optimaal te faciliteren, voorkom je negatieve verrassingen.”

Nederland
Timmermans voelt zich in Londen als een vis in het water en hij is op dit moment alweer bezig met analyses voor de komende olympische cyclus. Ziet hij zichzelf nog eens terugkeren naar Nederland om Sport Intelligence ook bij NOC*NSF op de kaart te zetten? “De afgelopen drie jaar zijn geweldig geweest, zowel in werk- als in privésfeer. Het is fantastische om onderdeel te zijn van ‘s werelds beste high performance systeem. Na afloop van een olympische cyclus is het altijd weer een goed moment om te evalueren en vooruit te kijken."

"Op dit moment zijn er binnen UK Sport voor mij nog genoeg mogelijkheden en uitdagingen. Maar ik ben Nederlander, mijn familie woont in Nederland en ik heb een band met de Nederlandse sport, dus ik zie mezelf best ooit terugkeren. En als een Nederlandse sportorganisatie stappen wil zetten op het gebied van sport intelligence, dan kunnen ze altijd bij me aankloppen.”