"Nederland kan miljard besparen op zorgkosten"

door: Leo Aquina | 9 juni 2016

“De jeugd gaat nu per nieuwe generatie achteruit in lichamelijke gezondheid”, zegt Piet van Loon. De orthopeed uit Deventer richt zich - als het gaat om die gezondheidsproblematiek met rugklachten en blessures - op de houding. Onder auspiciën van Van Loon en Care to Move is er op het Etty Hillesum Lyceum in Deventer onderzoek gedaan. Conclusies daaruit geven aan dat bij tachtig procent van de leerlingen de ‘normale functionaliteit en vorm ontbrak’. Het reguliere bewegingsonderwijs en het normale sportaanbod bieden volgens de orthopeed geen oplossing, daarom ontplooit hij vanuit Care to Move activiteiten om de (para)medici en in het onderwijs te voorzien van kennis. Van Loon: “Goed beweegonderwijs en een leefstijlverandering ten aanzien van het zitten van kinderen kan Nederland op termijn een bezuiniging van misschien wel één miljard op de gezondheidszorg opleveren.”

Van Loon houdt zich al langer bezig met wat hij de ‘Gameboyrug’ noemt. In een artikel in het tijdschrift Medisch Contact waarschuwde hij in 2013 ook al voor de kwalijke gevolgen van te weinig en verkeerd bewegen en te veel zitten.

Leerlingen onderzoeken elkaar
Het onderzoek op het Etty Hillesum Lyceum bevestigt zijn conclusies van drie jaar geleden. Van Loon deed het onderzoek niet zelf, maar liet de leerlingen van de middelbare school elkaar onderzoeken in het kader van een profielwerkstuk VWO. “Dat heeft veel voordelen”, zegt hij. De leerlingen zijn enorm gemotiveerd om het goed te doen en als niet artsen maar de leerlingen elkaar nakijken, heb je geen last van allerlei medisch ethische commissies, wat wel en niet mag. We hoefden geen massa’s formulieren in te vullen. Terwijl de privacy volledig geborgd kon worden.”

Wat onderzochten de leerlingen precies? “Er werden geanonimiseerd vragen gesteld over geslacht, leeftijd, lengte, gewicht en aan welke sport ze deden. Vervolgens hebben we ze een aantal tests afgenomen. Op de rug liggen en een been optillen, een test voor de hamstrings. Daarbij hoort eigenlijk iedereen makkelijk tot negentig graden komen. Ze hebben ook gemeten hoe kort de kuitspieren en achillespezen zijn. Daarvoor kijk je naar de hoek tussen voet en onderbeen als je de voet optilt bij verschillende standen van de knie. Ook werden alle leerlingen gefotografeerd tegen een muur met een raster, waarbij ze zover mogelijk voorovergebogen moesten staan. Opnieuw om de hamstrings te testen door te kijken of de grond werd geraakt, maar vooral om de inwendige vervormingen van de rug vast te leggen.”

Houdingsproblemen
Op basis van de door de leerlingen verzamelde gegevens en foto’s konden Van Loon en zijn collega’s de samenhang tussen spierstijfheid en rugvervormingen in kaart brengen. In samenwerking met studenten van de Saxion Hogeschool in Deventer bereidt Van Loon een aantal wetenschappelijke publicaties voor op basis van dit onderzoek. Het beeld is zorgwekkend. Bij overgrote meerderheid van de leerlingen ontbreekt de ‘normale functionaliteit en vorm’. Van Loon benadrukt dat houdingsproblemen niet alleen tot rugproblemen leiden.

“Een verkeerde houding heeft vaak deze verkorte hamstrings tot gevolg. Als je alleen naar die hamstrings kijkt bij de vele blessures, mis je de eigenlijke oorzaak van het probleem. Bij Care to Move werken we met een computerprogramma de Formetric scan, dat de curvatuur van de rug meet en laat zien of het ‘chassis’ van ons lichaam goed is uitgelijnd of niet. Daarmee zien we meer dan op een röntgenfoto en is daarmee een enorm hulpmiddel voor therapeuten en begeleiders.”

Heilgymnastiek
Het zijn die therapeuten en begeleiders bij wie Van Loon zijn kennis graag onder de aandacht brengt. “In samenwerking met Houding Netwerk Nederland geven we lezingen en cursussen gegeven en - indien gewenst - verzorgen we videomateriaal. Op die manier maken we de verbinding gemaakt tussen lichamelijke opvoeding, geneeskunde en sport."

Van Loon geeft nu al cursussen voor het KNGF (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie) en de VvOCM (Vereniging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck).

"Reguliere sport is niet genoeg om de houding en de veerkracht in het systeem op orde te brengen. We moeten terug naar de oude kennis uit de orthopedische heilgymnastiek van voor de Tweede Wereldoorlog. In de sport zie je dat er vooral getraind wordt op sterkere spieren, en niet op soepelheid en balans, maar je moet je realiseren dat de hamstrings volcontinu een grote rol spelen bij de balans. Als de houding niet goed is, valt het gewicht van het hoofd voor de balanslijn en staan de hamstrings de hele dag onder spanning. Bovendien kan jong kraakbeen en bot, maar ook de tussenwervelschijven niet goed uitgroeien, waardoor de rug krom blijft. Vrijblijvend of zelfs verplicht bewegen en sporten heeft niet hetzelfde effect als de vroegere gymnastiekmethoden.”

Lange termijn
Van Loon gelooft dat Nederland op termijn enorm kan bezuinigen op de gezondheidszorg als alle kinderen weer houdingsonderwijs krijgen zoals Houding Netwerk Nederland dat voor ogen heeft.

“Rugklachten zijn de nummer één als het gaat om zorgkosten in Nederland. Daar gaat wel één of twee miljard euro aan op. Ik denk dat je zeker vijftig procent daarvan preventief kan ondervangen. Het is echter moeilijk om de handen daarvoor op elkaar te krijgen, want je gaat het effect van beter houdingsonderwijs pas over een langere periode echt duidelijk zien.”

Voor meer informatie: Gameboy-generatie verleert gezonde houding en/of kijk op www.caretomove.nl